CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA

Thông tin nhân chứng

- Họ và tên: Võ Thị Sáu (bí danh: Hoa)

- Năm sinh - hy sinh: 1933 - 23/01/1952

- Phân loại: Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân

- Quê quán: Xã Phước Thọ, huyện Đất Đỏ, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu

- Nơi hy sinh / an nghỉ: Nghĩa trang Hàng Dương, Côn Đảo

1. Tuổi thơ ở Đất Đỏ

 Võ Thị Sáu sinh năm 1933 trong một gia đình nghèo ở xã Phước Thọ, huyện Đất Đỏ. Cha chị là ông Võ Văn Hợi làm nghề đánh xe ngựa, mẹ là bà Nguyễn Thị Đậu buôn bán nhỏ. Gia đình đông con, cuộc sống vất vả nhưng đầy tình thương.

 Tuổi thơ Sáu gắn với cánh đồng Đất Đỏ, với chợ quê và những câu hò của mẹ. Thực dân Pháp chiếm đóng Bà Rịa - Vũng Tàu, đời sống nhân dân vô cùng cực khổ. Chứng kiến cảnh lính Pháp và tay sai đàn áp, bắt bớ, đánh đập người dân, cô bé Sáu sớm nuôi lòng căm thù giặc.

 Năm 1948-1949, khi mới 15-16 tuổi, Sáu tham gia Đội Công an xung phong huyện Đất Đỏ. Nhiệm vụ ban đầu của chị là liên lạc, tiếp tế, bảo vệ cán bộ. Dù nhỏ tuổi, chị luôn nhanh nhẹn, gan dạ, được các anh chị trong đội tin yêu.

Điều làm nên đặc biệt ở Sáu là sự trưởng thành sớm giữa thời cuộc. Trong khi bạn bè cùng trang lứa còn vô tư cắp sách, Sáu đã học cách mang thư mật qua đồn giặc, học cách quan sát đường đi của tuần tra Pháp, học cách giữ bí mật tuyệt đối. Những buổi sinh hoạt của Đội Công an xung phong đã gieo vào lòng cô gái trẻ niềm tin vào cách mạng, vào Bác Hồ, vào một ngày mai đất nước độc lập. Từ một cô bé bán hàng phụ mẹ ở chợ Đất Đỏ, Sáu trở thành một liên lạc viên mưu trí, luôn hoàn thành nhiệm vụ. Chính quê hương Đất Đỏ kiên trung, với truyền thống đấu tranh bất khuất của Bà Rịa - Vũng Tàu, đã hun đúc nên một Võ Thị Sáu gan góc, trong sáng và đầy ước mơ về hòa bình.

2. Những chiến công tuổi hoa niên

 Từ cuối năm 1949 đến đầu năm 1950, Võ Thị Sáu trực tiếp tham gia nhiều trận đánh:

 Tháng 11/1949, chị dùng lựu đạn tập kích, tiêu diệt hai lính Pháp và làm bị thương nhiều tên tại chợ Đất Đỏ.

 Tháng 2/1950, chị nhận nhiệm vụ ném lựu đạn ám sát cai tổng Tòng - tên tay sai khét tiếng chuyên đàn áp nhân dân. Trận đánh thành công, nhưng trên đường rút lui chị bị giặc bắt.

Kẻ địch bắt được Sáu khi chị mới 17 tuổi. Chúng đưa chị về tra tấn ở khám Đất Đỏ, rồi nhà tù Chí Hòa, Côn Đảo. Dù bị đánh đập dã man, dùng đủ cực hình, chị vẫn không khai báo, không khuất phục. Tinh thần “sống anh dũng, chết vẻ vang” của người con gái Đất Đỏ khiến kẻ thù vừa căm tức vừa kính nể.

3. Những ngày ở Côn Đảo và ra pháp trường

 Năm 1951, thực dân Pháp đưa Võ Thị Sáu ra Côn Đảo. Tòa án Pháp kết án tử hình chị, bất chấp chị chưa đủ 18 tuổi, vi phạm cả luật pháp của chính nước Pháp. Đây là hành động phi nhân tính gây phẫn nộ dư luận.

 Rạng sáng ngày 23/01/1952, chị bị đưa ra pháp trường Hàng Dương. Theo lời kể của các nhân chứng, chị từ chối bịt mắt, từ chối rửa tội, hái đóa hoa dại cài lên tóc, hát vang bài Tiến Quân Ca và hô to: “Đả đảo thực dân Pháp! Việt Nam độc lập muôn năm! Hồ Chủ tịch muôn năm!”

 Chị hy sinh khi mới 19 tuổi. Trước khi mất, chị nói: “Tôi chỉ ân hận là chưa tiêu diệt hết bọn thực dân cướp nước và lũ tay sai bán nước”.

