CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA CÙ CHÍNH LAN - KHI MỘT QUẢ LỰU ĐẠN MỞ RA CON ĐƯỜNG DIỆT XE TĂNG CỦA CẢ QUÂN ĐỘI

Tác giả: Trần Trọng Hoàn

Đơn vị: KHMT K22A, Trường Đại học Công nghệ thông tin và Truyền thông Thái Nguyên

*LỜI NÓI ĐẦU

Có những câu chuyện mà khi đọc xong, ta nhận ra rằng ranh giới giữa "không thể" và "có thể" nhiều khi chỉ là một bước nhảy — theo nghĩa đen. Cù Chính Lan đã nhảy lên một chiếc xe tăng đang chạy, không phải một lần, mà ba lần — cho đến khi chiếc xe tăng ấy dừng lại mãi mãi.

Bài viết này kể về Anh hùng liệt sĩ Cù Chính Lan — người Tiểu đội trưởng đã ba lần leo lên xe tăng địch và dùng lựu đạn tiêu diệt kíp lái, mở đầu phong trào "đánh xe tăng bằng vũ khí bộ binh" trong toàn quân, tại dốc Giang Mỗ ngày 13 tháng 12 năm 1951. Qua câu chuyện của ông, em muốn tái hiện một khoảnh khắc mà ở đó, sáng tạo và kiên trì đã làm được điều mà vũ khí thông thường không thể làm.

Viết về Cù Chính Lan, với em, là một lần nhắc nhở bản thân: khi gặp một thứ tưởng chừng quá lớn, quá mạnh, quá kiên cố để có thể vượt qua — đừng bỏ cuộc sau lần đầu tiên thất bại. Hãy thử lại, thử lại, và thử lại với một cách khác thông minh hơn.

I. Từ đất học Nghệ An đến người lính xung kích của Đại đoàn 304

Cù Chính Lan sinh năm 1930 tại xã Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An — vùng đất được mệnh danh là "đất học, đất văn", nơi sinh ra bao nhiêu anh hùng và danh nhân của đất nước. Xuất thân từ gia đình nông dân, nhưng ngay từ nhỏ, Cù Chính Lan đã bộc lộ tính gan góc, dứt khoát và một lòng dạ không chịu khuất phục trước bất kỳ điều gì cản trở.

Năm 1948, ở tuổi 18, ông gia nhập Vệ Quốc Đoàn và được biên chế vào Đại đoàn 304 — một trong những đại đoàn chủ lực tinh nhuệ nhất của Quân đội Nhân dân Việt Nam. Trải qua nhiều năm chiến đấu, Cù Chính Lan được đề bạt lên chức Tiểu đội trưởng và trở thành một trong những chiến sĩ xung kích đáng tin cậy nhất của đơn vị.

II. Chiến dịch Hòa Bình và thử thách xe tăng

Tháng 12 năm 1951, quân ta mở Chiến dịch Hòa Bình nhằm tiêu diệt sinh lực địch, phá vỡ hệ thống phòng thủ của thực dân Pháp tại vùng trung du và đồng bằng Bắc Bộ. Đây là giai đoạn cuộc kháng chiến đang bước vào thế chủ động tấn công của quân ta — nhưng cũng là lúc địch tập trung nhiều phương tiện chiến tranh hiện đại, trong đó có xe tăng và thiết giáp, nhằm tăng sức ép và lấy lại thế trận.

Ngày 13 tháng 12 năm 1951, tại dốc Giang Mỗ thuộc xóm Giang Mỗ, xã Bình Thanh, huyện Cao Phong, tỉnh Hòa Bình, đơn vị của Cù Chính Lan đã tập kích và tiêu diệt gọn một đại đội địch. Nhưng chiến thắng vừa bắt đầu thì một tình huống cực kỳ nguy hiểm ập đến: một chiếc xe tăng Pháp (do Mỹ sản xuất và trang bị) lao vào bắn phá dữ dội, chặn đường rút lui và gây thương vong cho quân ta.

III. Điện Biên Phủ — Khoảnh khắc bước ngoặt: Ba lần leo lên lưng xe tăng

Trước chiếc xe tăng đang nghiền nát mọi thứ trên đường nó đi qua, phần lớn chiến sĩ không có vũ khí đủ mạnh để đối phó. Bộc phá đã dùng hết. Pháo chống tăng không có. Chỉ còn lựu đạn — thứ vũ khí của bộ binh nhẹ, không ai nghĩ có thể dùng để diệt xe tăng.

Cù Chính Lan nghĩ khác. Ông nhảy ra, leo lên thân xe tăng đang di chuyển, kề nòng tiểu liên vào khe hở tháp pháo và bóp cò — nhưng súng bị hóc đạn. Chiếc xe tăng vẫn tiếp tục lăn bánh. Ông buộc phải nhảy xuống, nhưng không bỏ cuộc.

Ông hô gọi đồng đội: "Đưa lựu đạn cho tôi!" Những quả lựu đạn được chuyền tay. Cù Chính Lan leo lên xe lần thứ hai. Ông giật nắp khoang rồi ném lựu đạn vào trong — nhưng tên lính địch bên trong nhanh tay chộp lựu đạn ném ra ngoài trước khi nó nổ. Chiếc xe vẫn lao đi. Hai lần thất bại. Một người khác có thể đã dừng lại.

