CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA : NỮ DU KÍCH NGUYỄN THỊ THU 

CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA : NỮ DU KÍCH NGUYỄN THỊ THU

“Nhiều người tôi chở đi… nhưng chẳng mấy ai trở về.” – câu nói nghẹn ngào ấy của nữ du kích Nguyễn Thị Thu khiến bất cứ ai nghe cũng phải lặng người. Sinh năm 1954 tại Quảng Trị, bà – hay còn gọi là o Thu – là người đã âm thầm góp phần vào những ngày tháng khốc liệt nhất của Trận Thành cổ Quảng Trị 1972, bằng những chuyến đò sinh tử trên dòng sông Thạch Hãn.

Năm 1972, khi chiến sự diễn ra ác liệt, bà Thu mới tròn 17 tuổi. Ở cái tuổi còn đầy mơ mộng, bà vừa dạm ngõ với người mình yêu thì chiến tranh ập đến, buộc họ phải gác lại hạnh phúc riêng. Nhớ lại thời điểm ấy, bà kể: “Lúc đó cả hai chúng tôi chưatổ chức đám cưới, chỉ mới thăm hỏi nhưng cũng đã coi nhau như vợ chồng.” Người chồng tương lai của bà sau đó lên đường vào miền Nam chiến đấu, còn bà ở lại quê nhà, tham gia lực lượng du kích, cùng gia đình chồng góp sức cho cách mạng.

Ở vùng đất Triệu Phong, nơi dòng sông Thạch Hãn chảy qua, chiếc đò nhỏ của gia đình bà trở thành phương tiện quan trọng để đưa bộ đội vượt sông vào Thành cổ. Bà Thu cùng bố chồng – một người ngư dân quen sông nước – đảm nhận công việc nguy hiểm này. Khi đó, khu vực gần Thành cổ gần như chỉ có duy nhất chiếc đò của họ hoạt động, nên mỗi chuyến đi đều mang ý nghĩa sống còn.

Bà nhớ lại: “Ban ngày địch đánh ác liệt, máy bay quần thảo thả bom, bắn phá.” Vì vậy, mọi hoạt động đều phải diễn ra vào ban đêm. Trong bóng tối mịt mùng, chỉ khi ánh lửa từ bom đạn lóe lên, họ mới có thể nhìn thấy nhau trong chốc lát. Con đò nhỏ lặng lẽ rẽ nước, chở theo từng nhóm chiến sĩ tiến về phía chiến trường.

Suốt 81 ngày đêm, bà Thu đã chèo đò không ngừng nghỉ. Mỗi ngày khoảng 10 chuyến, mỗi chuyến chở không quá 10 người. Những người lính mà bà đưa qua sông phần lớn còn rất trẻ, chỉ từ 18 đến 20 tuổi, nhiều người là sinh viên từ Hà Nội vừa rời giảng đường. Nhìn họ, bà không khỏi xót xa: “Họ còn trẻ lắm, 18 - 20 tuổi… đa phần là sinh viên các trường đại học ngoài Hà Nội mới gác bút cầm súng.”

Nhưng chiến tranh quá khốc liệt. Điều khiến bà day dứt nhất là trong hàng ngàn chiến sĩ được bà đưa qua sông, rất ít người có thể quay trở lại. Bà nghẹn ngào nói: “Tôi đưa họ đi… nhưng chẳng mấy ai trở lại.” Có những người bị thương nặng, được bà đưa về nhưng không kịp cứu chữa. Bà kể lại trong đau xót: “Có chiến sĩ bị thương nặng lắm, được tôi đưa về vừa đến bờ, chưa kịp chuyển đến trạm quân y thì đã hy sinh… trước khi hy sinh họ đau đớn gào thét gọi mẹ ơi.”

Những tiếng gọi ấy, những hình ảnh ấy đã in sâu vào tâm trí bà, trở thành ký ức không thể nào quên. Dù thời gian trôi qua, dù trí nhớ có phần phai nhạt vì di chứng chiến tranh, nhưng những ngày tháng 81 đêm ấy vẫn luôn hiện hữu trong bà như mới hôm qua.

Sau khi chiến tranh kết thúc, đất nước hòa bình, bà Thu trở về cuộc sống bình dị. Bà kết hôn với người mình yêu năm xưa, xây dựng gia đình và có với nhau 4 người con. Người bố chồng – người từng cùng bà chèo đò năm ấy – sau đó trở lại cuộc sống thường ngày, tiếp tục nghề cào hến trên sông cho đến khi qua đời.

Một kỷ niệm đặc biệt khác là bức ảnh nổi tiếng do nhiếp ảnh gia Đoàn Công Tính chụp năm 1972, ghi lại hình ảnh cha con người lái đò chở bộ đội với nụ cười hiếm hoi giữa chiến tranh. Trong ảnh, cụ Nguyễn Con – bố chồng bà – đang chèo đò, còn bà Thu đứng bên cạnh ôm súng. Bức ảnh trở thành kỷ vật vô giá, lưu giữ một khoảnh khắc vừa bình dị vừa anh hùng.