CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA: LIỆT SĨ, BÁC SĨ ĐẶNG THÙY TRÂM

Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã từng nói: “Lịch sử Việt Nam được viết bằng máu. Nếu lãng quên phải dùng bằng máu để viết lại”. Việt Nam- một đất nước với hàng ngàn năm lịch sử dựng nước và giữ nước luôn mang trong mình một vẻ đẹp kiên cường, khuất, giàu bản sắc dân tộc. Thật vậy, liệt sĩ, bác sĩ Đặng Thùy Trâm cũng là một minh chứng tiêu biểu cho tinh thần ấy được thể hiện trong những trang nhật ký chị đã để lại những dòng chữ tưởng chừng chỉ là những dòng nhật ký bình thường nhưng lại là những dòng chữ mang theo những cảm xúc tha thiết và tha thiết “...ngày mai trong tiếng ca khải hoàn sẽ không có con đâu. Con tự hào vì đã dâng trọn đời mình cho tổ quốc. Dĩ nhiên con cũng cay đắng vì không được sống tiếp cuộc sống hòa bình, hạnh phúc mà mọi người, trong đó có con đã đổ máu xương để dành lại. Nhưng có gì đâu, hàng triệu người như con đã ngã xuống mà chẳng hề được hưởng trọn lấy một ngày hạnh phúc, cho nên có ân hận gì đâu!.”. Những lời tâm sự ấy không chỉ thể hiện sự hy sinh cao cả mà còn cho thấy một lý tưởng sống cao đẹp mà biết bao con người ngã xuống mà chưa kịp tận hưởng một ngày hạnh phúc trọn vẹn. Chính vì điều ấy, là thế hệ con cháu được thừa hưởng cuộc sống hòa bình độc lập, tự do được sống và được tu dưỡng dưới mái trường thân thiện, từ những dòng nhật ký của liệt sĩ, bác sĩ Đặng Thùy Trâm rất cần thiết đối với chúng ta vì nó là nguồn năng lượng thôi thúc cho chúng ta phải cố gắng học tập, rèn luyện và ghi nhớ công lao mà thế hệ trước đã để lại.

Trong cuốn nhật ký của Đặng Thùy Trâm, ta có thấy nó chỉ là một cuốn nhật ký “không màu sắc, không hút máu người đọc, không phải truyện ngôn tình kiếm hiệp nó chỉ nổi bật với những hình ảnh súng đạn, một vài hình ảnh chụp trang nhật ký viết tay, một bức ảnh trên nền màu sáng tối- đó chính là lịch sử, chính là chiến tranh nhưng lại được diễn tả một cách trọn vẹn trong một cuốn nhật ký của cô gái có tên là Đặng Thùy Trâm” – sau 30 năm lưu lạc ở trên chiến trường miền Nam, cuốn nhật ký của chị đã được biên soạn thành nhật ký Đặng Thùy Trâm, cuốn sách ấy được chia làm 2 phần, phần 1 là phần nhật ký , phần 2 là phần tư liệu. Bác sĩ Đặng Thùy Trâm sinh ngày 26/11/1942 ở trong một gia đình tri thức ở Huế, lớn lên tại Hà Nội. Bố là ông Đặng Ngọc Khuê (Huế), bác sĩ ngoại khoa; mẹ là bà Doãn Ngọc Trâm (Quảng Nam), giảng viên trường Đại học Dược Hà Nội. Gia đình của Liệt sĩ - Bác sĩ Đặng Thùy Trâm có 4 người con gái tên Trâm, trong đó Đặng Thùy Trâm là chị cả, sau lần lượt là 3 cô em gái: Phương Trâm; Hiền Trâm và Kim Trâm.

Tháng 6/1966, chị tốt nghiệp đại học Y khoa Hà Nội, lẽ ra chị có thể chọn một con đường riêng đúng với ngành nghề của mình ở Hà Nội, nhưng vì tiếng gọi thiêng liêng ấy , trái tim chị chọn đi vào miền Nam tham chiến, xung phong làm ở vai trò của một người thầy thuốc trong thời chiến tranh chống Mỹ cứu nước. Chị vào miền Nam với một niềm tin chiến thắng đó là niềm tin thánh thiện của những người lính. Những người tham gia chiến tranh, họ không phải chỉ làm vì nghĩa vụ mà còn là niềm ao ước, niềm vinh hạnh mà họ phải dành cho bằng được cho mình. Nhật ký của chị ngắn gọn nhưng lại thấm đẫm lòng yêu nước, yêu đồng đội, sự nhiệt huyết của tuổi trẻ mà tha thiết làm sao. Qua đó, toát lên ý chí kiên cường của một người con gái căng tràn nhiệt huyết của tuổi đôi mươi, nỗi khao khát được hòa bình của chị cũng là nỗi niềm khát khao của một dân tộc Việt Nam. Năm ấy, khi bắt đầu hành trình vào chiến trường miền Nam, nơi điều kiện vô cùng khó khăn, bận rộn và đau đầu với những thuốc men ở đấy ít ỏi đến đáng thương thế mà rất nhiều chiến sĩ bị thương rất nặng, được chị thể hiện qua những dòng nhật kí ngày 20/7/1968, chị có kể : “ Những ngày bận rộn công tác dồn dập, thương nặng, người ít, mọi mọi người trong bệnh xá đều hết sức vất vả. Riêng mình, trách nhiệm càng nặng nề hơn bao giờ hết, mỗi ngày làm việc từ sáng tinh mơ cho đến khuya.”. Tuy vậy, chị vẫn miệt mài tận tụy với công việc chữa trij cho bệnh nhân, vẫn giữ cho mình một ngọn lửa nhiệt huyết, bằng ý chí, lòng quyết tâm của bản thân, chị đã nhanh chóng hoàn thành nhiệm vụ của mình.

