Câu chuyện thời hoa lửa Bức thư "tiên tri" của Liệt sỹ Lê Văn Huỳnh
Trước khi ngã xuống giữa mưa bom đạn của 81 ngày đêm Thành cổ Quảng Trị, liệt sỹ Lê Văn Huỳnh đã làm một việc khiến bất cứ ai nghe qua đều rùng mình. Anh viết một lá thư như thể đã nhìn thấy trước số phận của mình. Không chỉ dặn người vợ mới cưới hãy sống tiếp nếu mình không trở về, anh còn ghi tỉ mỉ từng chặng đường, từng địa danh, từng dấu mốc để nhiều năm sau vợ có thể tìm được nơi chôn cất mình. “Qua sông Thạch Hãn... hỏi về Nhan Biều 1... cuối làng sẽ có mảnh tôn khắc tên anh...” Điều khiến người đời nổi da gà hơn cả là gần 30 năm sau, tất cả những gì anh viết đều trở thành sự thật. Một người lính biết trước ngày mình hy sinh, một người vợ tìm được hài cốt chồng sau 30 năm nhờ lá thư chỉ đường ấy. Đó là câu chuyện khiến bất cứ ai cũng không thể cầm nước mắt.
“Con coi như đã sống trọn đời cho Tổ quốc mai sau...” - Đó không chỉ là câu viết trong bức thư cuối cùng của liệt sĩ Lê Văn Huỳnh, mà còn là lời từ biệt khiến hàng triệu trái tim nghẹn lại. Khi đặt bút viết những dòng ấy giữa chiến trường Quảng Trị rực lửa, anh mới ngoài đôi mươi, đang là sinh viên năm thứ tư Trường Đại học Xây dựng. Trước mắt anh lẽ ra là những giảng đường, những cây cầu đang chờ được dựng xây và một mái ấm vừa mới bắt đầu. Nhưng chiến tranh đã đổi thay tất cả. Anh gác lại giấc mơ tuổi trẻ để khoác lên mình màu áo lính công binh, ngày đêm đưa bộ đội và hàng hóa vượt sông Thạch Hãn, dòng sông đã trở thành biểu tượng của sự hy sinh trong 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị. Ở nơi ấy, bom đạn trút xuống dày đặc đến mức người ta nói rằng mỗi ngày có một đại đội vượt sông, nhưng rất ít người có thể trở về. Giữa ranh giới mong manh của sự sống và cái chết, người lính trẻ bình tĩnh viết những dòng thư cuối cùng gửi mẹ, gửi vợ mới cưới, gửi gia đình và quê hương như thể anh đã biết trước cuộc chia ly sẽ không có ngày gặp lại.
Lá thư được viết trước khi anh hy sinh ba tháng. Không một lời than thở, không một câu oán trách số phận, điều anh nhắc đến nhiều nhất lại là hai tiếng “hòa bình”. Trong khói lửa của chiến trường được mệnh danh là “cối xay thịt”, niềm tin mãnh liệt vào ngày đất nước thống nhất vẫn cháy sáng trong trái tim người lính trẻ.
Những dòng viết cho mẹ già khiến ai đọc cũng nghẹn ngào. Anh biết mẹ đã hy sinh cả cuộc đời để nuôi con khôn lớn, gửi gắm bao hy vọng vào cậu con trai học đại học. Thế nên anh dịu dàng an ủi mẹ: “Thư này tới tay mẹ, chắc mẹ buồn lắm. Con của mẹ đã đi xa để lại cho mẹ nỗi buồn nhất trên đời. Con rất hiểu mẹ khổ đã nhiều... Mẹ ơi, hãy lau nước mắt cho đời trẻ lâu, sống đến ngày đón mừng chiến thắng. Mẹ đừng buồn, coi như con đã sống trọn đời cho Tổ quốc mai sau.” Đọc những lời ấy, người ta không chỉ thấy một người con hiếu thảo mà còn thấy tấm lòng của một thanh niên sẵn sàng hiến dâng cả tuổi xuân cho đất nước. Điều đau đáu nhất của anh không phải cái chết đang cận kề, mà là nỗi lo mẹ sẽ khóc quá nhiều, sẽ già đi vì thương nhớ con.
Nếu những dòng gửi mẹ khiến người đọc lặng người thì những lời dành cho người vợ mới cưới lại khiến trái tim như thắt lại. Đám cưới của liệt sỹ Lê Văn Huỳnh và bà Đặng Thị Xơ diễn ra giữa thời chiến. Họ chỉ kịp ở bên nhau đúng bảy ngày bảy đêm trước khi anh lên đường vào Nam. Một cuộc hôn nhân vừa bắt đầu đã phải đối diện với chia ly. Trong lá thư cuối, anh viết bằng tất cả sự yêu thương và day dứt: “Em thương yêu! Mọi lá thư đến với em là nguồn động viên em khi xa anh. Song lá thư này đến tay em là nỗi buồn nhất và có lẽ là nỗi buồn đầu tiên trong cuộc đời của em. Em ạ! Chúng ta sống với nhau chẳng được là bao thì chiến tranh đã cướp đi của em bao nhiêu tình yêu thương trìu mến. Người ta lấy chồng thì được chiều chuộng mọi điều, song đối với em không những chẳng được cái diễm phúc ấy mà đã sớm phải xa rồi. Thật là vừa gặp nhau đã phải mãi mãi xa nhau... Sống trong hòa bình hãy nghĩ tới anh.”
Bức thư ấy được anh gửi nhờ một người đồng đội quê Thanh Hóa từng nhiều lần về thăm gia đình anh khi còn là sinh viên. Thế nhưng chiến tranh quá khốc liệt, người đồng đội ấy cũng anh dũng hy sinh. Lá thư vì thế nằm lặng lẽ trong chiếc ba lô của liệt sỹ Lê Văn Huỳnh. Đến tháng 3 năm 1973, toàn bộ kỷ vật mới được một đồng đội khác mang về trao cho gia đình.
Đã hơn nửa thế kỷ trôi qua nhưng trong căn nhà nhỏ ở Thái Bình, bà Đặng Thị Xơ vẫn nâng niu lá thư của chồng như báu vật. Ngôi nhà không có của cải đáng giá, nơi trang trọng nhất luôn dành cho bức di ảnh của liệt sĩ Lê Văn Huỳnh và 10 trang thư được lồng trong khung kính. Bà Xơ, vợ liệt sỹ Lê Văn Huỳnh kể rằng bà và chồng là hàng xóm từ thuở nhỏ, lớn lên bên những cánh đồng lộng gió, những con đường đất quanh co và mùa lúa chín thơm nức. Tình yêu đến với họ nhẹ nhàng, không ồn ào, không phô trương. Đầu năm 1972, anh Lê Văn Huỳnh xin phép trường đại học trở về quê ít ngày để nói với người con gái mình yêu tin anh sắp lên đường nhập ngũ. Họ quyết định tổ chức đám cưới ngay trong những ngày nghỉ ngắn ngủi.
