Câu chuyện thời hoa lửa Người lái đò cảm tử trên dòng sông Ba Lòng

Năm 1965, sau khi tốt nghiệp cấp 3 tại Trường Ứng Hòa (Hà Tây cũ), chàng thanh niên Đỗ Quốc Phong đứng trước cơ hội tiếp tục học đại học nhưng đã gác lại ước mơ giảng đường để lên đường theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc. Ngày 13.7.1965, ông tham gia Đội thanh niên xung phong K53 – đơn vị đặc biệt được cử vào chiến trường miền Nam. Ban đầu, động lực của ông là lòng yêu nước giản dị của tuổi trẻ. Tuy nhiên, khi tận mắt chứng kiến cảnh máy bay ném bom vào một trường mẫu giáo tại Hà Tĩnh khiến nhiều trẻ em vô tội thiệt mạng, lòng căm thù giặc trong ông trỗi dậy mạnh mẽ, trở thành quyết tâm chiến đấu bảo vệ đồng bào.

Sau thời gian huấn luyện tại Hà Nội, ông cùng đơn vị hành quân vào chiến trường Trị Thiên – Huế, đảm nhận nhiệm vụ trinh sát và bảo vệ hành lang giao thông tại khu vực đường 9. Một trong những nhiệm vụ quan trọng và gian khổ nhất của ông là lái đò trên sông Ba Lòng (Quảng Trị) – tuyến vận chuyển chiến lược đưa bộ đội, lương thực và đạn dược vượt sông trong điều kiện bom đạn ác liệt. Những chiếc thuyền độc mộc nhỏ bé chỉ chở được vài người mỗi chuyến, trong khi nhu cầu vận chuyển rất lớn. Trước tình hình đó, ông cùng đồng đội và du kích địa phương đã lên rừng đốn cây, chế tạo một chiếc thuyền lớn hơn trong hơn hai tháng ròng rã, đủ sức chở khoảng một trung đội.

Công việc chèo đò chủ yếu diễn ra ban đêm, từ chiều tối đến gần sáng hôm sau, trong điều kiện vô cùng nguy hiểm: máy bay trinh sát và B52 quần thảo liên tục trên bầu trời, dưới sông nước chảy xiết và nhiều đá ngầm. Khi pháo sáng được thả xuống, cả người và thuyền phải giữ im lặng tuyệt đối để tránh bị phát hiện. Nhiều đêm ông phải chèo liên tục nhiều chuyến, vừa đưa bộ đội qua sông, vừa chuyển thương binh trở về. Sự khốc liệt của chiến trường khiến ông và đồng đội nhiều lần kiệt sức vì thiếu ăn, thiếu ngủ, nhưng vẫn kiên cường bám trụ.

Trong chiến tranh, ông cũng chứng kiến nhiều đồng đội hy sinh ngay trước mắt khi bom rơi trúng hầm trú ẩn. Những mất mát đó càng thôi thúc ông quyết tâm chiến đấu mạnh mẽ hơn. Trong thời gian công tác tại đây, ông từng có dịp chèo đò đưa

Lê Khả Phiêu (khi đó là Chính ủy Trung đoàn 9) qua sông và được động viên tinh thần vì sự dũng cảm, kiên trì bám trụ nơi chiến trường.

Cuối năm 1967, với nhiều thành tích xuất sắc, ông được tuyên dương là chiến sĩ thi đua của Quân khu Trị Thiên và nhận danh hiệu “Dũng sĩ quyết thắng”. Sau đó, ông được cử ra Bắc học tập và tiếp tục công tác trong ngành giáo dục. Khi đất nước hòa bình, ông vẫn tích cực tham gia hoạt động xã hội, giữ chức Chủ tịch Hội Cựu TNXP TP. Hà Nội trong nhiều năm.

Cuộc đời và những cống hiến của ông là hình ảnh tiêu biểu cho thế hệ thanh niên Việt Nam thời kháng chiến – những người sẵn sàng gác lại ước mơ cá nhân để hiến dâng tuổi trẻ cho độc lập dân tộc Việt Nam. Hình ảnh người lính chèo thuyền trên sông Ba Lòng giữa mưa bom bão đạn mãi là biểu tượng đẹp của tinh thần yêu nước, ý chí kiên cường và chủ nghĩa anh hùng cách mạng của tuổi trẻ Việt Nam thời chiến.