CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA: THIẾU TƯỚNG TRẦN NGỌC THỔ VÀ KÝ ỨC THÁNG TƯ LỊCH SỬ

🦅 Chân dung vị Tướng già và tấm lòng trọn vẹn với đất phương Nam

Trong ký ức của Thiếu tướng Trần Ngọc Thổ – nguyên Tham mưu trưởng Quân khu 7 – những hình ảnh của ngày tháng Tư năm 1975 lịch sử vẫn luôn tươi rói và vẹn nguyên từng thước phim sống động. Ông là một trong những người trực tiếp chỉ huy và tham gia những trận đánh cuối cùng làm nên chiến thắng lịch sử 30/4, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.

Sinh ra trên đất Bắc, ông Trần Ngọc Thổ nhập ngũ ngày 30/9/1966. Sau thời gian huấn luyện, ông lên đường vào chiến trường cánh đồng Chum (Hạ Lào), trở thành lính của Sư đoàn 320, rồi sau đó được điều động về Sư đoàn 308 – Đại đoàn quân tiên phong oai hùng. Dù đã đi qua bao nhiêu dặm dài chinh chiến, nhưng với ông, việc tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh vẫn là kỷ niệm sâu sắc nhất, thiêng liêng nhất trong cuộc đời binh nghiệp.

🗺️ Cánh quân thứ 5: Hành trình thần tốc hướng về cửa ngõ Sài Gòn

Mùa xuân năm 1975, lực lượng tổng tiến công của ta gồm 5 cánh quân đồng loạt đánh chiếm các cơ quan đầu não của chính quyền Sài Gòn. Lúc bấy giờ, ông Trần Ngọc Thổ là Tham mưu phó, kiêm Trưởng ban Tác chiến của cánh quân thứ 5 (Trung đoàn 88) với nhiệm vụ chiến lược: Đánh vu hồi từ Gò Công, hợp cùng các cánh quân khác giải phóng Sài Gòn.

Ngày 30/3/1975, khi đang tập huấn tại Bộ Tham mưu Quân khu 8, ông nhận được lệnh khẩn từ Trung đoàn 88 gọi về chuẩn bị chiến đấu. Theo kế hoạch, lực lượng phải hành quân thần tốc từ huyện Chợ Gạo, Châu Thành (Tiền Giang), vượt sông Vàm Cỏ Đông, Vàm Cỏ Tây ở huyện Tân Trụ, Cần Giuộc (Long An) để tiến đến Bình Chánh, đánh vào cầu Chữ Y, chiếm Tổng nha Cảnh sát và khu vực kho xăng Nhà Bè. Nhiệm vụ đặt ra vô cùng nặng nề: Phải tiêu diệt mục tiêu thần tốc nhưng phải hạn chế đến mức thấp nhất thương vong cho chiến sĩ và nhân dân.

• Trận vượt sông hiểm nghèo: 8 giờ sáng ngày 20/4/1975, ông Thổ trực tiếp đưa Tiểu đoàn 1 vượt sông Vàm Cỏ Tây (đoạn từ Thanh Phú Long sang Nhựt Ninh) để kịp đánh vào Chi khu Tân Trụ. Khúc sông rộng, lại có đến 13 tàu chiến của địch nằm cách nơi bộ đội vượt sông chỉ 2km. Giữa tình thế nghìn cân treo sợi tóc, sự giúp sức của chính quyền và nhân dân địa phương đã làm nên điều kỳ diệu. Chỉ trong 30 phút, cán bộ địa phương đã huy động được 20 ghe máy loại lớn cùng gần 400 người, có cả các em thiếu nhi làm công tác binh vận vô hiệu hóa tàu địch. Nhờ vậy, hơn 600 cán bộ chiến sĩ đã vượt sông an toàn, thuận lợi.

🤱 "Tám Thổ của má" – Tình dân nghĩa Đảng sâu nặng như ruột thịt

Tài sản quý giá nhất của vị tướng tuổi xế chiều không phải là những tấm huân, huy chương lấp lánh, mà chính là ký ức về tấm lòng cưu mang của những người má, người chị miền Nam dành cho bộ đội.

