Câu chuyện thời hoa lửa kỳ 74
Đó là Đại tá, Anh hùng LLVT nhân dân, họa sĩ, nhà điêu khắc, thương binh 1/4 Lê Duy Ứng. Trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, vào thời khắc sinh tử, họa sĩ Lê Duy Ứng đã lấy máu từ đôi mắt bị thương của mình để vẽ chân dung Bác Hồ. Nay đã bước sang tuổi 78, đôi mắt ông chỉ phân biệt được sáng tối nhưng hằng ngày họa sĩ vẫn miệt mài, say mê sáng tác tại nhà riêng ở phố Đông Thiên, phường Vĩnh Hưng, quận Hoàng Mai, thành phố Hà Nội.
Đam mê hội họa từ nhỏ Dẫn tôi đi tham quan những tác phẩm tranh vẽ, điêu khắc, cựu chiến binh Lê Duy Ứng đưa tay chạm lên từng hiện vật và trải lòng: “Tôi còn sức khỏe, còn đi lại, tay còn cầm được bút, đục, búa… thì vẫn tiếp tục sáng tác để thỏa lòng đam mê với nghệ thuật…”. Theo lời chia sẻ của họa sĩ Lê Duy Ứng, ông sinh ra và lớn lên ở thôn Cổ Hiền, xã Hiền Ninh, huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình. Ông yêu hội họa cũng xuất phát từ đam mê của cha mình: “Cha tôi là Lê Yến, sinh năm 1923. Năm 1947, cha tôi đi bộ đội, 2 năm sau được kết nạp Đảng. Năm 1958, cha tôi xuất ngũ về quê làm Phó chủ nhiệm Hợp tác xã Nam Hiền, xã Hiền Ninh. Một năm sau, ông được bổ nhiệm làm Trưởng phòng Văn hóa-Xã hội huyện Quảng Ninh. Nhờ có năng khiếu hội họa, năm 1962, cha tôi chuyển sang làm phóng viên, họa sĩ báo Quảng Bình. Mẹ tôi là Nguyễn Thị Chai, sinh năm 1925, từng là xã viên hai giỏi “chiến đấu giỏi, sản xuất giỏi”". Vốn có năng khiếu về hội họa từ nhỏ, lại được người cha là họa sĩ, nhà báo truyền thụ niềm đam mê nên cậu bé Lê Duy Ứng đã sớm cho ra mắt nhiều tác phẩm tranh độc đáo. Anh hùng LLVT nhân dân Lê Duy Ứng bồi hồi nhớ lại cái duyên đến với hội họa: “Năm 1959 khi đang học lớp 4, được sự dẫn dắt của thầy Bùi Đình Sơn, tôi đã tập hợp bộ tranh mang tên "Xấu nên tránh, tốt nên làm" để tham gia phòng triển lãm tranh tại các xã: Hiền Ninh, Xuân Ninh… thuộc huyện Quảng Ninh. Năm 1961, tôi vẽ bức tranh “Cấy đêm” đi dự thi tranh toàn tỉnh Quảng Bình và đoạt giải Nhất. Để thỏa mãn niềm đam mê với hội họa, năm 1967, tôi thi vào Trường Cao đẳng Mỹ thuật Việt Nam thuộc Bộ Văn hóa (nay là Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) và may mắn trở thành sinh viên của trường…”. Năm 1971, đang theo học năm thứ ba (vì một năm học dự bị đại học), sinh viên Lê Duy Ứng nghe theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, xếp bút nghiên tình nguyện xung phong vào bộ đội. “Tháng 9-1971, tôi thuộc quân số của Quận đội Hoàn Kiếm (Hà Nội) bổ sung vào Sư đoàn 325, Quân đoàn 2 (nay là Quân đoàn 12). Sau 3 tháng huấn luyện chiến sĩ mới, cấp trên thấy tôi có khả năng vẽ bản đồ, đắp sa bàn… nên điều về làm chiến sĩ trinh sát Đại đội 7, Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 101. Mấy tháng sau đó, tôi được giao nhiệm vụ làm Mũi phó trinh sát thuộc Đại đội trinh sát 20, Trung đoàn 101…”, nhà điêu khắc Lê Duy Ứng hào ứng kể.
