câu chuyện tìm được hài cốt liệt sỹ Nguyễn Sỹ Vân
Trong gia đình ông Nguyễn Đình Tân, bố đi làm công chức ở Hỏa xa Gia Lâm, mẹ bán hàng chè nước ở 52 Hàng Bài, không ai biết ông Nguyễn Sỹ Vân đi treo cờ đêm ấy, cho đến khi ông bị bắt chiều 25-5-1948, tất cả bàng hoàng. Ông Tân chỉ ra con ngõ nhỏ: “Đấy, chiều 25-5 anh Tân bị bắt ở đúng căn phòng ấy (nay gia đình ông Ngô Song Chí và Ngô Song Ái ở); còn chỗ gia đình tôi đang ở đây, xưa là khu vườn. Tôi nhớ như in chiều ấy, vì trước ngày bị bắt, anh Tân đi lấy giấy căn cước cho bà nội tôi. Bà từ Hả
Lúc đó, chỉ có các anh chị em tôi và tôi ở nhà. Mẹ tôi đang bán nước chè chén, nghe bà con mách, tất tả chạy về. Nó không khám xét gì, bắt anh Vân đi luôn ra ô tô. Tôi chạy theo, đã thấy anh Khâm ngồi trong đó rồi. Mẹ tôi gào khóc thảm thiết”.
Địch đưa ông Khâm và ông Vân về hầm đá Cửa Đông tra tấn. Ông Tân nói rành rẽ: “Gia đình tôi tiếp tế cho anh Vân thông qua ông “Bếp” của bọn phòng Nhì ở Cửa Đông, vì chúng không cho gia đình vào gặp. Sau một thời gian ngắn ở hầm đá Cửa Đông, chúng đưa anh sang Hỏa Lò, lập án, rồi đày đi Khe Tù, Tiên Yên lao động khổ sai, làm đường cho chúng. Tôi cũng nói rõ rằng, mãi những năm gần đây, tôi mới biết anh Khâm và anh Quang không bị đày đi Khe Tù như anh Vân mà từ Hỏa Lò bị chúng chuyển đi và bị bắn ở Phùng”(1)
Hỏi về những sự việc tiếp sau, ông Tân kể tiếp: “Năm 1952, ông Trần Hiền (sau giải phóng Thủ đô về Sở Công an), có báo cho chị gái tôi-chị Lan, biết: Anh Sỹ Vân vượt ngục nhưng bị chúng bắt lại, tra tấn đến chết ở trại giam Khe Tù, Tiên Yên ngày 7-11 (âm lịch) năm 1948(2). (Sau này, gia đình tôi lấy ngày này là ngày làm giỗ Anh). Thật đau xót, nhưng lúc ấy còn kháng chiến, gia đình cũng không ra viếng anh được. Sau hòa bình, với sự giúp đỡ chí công vô tư của ông Trần Hiền, anh tôi được công nhận là Liệt sỹ vào ngày 15-6-1960. Nhiều lần dò tìm hài cốt anh tôi không được, tôi rất khổ tâm. Năm 2000, tôi lại quyết tâm đi tìm hài cốt anh trai. Với sự giúp đỡ chí tình của Ngành công an, nhất là anh Nguyễn Đức Minh, nguyên Phó Tổng cục trưởng-Tổng cục Xây dựng Lực lượng Bộ Công an và Ban liên lạc Học sinh kháng chiến Hà Nội như anh Trịnh Văn Bảo, Đào Bá Giáp, tháng 7-2001, chúng tôi đã tìm thấy nơi anh tôi hy sinh ở Khe Tù-Tiên Yên. Tháng 10-2001, gia đình cùng các tổ chức liên quan đưa hài cốt anh tôi về làm lễ truy điệu tại phường Hàng Bài rồi về quê cha đất tổ. Trên đường đi, xe tang đã dừng ở Hàng Khay-Lê Thái Tổ để gia đình và bạn bè, đồng chí tưởng nhớ lại việc làm anh dũng của anh tôi năm xưa”.
Cuộc treo cờ ngày 19-5-1948 giữa hồ Hoàn Kiếm và hành trình gian nan đi tìm hài cốt liệt sỹ Nguyễn Sỹ Vân, tiếp đến liệt sỹ Nguyễn Trọng Quang là một sự kiện nổi bật trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp ở Hà Nội. Chính vì thế, mỗi chúng ta càng phải biết quý trọng giá trị của hòa bình-độc lập-tự do.
