CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA – NGƯỜI ANH HÙNG LÊ VĂN HIẾN (1904–1998)
Trong hành trình tìm về những trang sử vàng của dân tộc, có những con người dù đã đi xa nhưng tên tuổi vẫn vang vọng như những đốm lửa soi đường cho thế hệ hôm nay. Với tôi, một trong những con người ấy là đồng chí Lê Văn Hiến – chiến sĩ cách mạng kiên trung, Bộ trưởng Tài chính đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Dù chưa một lần gặp ông ngoài đời, nhưng qua tư liệu và lời kể của hậu thế, tôi cảm nhận được ở ông một trái tim nóng, một ý chí thép và một cuộc đời hiến dâng trọn vẹn cho đất nước.
Lê Văn Hiến (1904 - 1998)
1. Ngọn lửa yêu nước thắp lên từ người thanh niên Quảng Nam
Năm 1904, Lê Văn Hiến ra đời tại làng Thanh Chiêm, Quảng Nam – nơi từng là trung tâm văn hóa lớn thời chúa Nguyễn, mảnh đất sản sinh nhiều nhà yêu nước. Lớn lên trong bối cảnh đất nước chìm trong áp bức, nỗi đau mất nước đã nung nấu ý chí đấu tranh trong chàng trai trẻ.
Từ những năm 1925–1926, ông hăng hái tham gia các hoạt động yêu nước, cổ vũ phong trào học sinh, thanh niên đòi thả cụ Phan Bội Châu và truy điệu cụ Phan Chu Trinh. Đây là những mốc đánh dấu bước trưởng thành trong nhận thức và tinh thần cách mạng của ông.
Năm 1930, khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, ông sớm trở thành một trong những cán bộ tích cực ở Trung Kỳ. Những năm 1931–1936, ông bị thực dân Pháp bắt giam nhiều lần, nhưng không một lần khuất phục. Trong lao tù, ông kiên trì tuyên truyền cách mạng, tổ chức cá nhóm học chính trị – biến nhà giam thành “trường học” của niềm tin và ý chí.
Sau khi mãn hạn tù, từ 1937 đến 1939, ông tiếp tục góp phần quan trọng trong phong trào dân chủ, phong trào chống thuế ở Quảng Nam – Thừa Thiên, góp phần hun đúc ngọn lửa đấu tranh ở miền Trung.
2. Bộ trưởng Tài chính đầu tiên – người đứng mũi chịu sào trong buổi đầu độc lập
Tháng 8 năm 1945, Cách mạng Tháng Tám thành công. Đất nước giành được độc lập nhưng đứng trước muôn vàn thử thách: ngân quỹ trống rỗng, nạn đói vẫn còn, thù trong giặc ngoài rình rập. Trong hoàn cảnh ấy, ngày 2.9.1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập; và ngay sau đó, Người tin tưởng giao đồng chí Lê Văn Hiến trọng trách Bộ trưởng Bộ Tài chính đầu tiên khi ông mới 41 tuổi.
Từ 9.1945, ông chủ trương phát động phong trào “Tuần lễ vàng”, kêu gọi toàn dân đóng góp cho quốc khố. Đây là một trong những chiến dịch tài chính quan trọng nhất thời kỳ đầu của nước Việt Nam mới.
Ngày 31.1.1946, Chính phủ phát hành Giấy bạc Việt Nam (Giấy bạc Cụ Hồ), đánh dấu một cột mốc lịch sử: lần đầu tiên dân tộc có đồng tiền của riêng mình. Trong việc này, vai trò của Bộ Tài chính – đứng đầu là Lê Văn Hiến – vô cùng quan trọng.
Từ 1946 đến 1954, trong suốt cuộc kháng chiến chống Pháp, ông luôn kiên định xây dựng nền tài chính độc lập, tiết kiệm, dựa vào dân. Câu nói của ông:
“Quốc khố nghèo nhưng lòng dân giàu.”
đã trở thành kim chỉ nam cho mọi chính sách tài chính thời chiến.
3. Một đời son sắt – chân dung người lãnh đạo của nhân dân
Sau chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954, đất nước bước vào giai đoạn hòa bình ở miền Bắc. Ở mỗi vị trí mới, ông lại để lại dấu ấn của sự tận tụy và trong sáng:
- 1954–1958: Bộ trưởng Bộ Lao động
- 1958–1960: Trưởng ban Thanh tra Chính phủ
- 1960–1965: Chủ nhiệm Ủy ban Kế hoạch Nhà nước (tiền thân của Bộ Kế hoạch và Đầu tư)
Ở bất kỳ cương vị nào, ông vẫn sống thanh bạch, giản dị, đúng lời ông từng dạy cán bộ:
“Làm cách mạng phải giữ lòng dân. Mất lòng dân là mất tất cả.”
Ông nghỉ hưu năm 1965, nhưng vẫn tiếp tục đóng góp ý kiến, hỗ trợ các cơ quan nhà nước cho đến cuối đời.
Ngày 19.8.1998, ông qua đời tại Hà Nội, khép lại 94 năm sống trọn vẹn với Tổ quốc. Một cuộc đời dài hơn cả thế kỷ, nhưng từng năm, từng tháng đều được đánh dấu bằng những cống hiến âm thầm mà vĩ đại.
