CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA: NGƯỜI CON GÁI TRÍ THỨC TRÊN CHIẾN TRƯỜNG ĐỨC PHỔ
Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước, có một "địa chỉ đỏ" về tâm hồn đã làm xúc động hàng triệu trái tim, đó là những dòng nhật ký của nữ bác sĩ, Liệt sỹ Đặng Thùy Trâm. Nếu ông Nguyễn An Đông là người chiến sĩ tình báo thầm lặng trong lòng đô thị, thì bác sĩ Thùy Trâm lại là đóa hoa rực rỡ giữa núi rừng Quảng Ngãi, lấy y đức và lòng yêu nước để đối đầu với mưa bom bão đạn.
Sinh ra trong một gia đình trí thức tại Hà Nội, Đặng Thùy Trâm lớn lên giữa sự yêu thương và nền giáo dục chu đáo. Sau khi tốt nghiệp Đại học Y khoa Hà Nội, thay vì chọn một vị trí công tác an toàn tại hậu phương, chị đã tình nguyện xung phong vào tuyến đầu gian khổ nhất: chiến trường Đức Phổ, Quảng Ngãi.
Hình ảnh một nữ bác sĩ mảnh mai, tay cầm ống nghe, tay cầm súng, vừa điều trị cho thương binh dưới hầm tối, vừa sẵn sàng chiến đấu bảo vệ bệnh xá đã trở thành biểu tượng đẹp đẽ của thế hệ trí thức "thời hoa lửa". Chị không chỉ cứu chữa vết thương bằng thuốc men, mà còn bằng cả trái tim ấm nóng và niềm lạc quan mãnh liệt.
Những ngày tháng tại bệnh xá huyện Đức Phổ là những ngày tháng đối mặt với sự sống và cái chết trong gang tấc. Trong nhật ký của mình, chị từng viết: “Đời người ai cũng phải chết một lần, hãy chết sao cho khỏi hối tiếc về những năm tháng đã sống hoài, sống phí.” Vào tháng 6 năm 1970, trong một trận càn quét khốc liệt của địch, để bảo vệ cho các thương binh và đồng đội rút lui an toàn, bác sĩ Đặng Thùy Trâm đã một mình ở lại chặn địch. Chị đã anh dũng hy sinh khi tuổi đời mới chưa đầy 28, khi những ước mơ về một ngày hòa bình được trở về với mẹ, với Hà Nội vẫn còn dang dở.
Cũng giống như những vần thơ đối đáp trong Khám Chí Hòa của ông Nguyễn An Đông, cuốn nhật ký của bác sĩ Thùy Trâm cũng chứa đựng những nỗi nhớ quê hương, nhớ mẹ khôn nguôi:
"Mẹ ơi, con đi chiến dịch mùa mưa mới thấy thương mẹ nhiều hơn. Mẹ ở nhà chắc cũng đang lo cho đứa con gái nhỏ ở chiến trường xa xôi..."
Sự hy sinh của chị, cũng như của Liệt sỹ Bành Văn Còn, đã minh chứng cho một chân lý: Sức mạnh của dân tộc không chỉ nằm ở vũ khí, mà nằm ở những trái tim trí thức yêu nước, sẵn sàng dâng hiến thanh xuân cho lý tưởng độc lập dân tộc.