Lần thứ ba. Cù Chính Lan leo lên. Lần này ông không vội. Ông mở chốt an toàn, đặt quả lựu đạn trong lòng bàn tay, kiên nhẫn chờ vài giây cho lửa bắt cháy thuốc — rồi mới dứt khoát ném thẳng vào buồng lái. Lần này, không có cách nào ngăn cản được nữa. Tiếng nổ chát tai. Chiếc xe tăng dừng lại, khói đen bốc lên. Kíp lái bị tiêu diệt tại chỗ.

Cù Chính Lan bước xuống từ chiếc xe tăng đã bị hạ. Đồng đội ùa vào vỗ vai, hô vang tên ông. Không ai trong số họ từng nghĩ điều ấy là có thể — cho đến khi chứng kiến tận mắt. Và từ khoảnh khắc đó, bản đồ tác chiến chống tăng của cả một quân đội đã thay đổi.

IV. Sự im lặng phía sau chiến thắng — và di sản bất diệt

Chỉ 16 ngày sau chiến công vang dội tại Giang Mỗ, ngày 29 tháng 12 năm 1951, Cù Chính Lan anh dũng hy sinh trong trận tấn công đồn Cô Tô. Ông ra đi khi mới 21 tuổi — cái tuổi mà ở nhiều nơi khác, người ta vẫn còn đang trải nghiệm cuộc đời lần đầu. Nhưng trong 21 năm ấy, ông đã làm được điều mà nhiều người cả đời không làm được: thay đổi cách cả một quân đội nhìn nhận về giới hạn của vũ khí và ý chí.

Ngày 19 tháng 5 năm 1952, Cù Chính Lan được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân — là một trong 7 người đầu tiên của cả nước được nhận danh hiệu cao quý này. Di tích lịch sử Dốc Giang Mỗ được Nhà nước xếp hạng Di tích cấp quốc gia năm 1993, là chứng nhân bất diệt của chiến công ấy.

V. Từ người lính Đại đoàn 304 đến người mở đầu phong trào diệt xe tăng

Quan trọng hơn tất cả, chiến công của Cù Chính Lan đã mở đầu một phong trào có tầm ảnh hưởng to lớn trong toàn quân: phong trào "diệt xe tăng bằng vũ khí bộ binh thông thường". Trước đó, xe tăng được coi là "quái thú sắt thép" không thể tiếp cận bằng tay không. Sau Giang Mỗ, niềm tin ấy bị phá vỡ — và từ bàn tay Cù Chính Lan, tinh thần "không có gì là không thể" đã lan rộng khắp các đơn vị, đặt nền móng cho nhiều chiến công diệt xe tăng sau này trong kháng chiến chống Mỹ.

Đó mới là di sản vĩ đại nhất ông để lại — không phải một chiếc xe tăng bị hạ, mà là một tư duy chiến đấu mới được khai mở.

VI. Dư âm giữa thời đại hôm nay

Cù Chính Lan dạy ta rằng: sáng tạo là vũ khí mạnh nhất. Khi không có phương tiện đủ mạnh, ông không đầu hàng — ông tìm cách. Khi lần đầu thất bại, ông không bỏ cuộc — ông thử lại, thử lại, và thử lại với một cách tinh tế, tỉ mỉ hơn.

Trong thế giới ngày nay, những "xe tăng" mà giới trẻ phải đối mặt không phải bằng thép — đó là nghèo đói, là bất công, là những thách thức của học tập và công việc tưởng chừng quá lớn so với sức mình. Nhưng câu chuyện của Cù Chính Lan nói với chúng ta: không có gì là không thể vượt qua nếu ta đủ kiên trì, đủ dũng cảm và đủ thông minh để thử đến lần thứ ba.

VII. Một mình, một quả lựu đạn — và một con đường mới mở ra

Trong lịch sử dân tộc, có những chiến công không đo được bằng số lượng địch tiêu diệt. Có những chiến công đo bằng sự thay đổi mà chúng tạo ra trong cách người ta nghĩ về giới hạn của mình.

Hình ảnh Cù Chính Lan — leo lên xe tăng lần thứ ba, kiên nhẫn chờ vài giây để lựu đạn không bị ném trả — không chỉ là một trang sử đã khép lại. Đó là một bài học còn nguyên giá trị: rằng giữa thất bại và thành công, nhiều khi chỉ cách nhau một cách làm khác đi, một chút kiên nhẫn hơn, một bước can đảm hơn.

Hình ảnh 1: Chân dung Anh hùng liệt sĩ Cù Chính Lan — tư liệu lưu trữ tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam hoặc Ban Tuyên giáo Trung ương.

*NGUỒN TÀI LIỆU:

- Tư liệu về Anh hùng liệt sĩ Cù Chính Lan và Chiến dịch Hòa Bình được tổng hợp từ các nguồn lịch sử chính thống, tài liệu tuyên truyền của Bộ Quốc phòng và các bài viết đăng tải trên báo chí cách mạng.

- Bài viết là sản phẩm sáng tạo cá nhân dựa trên sự kiện lịch sử có thật, phục vụ mục đích dự thi "Câu chuyện thời hoa lửa".