Câu chuyện thời hoa lửa: 81 ngày đưa đò trên dòng sông máu

Vượt mưa bom bão đạn đưa đồng đội qua sông

Những ngày cuối tháng 10, Quảng Trị bắt đầu vào mùa mưa, những trận mưa ào

ạt khiến ruộng đồng chìm trong lũ, nước trên dòng Thạch Hãn dâng cao, đục

ngầu chảy xiết. Những ngày mưa lớn như thế khiến nữ du kích Nguyễn Thị Thu

(71 tuổi, xã Triệu Phong, Quảng Trị) nhớ về những ngày mưa dữ dội của hơn 50

năm trước. Ngày đó, từ trên trời không chỉ đổ nước mà còn trút cả bom, đạn,

dưới mặt đất thì máu, mồ hôi và nước mắt của các chiến sĩ hòa vào từng tấc đất

thành cổ.

Mùa hè đỏ lửa năm 1972, bà Thu tròn 17 tuổi, tham gia lực lượng du kích tại

địa phương. Ở tuổi trăng tròn, bà gặp gỡ, nên duyên với ông Nguyễn Câu (cũng

17 tuổi), con trai ông Nguyễn Con - một ngư dân làm nghề cào hến trên sông

Thạch Hãn. Cả hai chỉ mới làm lễ dạm ngõ đơn sơ, chưa kịp đám cưới thì trận

chiến nổ ra. Ông Câu sau đó vào miền Nam, bà Thu ở lại cùng bố chồng giúp

bộ đội vượt sông Thạch Hãn.

"Lúc đó cả hai chúng tôi chưa tổ chức đám cưới, chỉ mới thăm hỏi nhưng cũng

đã coi nhau như vợ chồng. Tôi tham gia lực lượng du kích địa phương, cùng bố

chồng ở lại để phục vụ cách mạng, may thay hồi đó có chiếc đò làm phương

tiện để đưa các chiến sĩ vượt sông, tiếp cận được thành cổ", bà Thu nhớ lại.

Di chứng bom đạn khiến bà Thu bây giờ nhớ nhớ quên quên. Thế nhưng có

những ký ức không bao giờ rời khỏi trí óc, tiếng người bị thương gọi mẹ, tiếng

rên la thất thanh, và những chuyến đò đêm mà bà biết nhiều người đi nhưng ít ai

trở về.

"Kể từ khi chiến dịch bắt đầu, con đò của tôi đưa hàng ngàn chiến sĩ qua sông.

Họ còn trẻ lắm, 18 - 20 tuổi. Đa phần là sinh viên các trường đại học ngoài Hà

Nội mới gác bút cầm súng. Điều day dứt nhất là tôi đưa họ đi… nhưng chẳng

mấy ai trở lại", bà Thu nghẹn ngào.

Để bảo vệ Thành cổ Quảng Trị, hàng vạn sinh viên đã đặt bút xuống, khoác lên

mình màu áo lính rồi tham gia huấn luyện chỉ trong vài tháng đã lập tức lên

đường vào miền Nam. Đến Quảng Trị, họ được chia ra nhiều mũi, nhiều cánh

quân để vượt sông Thạch Hãn, tiếp cận thành cổ và chiếc đò của bố con bà Thu

chính là phương tiện sống còn.

"Ban ngày địch đánh ác liệt, máy bay quần thảo thả bom, bắn phá. Hầu hết

những chuyến đò của tôi đều phải chèo vào ban đêm. Đêm tối như mực, chỉ khi

có ánh lửa từ bom đạn lóe lên mới nhìn được mặt nhau một thoáng", bà Thu kể.

Thời điểm đó, ở khu vực gần Thành cổ Quảng Trị chỉ có duy nhất bà Thu cùng

ông Con là người đưa bộ đội vượt sông. Ngoài chèo đò, cả hai còn làm người

dẫn đường cho các chiến sĩ tiếp cận thành cổ. Bà kể chiếc đò chỉ có 1, mỗi ngày

đưa được 10 chuyến, mỗi chuyến chở không quá 10 chiến sĩ, số còn lại bơi vượt

sông.

"Có chiến sĩ bị thương nặng lắm, được tôi đưa về vừa đến bờ, chưa kịp chuyển

đến trạm quân y thì đã hy sinh. Trước khi hy sinh, họ đau đớn gào thét gọi mẹ

ơi, tôi xót xa vô cùng. Tuổi này, do di chứng bom đạn, tôi không nhớ rõ nhiều

nhưng nhớ là trong hàng vạn chiến sĩ được tôi chở qua sông, sau này chỉ có 2

người còn sống được tôi chở về", bà Thu nói.

Chiến tranh khốc liệt chẳng để bà kịp nhớ mặt, nhớ tên hai chiến sĩ ấy. Thế rồi

mãi 46 năm sau, có một cụ ông tóc bạc phơ vượt hàng trăm cây số từ miền Bắc

vào Quảng Trị, tìm gặp lại nữ du kích đưa đò năm xưa.

"Đó là ông Phạm Hùng, cựu chiến sĩ thành cổ hiện đang sống tại Thái Nguyên.

Gặp lại người chiến sĩ trẻ năm nào giờ tóc đã bạc phơ, tôi vui lắm nhưng cũng

nghẹn ngào… bởi số được như ông Hùng ít quá", bà Thu kể.

Năm 2018, sau khi xem truyền hình về người đưa đò trên sông Thạch Hãn, ký

ức gợi lại trong trí nhớ ông Hùng về một người đàn ông già, thân hình gầy gò

cùng một nữ du kích gương mặt tròn, bầu bĩnh lái đò đưa chiến sĩ qua sông.