Câu chuyện thời hoa lửa - 81 ngày đưa đò trên 'dòng sông máu' (1)

Vào "Mùa hè đỏ lửa" năm 1972, khi vừa bước sang tuổi 17 — cái tuổi trăng tròn đẹp nhất của người con gái — bà Thu đã gác lại hạnh phúc riêng tư khi lễ dạm ngõ với ông Nguyễn Câu vừa mới hoàn tất để cùng cha chồng là cụ Nguyễn Con bám trụ lại dòng sông. Giữa lúc chiến trường Quảng Trị trở thành "túi bom" của thế giới, chiếc đò cào hến đơn sơ của gia đình bà đã trở thành phương tiện vận chuyển huyết mạch, âm thầm đưa hàng ngàn chiến sĩ, phần lớn là những sinh viên Hà Nội xếp bút nghiên theo tiếng gọi Tổ quốc, tiến vào Thành cổ.

Suốt 81 ngày đêm ròng rã, bà đã đối mặt với tử thần trong từng nhịp chèo; những chuyến đò thường chỉ khởi hành trong bóng đêm đặc quánh, nơi ánh sáng duy nhất để định hướng chính là chớp lửa từ bom đạn quân thù. Nỗi đau lớn nhất khắc sâu vào tâm khảm bà không phải là sự hiểm nguy của bản thân, mà là sự hy sinh quá lớn của đồng đội. Bà nghẹn ngào nhớ về những gương mặt trẻ măng chỉ mới đôi mươi, những người mà bà đã đưa đi nhưng "chẳng mấy ai trở lại", và cả những tiếng gào thét "Mẹ ơi" xé lòng của các chiến sĩ hy sinh ngay trên bến sông khi chưa kịp được cứu chữa.

Chiến tranh lùi xa, nhưng những di chứng của bom đạn khiến trí nhớ bà đôi lúc nhạt nhòa, song hình ảnh về những chuyến đò đêm ấy vẫn chưa bao giờ nguôi ngoai. Sự kỳ diệu của lịch sử đã cho bà cơ hội gặp lại ông Phạm Hùng — một trong số ít những người lính năm xưa còn sống sót trở về tìm lại người nữ du kích sau gần nửa thế kỷ. Đặc biệt, bức ảnh "Cha con lão ngư dân Triệu Phong chở bộ đội" của nhiếp ảnh gia Đoàn Công Tính đã trở thành một kỷ vật vô giá, giúp bà và người chồng (ông Câu) tìm lại được hình bóng người cha quá cố và minh chứng cho một thời hoa lửa hào hùng. Giờ đây, ở tuổi xế chiều, bà Thu vẫn sống bình dị bên dòng Thạch Hãn, hằng ngày vẫn đau đáu hướng về Thành cổ để thắp nén tâm hương cho những người lính trẻ, như một sự tri ân vĩnh cửu đối với những người đã ngã xuống vì hòa bình hôm nay.