CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA

Có những câu chuyện không nằm trong sách giáo khoa, không được kể băng những dòng chữ in đậm, nhưng lại sống mãi trong ký ức của một gia đình, một vùng quê, hay lặng lẽ hơn - trong chính những kỷ vật đã nhuốm màu thời gian. Trong số những câu chuyện ấy, không thể không kể đến câu chuyện về những người anh hùng cách mạng nổi bật của Việt Nam, những người đã hy sinh dũng cảm trong cuộc chiến chống lại quân xâm lược Mỹ. Nổi bật trong đó chính là anh hùng liệt sĩ Nguyễn Văn Trỗi. Cuộc đời và sự nghiệp của anh là biểu tượng của lòng yêu nước, tinh thần kiên cường và ý chí sắt đá.

                                   Nguyễn Văn Trỗi (1940-1964)

Nguyễn Văn Trỗi, sinh năm 1940 tại xã Thanh Quýt, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam, là con thứ ba trong một gia đình bần nông và mất mẹ từ nhỏ. Trước sự đàn áp của Mỹ – ngụy tại Duy Xuyên, gia đình anh đã di cư vào Sài Gòn vào năm 1956, định cư tại ấp Tân Ba, Phú Nhuận, thuộc quận Tân Bình. Tại đây, anh vừa làm thuê kiếm sống vừa học nghề điện và sau đó trở thành công nhân tại Nhà máy điện Chợ Quán.

Năm 1963, Nguyễn Văn Trỗi gia nhập đội biệt động Sài Gòn, trở thành một chiến sĩ xuất sắc. Trong quá trình hoạt động cách mạng, anh luôn hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ được giao. Một lần, anh đã dũng cảm ném lựu đạn khiến một số quân địch bị thương và thiệt mạng.

Khi biết phái đoàn quân sự cao cấp của Mỹ do Bộ trưởng Quốc phòng Robert McNamara dẫn đầu sẽ tới Sài Gòn vào tháng 5/1964, lực lượng cách mạng đã lên kế hoạch tiêu diệt McNamara. Dù mới cưới vợ hơn 10 ngày, Nguyễn Văn Trỗi vẫn xung phong nhận nhiệm vụ cài mìn tại cầu Công Lý (nay là cầu Nguyễn Văn Trỗi, TP Hồ Chí Minh) – nơi phái đoàn dự kiến sẽ đi qua.

Ngày 9/5/1964, Nguyễn Văn Trỗi lên kế hoạch kích hoạt mìn bằng điện đặt dưới chân cầu Công Lý. Tuy nhiên, kế hoạch bị bại lộ và anh bị địch bắt.

Bị giam tại Khám Chí Hòa, Nguyễn Văn Trỗi đối mặt với mọi thủ đoạn dụ dỗ và tra tấn của chính quyền Sài Gòn nhưng không hề nao núng. Ngày 10/8/1964, anh bị đưa ra Tòa án Quân sự và kết án tử hình. Tại tòa, khi được hỏi anh muốn gì, anh dõng dạc trả lời: “Tôi chỉ tiếc rằng chưa giết được McNamara”.

Trước tinh thần kiên cường của Nguyễn Văn Trỗi, Mặt trận Giải phóng Dân tộc Venezuela đã bắt giữ trung tá Mỹ Michael Smolen tại Caracas và tuyên bố: “Nếu Mỹ và chính quyền Sài Gòn giết Nguyễn Văn Trỗi, chúng tôi sẽ xử tử Smolen”.

Trước áp lực này, chính quyền Sài Gòn tạm đình chỉ bản án tử hình của Nguyễn Văn Trỗi và đồng ý trao đổi tù binh. Tuy nhiên, sau khi Michael Smolen được thả, chính quyền Mỹ và Sài Gòn đã trở mặt, bí mật xử bắn Nguyễn Văn Trỗi.

                                   Anh Nguyễn Văn Trỗi tại pháp trường

Vào 9 giờ 59 phút, ngày 15/10/1964, trước sự chứng kiến của nhiều phóng viên quốc tế, Nguyễn Văn Trỗi bị xử bắn tại Khám Chí Hòa. Trước khi bị bắn, anh hô lớn: “Hãy nhớ lấy lời tôi! Đả đảo đế quốc Mỹ! Đả đảo Nguyễn Khánh! Hồ Chí Minh muôn năm! Việt Nam muôn năm!”.

