CÂU CHUYỆN VỀ ĐÀM VĂN NGỤY

CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA

Trung tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Đàm Văn Ngụy – người được mệnh danh là “Cọp trắng Đông Bắc” – là một trong những vị tướng trận mạc tiêu biểu của Quân đội nhân dân Việt Nam, nổi tiếng từ thời kháng chiến chống Pháp cho đến những chiến công vang dội thời chống Mỹ. Không chỉ là một chỉ huy tài năng, ông còn là người gần gũi, thẳng thắn, luôn để lại ấn tượng sâu đậm trong lòng đồng đội, chiến sĩ và cả những người từng gặp ông trong đời thường.

Sinh năm 1927, người dân tộc Tày, quê xã Minh Khai (Thạch An, Cao Bằng), Đàm Văn Ngụy tham gia cách mạng từ năm 14 tuổi với nhiệm vụ liên lạc cho cán bộ Việt Minh. Tháng 1-1945, ông chính thức gia nhập Đội Việt Nam Tuyên truyền giải phóng quân , trở thành một trong những đội viên trẻ tuổi nhất. Chỉ sau vài tháng chiến đấu, ông đã được giao chỉ huy tiểu đội và trực tiếp tham gia giành chính quyền trong Cách mạng Tháng Tám ở Cao Bằng – Lạng Sơn.

Trong những năm đầu toàn quốc kháng chiến, ông chỉ huy tiểu đội nhiều lần chặn đứng các đợt tiến công của quân Pháp ở Lạng Sơn. Khi Trung đoàn 174 (Cao – Bắc – Lạng)được thành lập, ông trở thành cán bộ trung đội dưới quyền chỉ huy của “Hùm xám đường số 4” Đặng Văn Việt. Tại chiến trường Đông Bắc hiểm trở, ông nhanh chóng phát triển kỹ năng chiến đấu rừng núi, đề xuất nhiều chiến thuật du kích linh hoạt: phục kích, đánh công đồn, lấy ít địch nhiều… tạo thiệt hại lớn cho quân Pháp.

Với lối đánh “nhanh, mạnh, bất ngờ” và khả năng hóa thân thành dân thường để trinh sát địa hình, nhiều trận phục kích do ông chỉ huy trên đường số 4 từ 1947–1950 đã gây tiếng vang lớn. Trong đó có trận đánh đoàn xe quân sự ở Bó Củng (1947) và trận Lũng Vài (1949), nơi ông dẫn trung đội đánh thẳng vào giữa đội hình cơ giới Pháp. Chính sự táo bạo này khiến quân viễn chinh Pháp đặt cho ông biệt danh “Cọp trắng Đông Bắc”, đi đến đâu cũng làm địch hoang mang, khiếp sợ.

Sau hòa bình lập lại ở miền Bắc, ông được đi học quân sự ở nước ngoài rồi trở về tiếp tục gắn bó với Trung đoàn 174, sau đó đảm nhiệm chức Trung đoàn trưởng. Năm 1967, ông dẫn đơn vị vượt Trường Sơn vào chiến trường Tây Nguyên và chỉ huy một trong những trận chiến ác liệt nhất thời kỳ chống Mỹ: trận điểm cao 875 thuộc chiến dịch Đắk Tô – Tân Cảnh. Tại đây, quân Mỹ tung vào lực lượng tinh nhuệ bậc nhất – Lữ đoàn Dù 173, từng được coi là “bất khả chiến bại”.

Bằng nghệ thuật bố trí thế trận chốt – phục kích – đánh vận động linh hoạt, Trung đoàn 174 dưới sự chỉ huy trực tiếp của Đàm Văn Ngụy đã vây ép và tiêu diệt gọn từng tiểu đoàn địch. Chỉ trong hai ngày 20–21/11/1967, họ bắn rơi 8 trực thăng, phá tan đợt phản kích của Mỹ và gần như xóa sổ 1 tiểu đoàn của Lữ đoàn 173. Chiến thắng này tạo tiếng vang lớn; đài BBC thừa nhận: “Lữ đoàn dù 173 lần đầu tiên đã tháo chạy trước quân Giải phóng”.

Sau chiến công Đắk Tô, Đàm Văn Ngụy được bổ nhiệm làm Sư đoàn trưởng Sư đoàn 316 Anh hùng (1973). Từ đây, ông bước sang giai đoạn chỉ huy chiến dịch quy mô lớn, mà đỉnh cao là vai trò chỉ huy mũi chủ yếu trong trận then chốt giải phóng Buôn Ma Thuột – trận mở màn quyết định của Chiến dịch Tây Nguyên 1975.

Đầu năm 1975, Sư đoàn 316 hành quân thần tốc vào Tây Nguyên. Sau khi cơ động bí mật qua sông Sê Rê Pốc và áp sát thị xã từ ba hướng, sư đoàn đồng loạt tấn công ngày 10–3. Dưới sự chỉ huy trực tiếp của Sư đoàn trưởng Đàm Văn Ngụy, các trung đoàn 148, 149 và 174 đã đánh chiếm kho Mai Hắc Đế, sân bay Hòa Bình, khu tiểu khu Đắc Lắc và đặc biệt là Sở chỉ huy Sư đoàn 23 ngụy – mục tiêu quan trọng nhất.

Ngày 11–3, sau đợt tấn công mới, các mũi của Sư đoàn 316 đồng loạt đột phá. Trung đoàn 149 diệt gần 300 quân địch, bắt giữ 19 tên và tiến thẳng vào trung tâm sở chỉ huy. Đến 10 giờ 30 phút, ta làm chủ hoàn toàn Bộ chỉ huy Sư đoàn 23; Buôn Ma Thuột được giải phóng, tạo cú đánh làm tan vỡ toàn bộ hệ thống phòng thủ Tây Nguyên và mở đầu Chiến dịch Hồ Chí Minh.

Từ một cậu bé Tày 14 tuổi làm liên lạc, đến vị tướng trận mạc tài danh góp phần vào hai cuộc kháng chiến vĩ đại của dân tộc, Trung tướng Đàm Văn Ngụy là biểu tượng của lòng dũng cảm, trí tuệ quân sự và sự trung thành tuyệt đối với Tổ quốc. Biệt danh “Cọp trắng Đông Bắc” không chỉ là niềm tự hào của nhân dân các tỉnh biên giới, mà còn là ký ức không thể quên trong lịch sử các lực lượng vũ trang Việt Nam.