Từ năm 1967 đến 1970, Đặng Thùy Trâm đi công tác ở Quảng Ngãi, tại đấy, chị thực hiện vai trò của một người bác sĩ thực hiện những ca cứu chữa cho nhiều chiến sĩ bị thương và chăm sóc nhân dân trong điều kiện khó khăn, dẫu đối mặt với muôn vàn khó khăn là thế chị vẫn một lòng cống hiến hết mình cho cuộc đời, cho đất nước luôn mang cho mình tinh thần lạc quan dù cho nơi chị sống và làm việc ở một nơi mà cái chết có thể đến dễ dàng hơn là ăn một bữa cơm, một hiện thực tàn khốc thường thấy trên chiến trường ấy khi mỗi ngày đều phải chứng kiến biết bao anh chị em đồng bào của mình ngã xuống trên nền đất lạnh lẽo chỉ có tiếng bom đạn chết người ngoài kia. Chị làm việc đến nổi quên đi mình nghĩ gì, chị chỉ nghĩ cho mọi người, nghĩ cho bệnh nhân, nghĩ cho đồng bào, nghĩ cho tổ quốc. Trang nhật ký ấy tưởng chừng chỉ là các dòng chữ nhật ký bình thường như bao người nhưng đối với chị thì khác, nhật kí của chị chất chứa biết bao tình cảm, tình yêu thương trong trắng mãnh liệt. Trong quan niệm của chị viết nhật ký đâu chỉ dành riêng cho một mình mình? nó được ghi chép lại những mảnh đời rực lửa của biết bao người, từ đó ta có thể thấy được qua lời kể của chị rằng chiến tranh nó khủng khiếp mức nào, tàn khốc đến nổi một người con gái như chị phải cố gắng giữ cho mình một tinh thần lạc quan sau những cái chết thương tâm của đồng đội, vì chị biết nếu không có tinh thần ấy thì ai sẽ là người cứu giúp chữa trị cho những người đồng đội còn lại?. Trên các dòng nhật ký ấy, ta vẫn cảm nhận được mồ hôi, nước mắt của chị qua các trang giấy rằng chị cũng nhớ nhà, nhớ nơi mà mình đã được sinh ra, nỗi nhớ da diết ấy ngày một lớn không có chỗ nào có thể làm vơi đi nỗi nhớ mong của người con xa nhà chính vì điều ấy chị luôn vùi đầu vào công việc để có thể quên đi. Vì thế đâu phải chị không có tình yêu? Chỉ là tình yêu ấy không như mong muốn mà thôi, phải tạm gác sang một bên mà để cho một điều thiêng liêng khác thế vào đó là ước mơ được giành độc lập, được tự do của đất nước, từ ước mơ đó chị mới có thể có được những gì của riêng mình.

Chấm dứt cuốn nhật ký ở ngày 02/06/1970, những dòng nhật ký ấy đã không còn được viết lên nữa. Trong một trận đánh của quân thù chị đã anh dũng hy sinh thân mình để bảo vệ đồng đội minh thoát khỏi quân thù, ngày chị ra đi là ngày chị chưa tròn 28 tuổi, ở cái độ tuổi đẹp nhất đời người con gái. Tháng 06/1970 tưởng chừng cuốn nhật ký đã bị đốt cháy do chính tay quân Mỹ làm nhưng điều kì lạ thay cuốn nhật ký ấy không bị đốt, có lẽ sau khi đọc được những dòng nhật ký ấy, nó đã lay động cho người đọc cảm nhận được một tình yêu nước mãnh liệt và căm thù giặc trong trái tim rực lửa của người con gái ấy. Qua đó, cuốn nhật ký Đặng Thùy Trâm không chỉ là hồi ức về chiến tranh mà còn là lời nhắc nhở về giá trị sống đích thực lòng yêu nước, tình yêu thương và niềm tin vào lẽ phải. Rằng cho chúng ta thấy nó không chỉ giúp cho ta hiểu rõ hơn về lịch sử chiến tranh chống Mỹ, mà còn học cách sống có ý nghĩa, trân trọng những điều giản dị xung quanh và luôn giữ vững lý tưởng sống.