CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA VỀ ANH HÙNG LAO ĐỘNG TRẦN ĐẠI NGHĨA

Ông sinh ra trong một gia đình nhà giáo nghèo tại tỉnh Vĩnh Long. Tuy mồ côi cha từ nhỏ nhưng với tư chất thông minh và nghị lực phi thường, ông đã vượt qua nghịch cảnh để giành học bổng du học Pháp. Tại kinh đô ánh sáng, ông tốt nghiệp hàng loạt bằng kỹ sư, cử nhân danh giá.

Thế nhưng, mục đích lớn nhất của người thanh niên yêu nước ấy khi sang Tây không phải là để mưu cầu vinh hoa phú quý cho bản thân. Suốt 11 năm ròng rã, ông đã âm thầm, bền bỉ thu thập hàng ngàn tài liệu mật về vũ khí và chất nổ với một khát vọng duy nhất - đem trí tuệ về phục vụ quê hương đang lầm than dưới ách thực dân.

Bước ngoặt cuộc đời đến vào năm 1946, khi ông gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Paris. Cảm mến tấm lòng vị lãnh tụ kính yêu, Phạm Quang Lễ đã từ bỏ mức lương tương đương 22 lạng vàng mỗi tháng tại Pháp để theo Bác về nước kháng chiến. Ngày bước chân vào chiến khu Việt Bắc, Bác Hồ đã trực tiếp đặt cho ông cái tên mới: Trần Đại Nghĩa. Bác nói: "Họ Trần là họ của người anh hùng Trần Hưng Đạo, còn 'Đại Nghĩa' là vì đại nghĩa của dân tộc mà hành động". Cái tên ấy đã vận vào cuộc đời ông, trở thành ngọn hải đăng soi sáng mọi cống hiến của ông sau này.

Giữa núi rừng Việt Bắc thiếu thốn trăm bề, không máy móc hiện đại, không nhà xưởng quy chuẩn, Cục trưởng Cục Quân giới Trần Đại Nghĩa cùng các cộng sự đã tạo nên những kỳ tích tưởng chừng như không tưởng. Ông đã nghiên cứu, chế tạo thành công súng và đạn Bazooka vào năm 1947, giúp bộ đội ta bẻ gãy các xe tăng, xe bọc thép kiên cố của thực dân Pháp. Tiếp đó là súng không giật SKZ - một loại vũ khí siêu nhẹ có sức công phá tương đương đại bác, khiến quân địch phải kinh ngạc và hoảng sợ. Không dừng lại ở đó, trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, ông lại tiếp tục góp công lớn vào việc cải tiến kỹ thuật radar, vạch nhiễu để bộ đội tên lửa bắn hạ "siêu pháo đài bay" B-52, làm nên chiến thắng "Điện Biên Phủ trên không" chấn động địa cầu.

Khi hòa bình lập lại, ông lại là người đặt những viên gạch đầu tiên xây dựng nền khoa học nước nhà với tư cách là Viện trưởng đầu tiên của Viện Khoa học Việt Nam. Dù ở bất kỳ cương vị nào, giữ chức vụ cao đến đâu, người ta vẫn thấy ở ông sự giản dị, khiêm nhường và một lối sống thanh cao, mẫu mực.

Giáo sư, Viện sĩ Trần Đại Nghĩa đã thanh thản ra đi vào năm 1997, nhưng cuộc đời và sự nghiệp của ông vẫn mãi là một bài ca bất tử về lòng yêu nước. Ông chính là minh chứng hùng hồn cho trí tuệ Việt Nam, là tấm gương sáng ngời cho thế hệ trẻ hôm nay và mai sau soi mình, học tập để không ngừng cống hiến cho sự phồn vinh của Tổ quốc.