CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA - Trạng Bùng Phùng Khắc Khoan

I. THÔNG TIN NHÂN VẬT

Họ và tên: Phùng Khắc Khoan.

Năm sinh: 1528 - Năm mất: 1613.

Quê quán: Thạch Thất, Hà Nội.

Danh hiệu: Trạng Bùng.

Sự kiện: Đi sứ nhà Minh, mang giống ngô (bắp) và đỗ tương về Việt Nam.

II. CÂU CHUYỆN LỊCH SỬ:

TRÍ TUỆ SỨ THẦN VÀ NHỮNG HẠT GIỐNG ĐƯỢC GIẤU TRONG TÓC

Phùng Khắc Khoan là người học rộng tài cao, đỗ Tiến sĩ thời nhà Lê Trung Hưng. Ông không chỉ giỏi văn thơ, binh pháp mà còn là một nhà ngoại giao xuất sắc. Năm 1597, lúc này ông đã 70 tuổi, triều đình vẫn tin tưởng cử ông làm Chánh sứ sang nhà Minh (Trung Quốc) để đấu tranh ngoại giao, đòi nhà Minh phải công nhận tính chính thống của vua Lê và đòi lại đất đai bị lấn chiếm.

Tại Yên Kinh (Bắc Kinh), Phùng Khắc Khoan đã dùng tài thơ phú và lý lẽ đanh thép để bẻ gãy mọi sự hạch sách, kiêu ngạo của quan lại triều Minh. Vua Minh Thần Tông rất kính nể, không những chấp thuận yêu cầu của Đại Việt mà còn ban khen ông là "Nhân tài đệ nhất của phương Nam".

Tuy nhiên, điều khiến nhân dân nhớ ơn Phùng Khắc Khoan nhất không phải là những bài thơ đi sứ, mà là tấm lòng thương dân của ông. Thời đó, nông dân nước ta thường xuyên chịu cảnh mất mùa, đói kém do chỉ trồng được lúa nước. Trong thời gian ở Trung Quốc, Phùng Khắc Khoan phát hiện ra người dân bản địa có trồng những loại cây lương thực rất tốt, chịu hạn giỏi là cây ngô (bắp) và đỗ tương (đậu nành). Nhưng triều Minh có lệnh cấm ngặt nghèo, ai mang hạt giống ra khỏi biên giới sẽ bị chém đầu.

Vì thương dân nghèo ở quê nhà đang thiếu đói, vị Chánh sứ 70 tuổi đã làm một việc cực kỳ liều lĩnh. Ông bí mật bọc những hạt giống ngô và đậu nành vào lạt, cẩn thận giấu kín trong các nếp nón lá, kẽ áo, và thậm chí đục lỗ giấu vào gót hài, búi tóc để qua mặt lính biên phòng gắt gao của nhà Minh. Vượt qua cửa tử, ông mang được hạt giống quý báu về nước. Ông trực tiếp hướng dẫn nhân dân làng Bùng (quê ông) cách gieo trồng ngô, đậu, cách thu hoạch. Từ làng Bùng, cây ngô, cây đậu lan rộng ra khắp cả nước, cứu sống hàng triệu người dân nghèo qua những năm tháng hạn hán mất mùa lúa.

III. CẢM NHẬN CỦA TÁC GIẢ

Trạng Bùng Phùng Khắc Khoan là biểu tượng của một trí thức nhập thế: Học rộng, biết nhiều nhưng không xa rời thực tế. Hành động liều mạng giấu hạt giống mang về nước cho thấy tâm huyết của một vị quan thực sự biết lo cái ăn, cái mặc cho dân nghèo. Câu chuyện về nguồn gốc của trái bắp, hạt đậu quen thuộc hàng ngày chính là bài học giáo dục học sinh về lòng biết ơn đối với những bậc tiền nhân đã dùng cả trí tuệ và sự dũng cảm để mang lại cuộc sống no ấm cho chúng ta.