CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA: NGUYỄN VĂN THẠC – MÃI MÃI TUỔI HAI MƯƠI (1)

Nếu chị Võ Thị Sáu hay Lê Thị Hồng Gấm là biểu tượng của sự kiên cường trước quân thù, thì Nguyễn Văn Thạc – chàng sinh viên Khoa Toán Cơ, Đại học Tổng hợp Hà Nội – lại là hiện thân đẹp đẽ nhất của tâm hồn người lính trí thức: Yêu đời, lãng mạn nhưng đầy trách nhiệm trước vận mệnh dân tộc.

Chàng trai Hà Nội "xếp bút nghiên"

Theo các tài liệu lịch sử lưu lại:

Nguyễn Văn Thạc sinh ngày 14 tháng 10 năm 1952 tại làng Bưởi, Hà Nội. Anh là một tài năng hiếm có khi vừa học giỏi các môn Tự nhiên, lại vừa đạt giải Nhất cuộc thi học sinh giỏi Văn lớp 10 toàn miền Bắc năm học 1969-1970.

Đang là sinh viên xuất sắc của trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, nhưng khi chiến trường miền Nam vẫy gọi, Thạc đã gác lại giấc mơ giảng đường. Ngày 6 tháng 9 năm 1971, anh nhập ngũ, khoác lên mình màu áo lính với tâm thế của một người trẻ sẵn sàng hiến dâng tuổi thanh xuân cho đất nước.

Những dòng nhật ký lửa

Trong chiếc ba lô hành quân vào chiến trường Quảng Trị khốc liệt, hành trang quý giá nhất của Nguyễn Văn Thạc không chỉ là súng đạn, mà là cuốn nhật ký mang tên "Chuyện đời" (sau này được xuất bản với tên Mãi mãi tuổi hai mươi).

Cuốn nhật ký được viết từ ngày 2/10/1971 đến ngày 3/6/1972, ghi lại những suy tư chân thật nhất của một chàng trai Hà Nội hào hoa trước ngưỡng cửa sinh tử.

Hình 1: Ấn bản “Mãi mãi tuổi hai mươi” - tập nhật ký của Liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc ấn hành năm 2025

- Trong những ngày tháng gian khổ nhất, anh vẫn tự nhủ: "Sống một ngày cũng phải sống cho đàng hoàng".

- Anh nhìn màu áo lính không phải là màu của chiến tranh, mà là: "Màu xanh của núi đồi và thảo nguyên, của ước mơ và hi vọng".

Đặc biệt, trước khi bước vào trận chiến sinh tử, anh đã để lại một câu hỏi đầy ám ảnh cho thế hệ sau:

"Nếu như tôi không trở lại - Ai sẽ thay tôi viết tiếp những dòng sau này? Tôi chỉ ao ước rằng, ngày mai, những trang giấy còn lại đằng sau sẽ toàn là những dòng vui vẻ và đông đúc...".

Hình 2: Những dòng nhật ký viết vội trên đường hành quân được lưu giữ trong cuốn "Mãi mãi tuổi hai mươi"

Hóa thân vào Thành cổ Quảng Trị

Mùa hè năm 1972, chiến trường Quảng Trị được ví như "cối xay thịt", nơi bom đạn trút xuống không ngừng nghỉ. Ngày 30 tháng 7 năm 1972, tại khu vực thành cổ Quảng Trị, Nguyễn Văn Thạc đã ngã xuống khi tuổi đời chưa tròn 20.

Anh hy sinh khi đang làm nhiệm vụ, máu của anh đã hòa vào dòng sông Thạch Hãn, hòa vào đất đai Thành cổ, góp phần làm nên bản hùng ca bi tráng của "Mùa hè đỏ lửa". Dù thân xác đã nằm lại chiến trường, nhưng tâm hồn anh vẫn sống mãi trong những trang nhật ký để lại cho đời.

Ngọn lửa còn mãi

Năm 2005, cuốn nhật ký của anh được xuất bản với tựa đề "Mãi mãi tuổi hai mươi", trở thành một hiện tượng văn hóa, lay động triệu triệu trái tim người Việt.

Đối với thế hệ trẻ hôm nay, Nguyễn Văn Thạc không chỉ là một liệt sĩ, anh là người anh cả, là người bạn tâm giao. Câu chuyện của anh nhắc nhở chúng ta rằng:

- Hạnh phúc không phải là sự hưởng thụ, mà là được sống và cống hiến cho lý tưởng cao đẹp.

- Tuổi 20 là độ tuổi đẹp nhất đời người, đừng để nó trôi qua hoài phí.

Như lời anh từng viết gửi người bạn gái Như Anh: "Hạnh phúc là gì? 30/4/1975 Thạc sẽ trả lời cho P...". Dù anh không còn sống đến ngày đó để trả lời, nhưng ngày chiến thắng của dân tộc chính là câu trả lời trọn vẹn nhất cho sự hy sinh của anh.

Hình 3: Thành cổ Quảng Trị trong "Mùa hè đỏ lửa" năm 1972 - nơi Nguyễn Văn Thạc và đồng đội đã chiến đấu đến hơi thở cuối cùng.

Nguồn trích dẫn:

1. Thư viện Đại học Hà Nội (2021). Mãi Mãi Tuổi Hai Mươi – Nhật ký Nguyễn Văn Thạc.

2. Báo Công an Nhân dân (2005). “Chuyện đời” bi tráng của chàng trai giỏi văn nhất miền Bắc một thời. https://cand.com.vn/Phong-su-tu-lieu/Chuyen-doi-bi-trang-cua-chang-trai-gioi-van-nhat-mien-Bac-mot-thoi-i6750/

3. Wikipedia tiếng Việt (2025). Nguyễn Văn Thạc.https://vi.wikipedia.org/wiki/Nguyễn_Văn_Thạc

4. Báo Quảng Trị (2025). Viếng miếu thờ liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc.https://baoquangtri.vn/xa-hoi/vieng-mieu-tho-liet-si-nguyen-van-thac-da34784/

5. Báo Gia đình & Xã hội (2012). Liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc và chuyện tình chưa kể.https://giadinh.suckhoedoisong.vn/liet-si-nguyen-van-thac-va-chuyen-tinh-chua-ke-1722012011104109867.htm

6. Cổng thông tin điện tử Bình Phước (2015). Mãi mãi tuổi hai mươi: Sống một ngày cũng phải sống cho đàng hoàng. https://binhphuoc.gov.vn/vi/news/hoat-dong-doan-the-421/Mai-mai-tuoi-hai-muoi-Song-mot-ngay-cung-phai-song-cho-dang-hoang-4233.html