 Sự hy sinh hiên ngang đó đã biến Võ Thị Sáu thành huyền thoại. Người dân Côn Đảo lập miếu thờ, coi chị như vị thánh che chở cho đảo.

Trong tâm thức dân gian Côn Đảo, chị Sáu không chỉ là một liệt sĩ mà còn là một biểu tượng linh thiêng. Ngư dân ra khơi thường khấn chị phù hộ sóng yên biển lặng. Những người tù Côn Đảo năm xưa kể lại rằng, sau ngày chị hy sinh, cả trại giam như chùng xuống, nhiều người thức trắng đêm hát thầm bài Tiến Quân Ca để tiễn biệt người em gái nhỏ. Hoa lê-ma trắng nở trên Hàng Dương mỗi độ tháng Giêng được người dân gọi là hoa chị Sáu. Đêm đêm, mộ chị luôn có hoa tươi, có người đến thắp hương xin lộc học hành, bình an. Truyền thuyết và lòng tôn kính ấy cho thấy tình cảm đặc biệt mà nhân dân dành cho người con gái mới 19 tuổi nhưng đã sống trọn vẹn cho Tổ quốc. Mộ chị ở Nghĩa trang Hàng Dương trở thành “địa chỉ đỏ” mà bất cứ ai ra Côn Đảo cũng đến dâng hoa, thắp hương.

4. Vinh danh Anh hùng

 Năm 1993, Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam truy tặng Võ Thị Sáu danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.

 Tên chị được đặt cho nhiều trường học, đường phố, công viên trên khắp cả nước. Tượng đài Võ Thị Sáu hiên ngang ở quê hương Đất Đỏ và ở Côn Đảo là nơi giáo dục truyền thống cho bao thế hệ trẻ.

 Hình ảnh cô gái cài hoa ra pháp trường đã đi vào thơ ca, nhạc họa, phim ảnh: bài hát “Biết ơn chị Võ Thị Sáu”, tượng, tranh, sách giáo khoa lịch sử. Chị là minh chứng rằng tuổi trẻ Việt Nam, dù trong hoàn cảnh nào, cũng có thể sống đẹp và vĩ đại.

 Nhà thơ, nhạc sĩ Nguyễn Đức Toàn với ca khúc “Biết ơn chị Võ Thị Sáu” đã làm cho tên tuổi chị sống mãi trong tâm hồn nhiều thế hệ học trò: “Mùa hoa lê-ki-ma nở, ở quê ta miền Đất Đỏ...”. Bộ phim “Người con gái Đất Đỏ” cũng tái hiện hình tượng chị đầy xúc động. Trong sách giáo khoa lịch sử, câu chuyện chị Sáu là bài học đầu tiên về lòng yêu nước cho học sinh tiểu học. Hàng năm, cứ đến ngày 23/01, quê hương Đất Đỏ và Côn Đảo đều tổ chức lễ giỗ chị trang trọng, với hàng nghìn người dân và du khách về dâng hương. Đó là sự tri ân không bao giờ vơi cạn của dân tộc đối với người anh hùng tuổi hoa niên.

5. Lời nhắn gửi tới tuổi trẻ hôm nay

 Hơn 70 năm đã trôi qua kể từ mùa hoa lê-ma nở trắng Côn Đảo năm ấy, nhưng câu chuyện Võ Thị Sáu vẫn còn nguyên giá trị.

Với sinh viên Trường Đại học Mở TP. Hồ Chí Minh hôm nay, học tập và rèn luyện trong hòa bình, tấm gương chị Sáu nhắc nhở chúng ta:

 Một là, sống có lý tưởng. Chị Sáu 16 tuổi đã biết chọn con đường vì nước, vì dân. Tuổi trẻ hôm nay chọn lý tưởng bằng học tập tốt, sống trung thực, trách nhiệm.

 Hai là, sống dũng cảm, không sợ khó. Từ cô liên lạc nhỏ thành chiến sĩ kiên trung, chị dạy ta dám nhận việc khó, dám bảo vệ lẽ phải.

 Ba là, sống biết ơn. Hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng máu của chị và bao anh hùng. Biết ơn phải bằng hành động: giữ gìn môi trường, giúp đỡ cộng đồng, xây dựng đất nước.

 “Thời hoa lửa” không chỉ là quá khứ. Mỗi sinh viên hôm nay tiếp tục viết “câu chuyện thời hoa lửa” của chính mình bằng những việc làm bình dị mà cao đẹp mỗi ngày.

 Xin nghiêng mình biết ơn chị Võ Thị Sáu - đóa hoa bất tử của Đất Đỏ, của Côn Đảo, của Việt Nam.