Câu chuyện thời hoa rực lửa (10)

Bà Nguyễn Thị Thu - Một nữ du kích từng chèo đò đưa bộ đội vượt sông Thạch trong chiến dịch 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị.

Trong tiềm thức của biết bao thế hệ người Việt Nam trước đây, hiện tại và cả trong tương lai, hình ảnh những người lính chiến sĩ dù trong thời chiến hay thời bình đều tạo nên điểm tựa vững chắc trong lòng mỗi nhân dân. Họ không phân biệt giới tính, tuổi tác, tôn giáo hay dân tộc nào, khi đất nước gọi trái tim họ đều đập chung một nhịp đập. Họ xách balo lên, rời xa gia đình, để lại quê hương và mang theo trong mình niềm tin của chiến thắng, ngày đất nước bình yên. Chiến trường là nơi sự sống và cái chết chỉ cách nhau bởi một tiếng bom nổ, hay một tiếng đạn rơi. Nơi họ lấy tình đồng đội làm “lá chắn tinh thần”, họ chia nhau từng ngụm nước, từng miếng ăn và khi có người đồng đội ngã xuống, họ trăn trối dặn dò chiến đấu thay phần nhau. Đó là tia sáng về lòng yêu nước sâu sắc, biết ơn biết bao người anh hùng đã ngã xuống cho thế hệ mai sau. Câu chuyện hoa lửa mà em muốn lan tỏa chính là Nữ du kích Nguyễn Thị Thu - người con của quê Quảng Trị.

Năm 1968, khi Mỹ và quân đội Sài Gòn mở rộng căn cứ Ái Tử, cư dân làng Giang Hến, thị trấn Ái Tử (nay thuộc xã Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị) bị cưỡng ép rời khỏi mảnh đất cha ông. Nhà cửa tan hoang, họ phải dắt díu nhau về làng Tiền, xã Triệu Giang (nay là xã Ái Tử, Quảng Trị), sống chen chúc trong cảnh nơm nớp giữa bom đạn. Chính trong bối cảnh ấy, Nguyễn Thị Thu bước vào tuổi 18 - cái tuổi đáng lẽ chỉ biết đến mái chèo, con cá, con hến, nhưng chiến tranh đã định đoạt cho chị một số phận khác.

Người dẫn dắt chị vào con đường cách mạng là cụ Nguyễn Con - lão ngư vừa dạm hỏi chị cho con trai mình. Ông không chỉ là cha chồng tương lai, mà còn là người thầy, người cha tinh thần, đưa chị vào hàng ngũ những người dám đem sinh mạng đặt trên dòng nước đỏ máu.

Ngày 28/6/1972, quân và dân ta tiến công, giải phóng Thành cổ Quảng Trị. Từ đó, sông Thạch Hãn trở thành huyết mạch nối hậu phương với chiến trường. Nhưng, cũng chính nơi này biến thành tọa độ chết, khi kẻ thù trút xuống hàng vạn tấn bom đạn. Trong hoàn cảnh hiểm nghèo, những chuyến đò bí mật và những con người thầm lặng trở thành cứu cánh. Cụ Con và chị Thu là hai trong số những người đã tình nguyện gánh vác sứ mệnh ấy.

Trở lại làng Giang Hến sau 18 năm, kể từ lần đầu tiên tôi quyết định đi tìm bà sau khi xem bức ảnh “Cha con lão ngư dân Triệu Phong chở bộ đội và vũ khí tiếp sức cho Thành cổ”, ngôi nhà cấp 4 xây từ hàng chục năm trước nay càng thêm cũ kỹ, xuống cấp. Ở tuổi 71, bà Thu đã già đi nhiều. Vóc dáng bà vẫn mập mạp, thần thái thì khi nhớ khi quên bởi căn bệnh tiền đình mãn tính; thêm chứng huyết áp cao và thoái hóa xương khớp khiến bước chân bà chậm chạp, nặng nề.

Trong câu chuyện, bà Thu lấy xuống bức ảnh treo trang trọng ở gian chính ngôi nhà, đặt ngay trước mặt như để mở đầu cho cả ký ức. Đó là bức ảnh “Cha con lão ngư dân Triệu Phong chở bộ đội và vũ khí tiếp sức cho Thành cổ” - tấm hình tư liệu đã đi cùng năm tháng. Tại Thành cổ Quảng Trị, bức ảnh này cũng được trưng bày ở một vị trí trang trọng, ngay bên phải lối vào tầng 1 của Bảo tàng Thành cổ.

Đến giây phút này đây, khi đất nước đã hoà bình, trận chiến 81 ngày đêm tại Thành cổ Quảng Trị năm ấy đã để lại nhiều bài học sâu sắc về tinh thần yêu nước, trách nhiệm gìn giữ và phát huy những giá trị cốt lõi dân tộc của thế hệ mai sau.