Trong thời gian bị giam giữ, Nguyễn Văn Trỗi đã chịu đựng nhiều cực hình tra tấn nhưng luôn giữ vững tinh thần của người cộng sản, bảo vệ cơ sở cách mạng và tìm cách vượt ngục để tiếp tục chiến đấu. Anh từng nói với kẻ thù: “Còn giặc Mỹ, không ai có hạnh phúc cả.” Câu nói này không chỉ gây xúc động mạnh mẽ cho nhân dân Việt Nam mà còn cho cả những người yêu chuộng hòa bình trên thế giới. Dù biết trước sẽ bị tử hình, anh vẫn luôn giữ vững tinh thần lạc quan và yêu đời. Tại pháp trường, anh tỏ ra bình thản và kiên quyết. Khi địch bịt mắt, anh giật tấm băng đen và nói: “Không, phải để tôi nhìn mảnh đất này, mảnh đất thân yêu của tôi.” Giây phút cuối cùng, anh dõng dạc hô to: “Hãy nhớ lấy lời tôi. Đả đảo đế quốc Mỹ. Đả đảo Nguyễn Khánh. Hồ Chí Minh muôn năm! Việt Nam muôn năm!”

Sau khi hy sinh, thi hài của anh hùng Nguyễn Văn Trỗi ban đầu được an táng tại Nghĩa trang Văn Giáp, thuộc quận 2, TP Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, vào ngày 15/4/2018, theo nguyện vọng của gia đình và sự chỉ đạo của Thành ủy TP Hồ Chí Minh, hài cốt của anh đã được chuyển về an nghỉ tại Nghĩa trang Liệt sĩ TP Hồ Chí Minh, nằm ở quận 9. Lễ an táng được tổ chức trang trọng với sự phối hợp của Thành đoàn, Bộ Tư lệnh TP và Quận ủy quận 2.

Sự hy sinh anh dũng của Nguyễn Văn Trỗi đã trở thành tấm gương sáng ngời cho hàng triệu người dân Việt Nam và bạn bè quốc tế yêu chuộng hòa bình và công lý. Tinh thần của anh đã cổ vũ, khơi dậy ý chí chiến đấu gan dạ và sục sôi trong tầng lớp thanh niên. Lời hô vang của anh tại pháp trường như tiếng kèn xung trận, thúc giục và khích lệ cả nước tiến lên chống giặc. Phong trào học tập theo tấm gương Nguyễn Văn Trỗi đã lan rộng khắp cả nước, thanh niên trên mọi miền Tổ quốc đã noi theo anh, góp phần làm nên chiến thắng mùa Xuân 1975, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. 

Tuổi trẻ Điện Bàn tổ chức Lễ kỷ niệm 60 năm Ngày Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Văn Trỗi hy sinh

Hình ảnh và câu chuyện của Nguyễn Văn Trỗi đã trở thành nguồn cảm hứng mạnh mẽ cho nhiều tác phẩm văn học và nghệ thuật. Các tác phẩm tiêu biểu như bài thơ “Hãy nhớ lấy lời tôi” của Tố Hữu, bài hát “Lời anh vọng mãi ngàn năm” của Vũ Thanh, phim tài liệu “Anh Nguyễn Văn Trỗi sống mãi” và phim truyện “Nguyễn Văn Trỗi” của đạo diễn Bùi Đình Hạc.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ca ngợi sự hy sinh, dũng cảm và lòng kiên trung của anh hùng Nguyễn Văn Trỗi: “Vì Tổ quốc, vì nhân dân, liệt sĩ Nguyễn Văn Trỗi đã anh dũng đấu tranh chống đế quốc Mỹ đến hơi thở cuối cùng. Chí khí lẫm liệt của anh hùng Trỗi là một tấm gương hy sinh cách mạng sáng ngời cho mọi người yêu nước, nhất là các cháu thanh niên học tập.”

Cuộc đời và sự hy sinh của anh hùng liệt sĩ Nguyễn Văn Trỗi là một bài học về lòng yêu nước và sự dũng cảm. Anh đã trở thành tấm gương sáng ngời cho nhiều thế hệ thanh niên noi theo

Là một người trẻ, lại là một sinh viên và Đoàn viên, tôi hiểu rằng trách nhiệm của mình không chỉ là biết ơn, mà còn là tiếp nối. Tiếp nối không phải bằng những điều lớn lao, mà bắt đầu từ việc ghi nhớ, trân trọng và lan tỏa những câu chuyện như thể này.

Ngọn lửa của "thời hoa lửa" năm ấy có thể đã lùi xa, nhưng nó chưa bao giờ tắt.

Nó vẫn đang cháy - trong những kỷ vật lặng im, trong ký ức của những người đi qua chiến tranh, và trong trái tim của những người trẻ hôm nay.