Câu chuyện truyền cảm hứng cho tuổi trẻ

Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954, có những người lính đã trở thành biểu tượng của lòng yêu nước và tinh thần chiến đấu bất khuất. Tô Vĩnh Diện, Bế Văn Đàn, Phan Đình Giót và Trần Can là bốn anh hùng, liệt sĩ tiêu biểu. Mỗi người có một cách cống hiến khác nhau, nhưng tất cả đều góp phần làm nên thắng lợi lịch sử. Trong số đó, Trần Can là người đặc biệt bởi ông gần như đã đi trọn một vòng của chiến dịch: từ những ngày chuẩn bị, trận mở màn ở Him Lam cho đến ngày cuối cùng của chiến dịch.

Trần Can quê ở Sơn Thành, Yên Thành, Nghệ An. Năm 1951, ông nhập ngũ và được biên chế vào Đại đoàn 312. Với tinh thần dũng cảm và ý thức trách nhiệm, ông nhanh chóng trưởng thành trong môi trường quân đội. Năm 1952, ông tham gia Chiến dịch Tây Bắc trong đội hình Trung đoàn 209.

Trong một trận đánh tại Bản Hoa, Trần Can được giao nhiệm vụ xung kích. Ông dùng thủ pháo tiêu diệt ụ súng của địch, tạo điều kiện cho đơn vị tiến lên. Khi tiểu đội bị thương vong nhiều, ông vẫn không nao núng mà phối hợp với các chiến sĩ khác tổ chức một tổ chiến đấu mới. Dưới sự chỉ huy của ông, tổ chiến đấu đã tiêu diệt ba ụ súng, đánh thẳng vào sở chỉ huy và bắt sống 22 tên địch, thu 17 khẩu súng các loại. Những thành tích ấy giúp Trần Can trở thành một trong những tiểu đội trưởng xuất sắc của Tiểu đoàn 130, Trung đoàn 209.

Cuối năm 1953, khi quân đội ta chuẩn bị cho Chiến dịch Điện Biên Phủ, đơn vị của Trần Can được giao nhiệm vụ mở đường và kéo pháo vào trận địa. Đây là công việc vô cùng gian khổ. Những khẩu pháo nặng phải được hàng trăm chiến sĩ dùng sức người kéo qua những con đường rừng núi hiểm trở. Trong khi đó, máy bay địch liên tục ném bom nhằm phá hoại tuyến đường và cản trở lực lượng của ta.

Ngày 17-1-1954, Trung đoàn 209 bắt đầu kéo pháo từ Tuần Giáo vào trận địa. Sau 10 ngày đêm đầy gian khổ, 12 khẩu pháo đã được đưa đến nơi an toàn. Tuy nhiên, sau khi Bộ Chỉ huy Chiến dịch quyết định chuyển phương án từ “đánh nhanh, giải quyết nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc”, bộ đội ta phải kéo pháo ra.

Trong quá trình kéo pháo trở lại, một tình huống nguy hiểm xảy ra. Năm khẩu pháo do Tiểu đoàn 130 phụ trách đang nằm trên lưng chừng dốc thì bị máy bay địch phát hiện. Bom napalm khiến cỏ cháy dữ dội, trong khi pháo địch bắn chặn đường rút. Trước tình thế ấy, Tiểu đội trưởng Trần Can dẫn đầu trung đội xông ra kéo pháo. Nhiều chiến sĩ cũng lập tức lao vào hỗ trợ.

Việc kéo một khẩu pháo vốn đã rất nặng, nhưng trong hoàn cảnh nguy hiểm, những người lính càng quyết tâm hơn. Nhờ sự phối hợp và tinh thần không ngại hy sinh, các khẩu pháo cuối cùng cũng được đưa ra khỏi khu vực nguy hiểm. Sau quá trình kéo pháo, Trung đoàn 209 có 25 chiến sĩ hy sinh và 95 người bị thương. Riêng Đại đội 366, đơn vị của Trần Can, được tặng Huân chương Chiến công hạng Ba vì thành tích trong nhiệm vụ kéo pháo.

Sau những ngày tháng chuẩn bị đầy gian khổ, Trần Can bước vào trận đánh mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ. Ông là Tiểu đội trưởng thuộc Đại đội 366, đại đội chủ công của Tiểu đoàn 130, Trung đoàn 209. Đơn vị được giao nhiệm vụ đánh chiếm mỏm 3 của cứ điểm Him Lam và sẵn sàng hỗ trợ các hướng tiến công khác.

17 giờ ngày 13-3-1954, pháo binh ta bắt đầu nã đạn dữ dội vào Him Lam. Sau khoảng 30 phút, pháo chuyển làn, tạo điều kiện cho bộ binh tiến lên. Các chiến sĩ nhanh chóng dùng bộc phá mở đường qua hệ thống hàng rào phòng thủ của địch.

Chỉ sau vài phút, Tiểu đoàn 130 đã mở được cửa mở. Đại đội 366 của Trần Can lập tức xung phong đánh chiếm tiền duyên. Hai mũi xung kích vượt qua cửa mở và tiến lên mỏm 3. Đến khoảng 18 giờ 30 phút, quân ta đã chiếm được một nửa mỏm 3 nhưng gặp sự chống trả quyết liệt từ lô cốt số 6.

Trong trận đánh ấy, Trần Can tiếp tục thể hiện tinh thần của một người chỉ huy luôn đi đầu. Ông cùng đồng đội tiến công với quyết tâm cao, góp phần quan trọng vào việc đánh chiếm Him Lam. Lá cờ “Quyết chiến - Quyết thắng” sau đó được cắm trên nóc lô cốt chỉ huy, đánh dấu thắng lợi đầu tiên của quân ta tại Điện Biên Phủ.

Đặc biệt, Trần Can không chỉ là người góp phần tạo nên chiến thắng mở màn mà còn chiến đấu cho đến những ngày cuối cùng của chiến dịch. Ngày 7-5-1954, khi thắng lợi cuối cùng đã ở rất gần, ông hy sinh, ngay trước giờ phút quân ta giành được thắng lợi hoàn toàn.

Cuộc đời chiến đấu của Trần Can vì thế có một nét đặc biệt: ông gần như đã đi trọn một vòng Chiến dịch Điện Biên Phủ. Từ những ngày kéo pháo đầy gian khổ, đến trận mở màn Him Lam và cuối cùng là hy sinh vào ngày kết thúc chiến dịch, ông đã dành trọn tuổi trẻ cho Tổ quốc.

Trần Can trở thành biểu tượng của lòng dũng cảm, tinh thần trách nhiệm và ý chí quyết chiến, quyết thắng. Câu chuyện về ông không chỉ giúp thế hệ hôm nay hiểu hơn về Chiến thắng Điện Biên Phủ mà còn nhắc nhở chúng ta phải biết trân trọng hòa bình và những hy sinh của thế hệ cha anh.