Mỗi lần nhắc về những bà mẹ khu 8, ông Thổ lại nghẹn ngào xúc động. Ông nhớ má Bảy ở Củ Chi, dù nhà nghèo không đủ ăn và bị địch dồn vào vùng kiểm soát vào cuối năm 1968, trước khi đi má vẫn bí mật chôn dưới đất một lu lương thực gồm mì gói, đường và cá muối cho bộ đội. Ông nhớ bà má ở Cần Giuộc, ngày 28/4 khi Sở chỉ huy Trung đoàn ở nhờ nhà má, má âu yếm nhìn các anh như con ruột đi xa mới về. Nhà có mấy con ngỗng má định làm thịt bồi dưỡng, nhưng các chị cản vì sợ ăn ngỗng "xui", thế là má đem cả đàn gà hơn 30 con dành hết cho anh em lấy sức chiến đấu.

Người khiến ông nhớ nhất là má Tư Bún ở Tiền Giang. Vì con trai của má là liệt sĩ Tám Phước đã hy sinh, má đã nhận ông Thổ làm con nuôi và đặt cho ông cái tên thứ "Tám" thân thương đặc trưng của người Nam Bộ. Từ đó, cái tên "Tám Thổ" ra đời. Cuối tháng 4/1975, khi đơn vị nhận lệnh về Sài Gòn gấp, nhà nghèo xơ xác nhưng má Tư Bún đã bán liền 40 giạ lúa để lấy tiền gửi các anh lên đường. Má còn nghẹn ngào dặn: "Lỡ đứa nào bị thương thì về ở với má".

🕊️ Những mảnh ký ức đời thường đầy tính nhân văn

Chiến tranh dưới góc nhìn của Thiếu tướng Trần Ngọc Thổ không chỉ có tiếng bom đạn, mà còn lấp lánh những câu chuyện rất "đời", chứng minh sức mạnh của chính nghĩa và lòng nhân đạo.

• Tiếng loa từ phía bên kia chiến tuyến: Khi quân ta bao vây một cứ điểm dùng dằng tại Cần Giuộc (Long An), cả hai bên đều chưa nổ súng. Bộ đội ta nhóm lửa nấu cơm chuẩn bị cho trận chiến cam go thì bất ngờ nghe tiếng loa từ trong cứ điểm địch vọng ra: "Chúng tôi nấu cơm thì nên... tránh để khói bay ra nhiều, nếu không sẽ tự làm mục tiêu cho phi pháo". Hóa ra, những người lính bên kia chiến tuyến cũng đã quá chán ghét chiến tranh, họ muốn buông súng đầu hàng để sớm được trở về với gia đình.

⏱️ Khoảnh khắc vỡ òa và hành trình tri ân thời bình

Đúng 11 giờ 30 phút ngày 30/4/1975, Đài Phát thanh Sài Gòn vang lên lời tuyên bố đầu hàng vô điều kiện của Tổng thống Dương Văn Minh. Giây phút ấy, ông Tám Thổ và các đồng đội trào nước mắt, ôm chầm lấy nhau vỡ òa trong hạnh phúc tột cùng. Đi đến đâu, người dân cũng tràn ra hai bên đường để sẵn nước, chặt dừa cho bộ đội uống, lấy xe máy, xe đạp chở những người lính đuối sức. Niềm tin quyết thắng và khát vọng hòa bình của toàn dân tộc đã hòa làm một.

Sau 51 năm nhìn lại, đồng đội của ông người còn, người mất, nhiều người vẫn chưa tìm được hài cốt. Ở tuổi xế chiều, Thiếu tướng Trần Ngọc Thổ vẫn miệt mài tri ân cuộc đời. Với cương vị Phó Chủ tịch Trung ương Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam kiêm Chủ tịch Hội tại TP.HCM, ông vẫn đang bền bỉ đấu tranh giành công lý cho những người nhiễm chất độc hóa học, đồng thời ấp ủ kế hoạch thành lập Hội Nạn nhân bom, mìn nhằm xoa dịu những nỗi đau mà cuộc chiến năm xưa để lại. Đối với ông, tình đồng đội và lòng dân chính là sức mạnh vô hình làm nên chiến thắng 30/4 lịch sử.