⚔️ Câu chuyện về Hiệp đốc Đại thần Nguyễn Quang Bích (1832 – 1890)
⚔️ Câu chuyện về Hiệp đốc Đại thần Nguyễn Quang Bích (1832 – 1890)
Nguyễn Quang Bích (hiệu Ngư Phong) vốn đỗ đầu khoa thi Đình (Đình nguyên Hoàng giáp), là một bậc đại trí thức yêu nước, làm quan thanh liêm đến chức Tuần phủ Hưng Hóa (vùng Tây Bắc ngày nay).
Bối cảnh lịch sử: Năm 1884, quân Pháp tập trung hỏa lực hiện đại tấn công thành Hưng Hóa. Dù chiến đấu kiên cường nhưng do chênh lệch lực lượng, thành vỡ, Nguyễn Quang Bích phải rút quân lên vùng núi nghĩa lộ (Yên Bái). Ngay sau đó, triều đình nhà Nguyễn nhu nhược ký hòa ước đầu hàng và xuống chiếu gọi ông về kinh chịu tội.
Lựa chọn lịch sử: Đứng trước hai con đường: đầu hàng giặc để hưởng vinh hoa phú quý hoặc tiếp tục chiến đấu chịu muôn vàn gian khổ nơi rừng thiêng nước độc, ông đã dứt khoát chọn bám trụ lại núi rừng Tây Bắc. Ông tập hợp đồng bào các dân tộc thiểu số (người Thái, Mường, Mông) phát động cuộc khởi nghĩa, trở thành linh hồn của phong trào Cần Vương tại Bắc Kỳ.
Bức thư gan ruột trả lời quân Pháp: Tướng Pháp nhiều lần gửi thư dụ hàng, hứa hẹn phục chức và tặng thưởng bạc vàng. Đáp lại, Nguyễn Quang Bích đã viết một bức thư trả lời vô cùng khẳng khái, lưu danh thiên cổ:
"Thắng mà sống thì là nghĩa sĩ triều đình; chẳng may thua mà chết thì cũng làm quỷ mến nước chân chính... Thư này gửi đến, các ông muốn đánh thì cứ đánh, không phải hỏi han gì nữa!"
Tấm lòng gửi lại núi rừng: Suốt nhiều năm ròng rã ăn rau rừng, uống nước suối để đánh giặc, ông lâm bệnh nặng và mất năm 1890 tại căn cứ Yên Lập (Phú Thọ). Đến tận hơi thở cuối cùng, vị Đình nguyên Hoàng giáp ấy vẫn giữ trọn khí tiết một lòng vì giang sơn xã tắc.
