Người tình báo nhân dân Tư Cang
Người tình báo nhân dân Tư Cang
Mười năm trước, chúng tôi từ Hà Nội vào Thành phố Hồ Chí Minh, ngồi say sưa nghe Đại tá tình báo nhân dân Nguyễn Văn Tàu (bí danh Tư Cang) kể chuyện về cuộc đời làm tình báo ly kỳ của ông trong lòng nội đô Sài Gòn. 10 năm sau gặp lại, thật vui mừng vì thấy ông vẫn còn khỏe mạnh, vẫn nghe được điện thoại rành rọt, vẫn cười bảo: “Ừ đến đi, thích nghe chuyện gì thì mình kể”. Ở tuổi 97, ông đầy tếu táo và vẫn giữ nét duyên của một nam thanh niên lãng tử.
TP. Hồ Chí Minh28/09/2026Phường Sông Cầu (Đoàn phường Sông Cầu)1 lượt xem0 lượt chia sẻ
Chúng tôi đến gặp ông vào một buổi chiều thành phố oi ả. Ông đang ngồi dưới hiên nhà, nhìn cuộc sống chầm chậm trôi qua hàng cây xào xạc lá. Con gái cả của ông, năm nay chớm 70 tuổi đon đả pha cốc nước cam đặt lên bàn. Ông chỉ con gái, cười bỏm bẻm: “Đây là Nhồng mà tôi hay kể chuyện là sau 28 năm hoạt động, khi giải phóng về nhà, cha con mới nhận nhau đó”. Nhấp ngụm nước, ông giao kèo: “Nói chuyện 2 tiếng nhé, tí mình còn tiếp khách. Hẹn chúng nó rồi, không tiếp là sau hổng có đứa nào chơi với mình”.
“Ẩn (tình báo Phạm Xuân Ẩn) mất năm 2006. Gã nói với mình thế này: “Tôi với anh may mắn thôi, vượt qua hết không bị bắt chứ mình đâu có giỏi gì hơn anh em, mà anh em bị bắt nhiều quá. Tôi với anh giờ này còn sống như vầy, được chăm sóc ở bệnh viện quân y rồi qua đời vì già. Chắc số tử vi của tôi với anh tốt lắm”. Ẩn rất khiêm tốn, rất tốt”, ông mở đầu câu chuyện.
28 năm đi qua cả hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, cuộc đời hoạt động tình báo của Tư Cang sôi nổi nhất trong khoảng 10 năm, từ 1961 đến 1973. Trong đó, khoảng tháng 4/1962 tới 1971, Đại tá Nguyễn Văn Tàu (tức Tư Cang) phụ trách cụm tình báo H.63, cụm tình báo phục vụ hoạt động của điệp viên Phạm Xuân Ẩn (tức Hai Trung).
Để có thể đi khắp nơi và tiếp cận với những nhân vật có quyền lực nhất, tháng 10/1957, theo sự chỉ đạo của đồng chí Mai Chí Thọ và Trần Quốc Hương (Mười Hương, nguyên Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Nội chính Trung ương), Phạm Xuân Ẩn qua Mỹ học ngành báo chí tại Quận Cam, California, trong hai năm (1957-1959) và là người Việt Nam đầu tiên sang học báo chí tại quận Cam.
Đầu năm 1965, chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” của Mỹ đứng trước nguy cơ thất bại hoàn toàn, Tổng thống Mỹ Johnson quyết định chuyển sang thực hiện chiến lược “Chiến tranh cục bộ”, đưa quân đội vào trực tiếp xâm lược miền nam Việt Nam. Cấp trên chỉ thị, Nguyễn Văn Tàu khi đó mang hàm Thiếu tá phải vào thành, vì có nhiều diễn biến phức tạp. Năm 1966, ông rời Củ Chi, về ở nhà bà Tám Thảo, bắt đầu cuộc đời tình báo trong nội thành. Nhiệm vụ của ông, là kết nối đường dây với ông Phạm Xuân Ẩn.
Ông miên man trong dòng hồi ức về tình báo Phạm Xuân Ẩn mà ông sử dụng đại từ nhân xưng là “gã”.
“Lần đầu tiên gã gặp mình ở nhà Tám Thảo, gã (Phạm Xuân Ẩn-PV) khoái chí nói: “Thằng cha này ngon ta, ở trong rừng ra mà còn ngon hơn tôi”. Mình biết, gã đã mê mình ngay từ cái nhìn đầu tiên. Sau này, mình thường xuyên cùng đi với Ẩn tiếp xúc với nhà báo, các sĩ quan của Chính quyền Việt Nam Cộng hòa.
Mới đầu lạ mặt, nhiều người hỏi, gã chỉ mình bảo: “Ông là chủ sở cao su Dầu Tiếng, lâu có con chim khướu hay, mang xuống cho”. Ẩn nói tiếng Pháp rất giỏi, ngay cả con chó béc-giê mà ông dắt theo mỗi ngày cũng hiểu mệnh lệnh bằng tiếng Pháp. Nhờ đó, chả ai tin 2 ông rành tiếng Anh, tiếng Pháp kia là Việt cộng”, ông Tư Cang kể một hơi dài.
Kỷ niệm với Phạm Xuân Ẩn thì nhiều vô kể, nhiều phen cũng suýt vỡ tim. Nhưng có nhiệm vụ mà kể lại, ông Tư Cang cứ cười mãi. Năm đó, 2 ông được Trung ương Đảng giao nhiệm vụ, đưa một cuộn giấy nhỏ chừng bằng ngón tay từ Trung ương Đảng bạn tới tay sĩ quan nước ngoài có vị trí lớn trong chính quyền Sài Gòn. Hai ông lo mất ăn mất ngủ, sợ “tiêu” (bị phát hiện-PV) cả cụm vì không biết tên sĩ quan này có trung thành với Đảng của họ không.
Sau thời gian bàn bạc, may thay, bữa ấy Đại sứ quán có tiệc. Nhận thấy đây là cơ hội “có một không ai”, hai ông hẹn nhau ở nhà hàng Victory, đường Hàm Nghi bàn phương án. Ông Tư Cang nói với Phạm Xuân Ẩn: “Trên chấp nhận cho chúng ta hy sinh, anh nói với vợ anh về Đồng Tháp đi. Còn mai tôi lái xe cho anh đi, tôi giấu súng ở trong, nếu nó bắt anh, xuống bắt tôi thì tôi bắn mấy đứa rồi cùng hy sinh tại sân Đại sứ quán”.
