CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA - BỨC TƯỢNG ĐÀI TẠC BẰNG NƯỚC MẮT.

Nếu "hoa lửa" là khúc ca của tuổi trẻ xông pha, thì Mẹ Thứ chính là nốt trầm bi ai nhưng hùng tráng nhất của khúc ca ấy. Sinh ra và lớn lên trên mảnh đất Điện Bàn, Quảng Nam - một trong những vùng rốn lũ, chảo lửa ác liệt nhất của miền Trung, cuộc đời Mẹ gắn liền với hai cuộc trường kỳ kháng chiến của dân tộc. Sự vĩ đại của Mẹ trước hết nằm ở sự hiến dâng tột cùng cho Tổ quốc. Chín lần mang nặng đẻ đau, chín lần Mẹ gạt nước mắt tiễn những núm ruột của mình lên đường tòng quân đánh giặc. Mẹ biết chứ, Mẹ biết phía trước là "lửa", là bom rơi đạn lạc, là ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết. Nhưng tình yêu con của Mẹ đã hòa quyện và thăng hoa thành tình yêu đất nước. Để rồi, lịch sử đã ghi lại một kỷ lục đau thương nhất của nhân loại: Mẹ chín lần nhận giấy báo tử của chín người con trai đứt ruột đẻ ra, cùng với sự hy sinh của một người con rể và hai người cháu ngoại.

Sự hy sinh của gia đình Mẹ Thứ là một bản tóm tắt khốc liệt nhất về cái giá của hòa bình. Mỗi tờ giấy báo tử gửi về là một lần khúc ruột Mẹ đứt lìa. Nhưng nước mắt chảy ngược vào trong, Mẹ Thứ không cho phép mình gục

ngã. Người ta thường nghĩ về những Bà mẹ Việt Nam Anh hùng với hình ảnh những cụ bà lưng còng, mòn mỏi ngóng con và khóc thương. Nhưng không, trong câu chuyện thời hoa lửa, Mẹ Thứ còn là một chiến sĩ thực thụ, một ngọn lửa kiên cường ngay trong lòng địch.

Bên dưới mảnh vườn nhà Mẹ, nơi giặc ngày đêm càn quét, bủa vây, có đến năm căn hầm bí mật do chính tay Mẹ và cô con gái lớn đào nên. Những đứa con ruột thịt đã ra đi, Mẹ lại giang tay cưu mang, che chở cho hàng vạn "đứa con" khác là bộ đội, du kích bám trụ quê hương. Đêm đêm, bóng Mẹ in trên vách đất, chắt chiu từng vắt cơm, từng viên thuốc cho cán bộ nằm vùng. Ngày ngày, khi lính ngụy đi tuần tra, Mẹ vẫn thản nhiên ngồi nhai trầu, đan rổ ngay trên miệng hầm bí mật để che mắt quân thù. Tinh thần thép ấy, bản lĩnh kiên cường ấy của Mẹ chính là hậu phương vững chắc nhất, là ngọn lửa sưởi ấm niềm tin chiến thắng cho những người lính ngoài tiền tuyến.

Hình tượng Mẹ Thứ trong tâm thức người Việt Nam từ lâu đã vượt ra khỏi giới hạn của một con người cá biệt để trở thành một biểu tượng nghệ thuật mang tính vĩnh cửu. Ám ảnh làm sao câu chuyện về mâm cơm ngày giỗ chạp, người mẹ già móm mém run run bày lên bàn thờ 9 chiếc bát, 9 đôi đũa, gọi tên từng đứa con về ăn cơm. Ám ảnh làm sao khuôn mặt chằng chịt những nếp nhăn của Mẹ - nguyên mẫu của Tượng đài Bà mẹ Việt Nam Anh hùng lớn nhất cả nước tại núi Cấm (Tam Kỳ). Nhìn vào gương mặt ấy, ta không chỉ thấy dấu vết của thời gian, mà thấy cả những giao thông hào, thấy những vết xước chém của bom đạn. Nước mắt Mẹ dường như đã cạn từ lâu, nỗi đau lặn vào tận xương tủy để tạc thành tượng đá giữa trời xanh.

Nhưng với Mẹ Thứ, nỗi đau ấy nhân lên gấp bội phần. Trong "Câu chuyện thời hoa lửa", nếu bộ đội cụ Hồ chứng minh cho kẻ thù thấy tinh thần "Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh", thì Mẹ Thứ đã chứng minh cho thế giới thấy sức mạnh vô địch của dân tộc Việt Nam: Một dân tộc có những người mẹ sẵn sàng hiến dâng toàn bộ máu mủ của mình cho độc lập tự do, dân tộc đó không một thế lực nào có thể khuất phục.

Thời hoa lửa đã lùi xa vào quá khứ. Đất nước đã liền một dải, những hố bom năm xưa nay đã phủ xanh màu lúa mạch. Mẹ Nguyễn Thị Thứ cũng đã trở về với đất mẹ, đoàn tụ cùng mười hai người con, cháu của mình ở một thế giới không còn tiếng súng. Nhưng câu chuyện về cuộc đời Mẹ mãi mãi là một bài ca bi tráng nhất, nhắc nhở thế hệ hôm nay và mai sau về cái giá tột cùng của hòa bình. Mỗi nụ cười của chúng ta hôm nay đều được đánh đổi bằng thanh xuân của những người lính và bằng cả những dòng nước mắt cạn khô của những người Mẹ vĩ đại như Mẹ Nguyễn Thị Thứ.