Câu chuyện về người cán bộ kiên cường – ông Hoàng Sáy (xã Yên Châu, tỉnh Sơn La) là người hoạt động cách mạng bị địch bắt tù đày

Ông Hoàng Sáy sinh năm 1927 tại xã Chiềng Sàng, vùng đất Yên Châu, Sơn La – nơi núi rừng hùng vĩ nhưng cũng từng trải qua biết bao đau thương trong những năm tháng chiến tranh. Lớn lên trong cảnh nước mất, nhà tan, ông sớm mang trong mình lòng yêu nước và ý chí đấu tranh.

Tháng 4 năm 1945, khi phong trào cách mạng lan rộng khắp nơi, ông đã tham gia khởi nghĩa giành chính quyền tại Mai Sơn và Yên Châu. Đó là những ngày sôi sục, khi người dân đứng lên tự quyết vận mệnh của mình. Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám, vào tháng 10 năm 1945, ông được tín nhiệm bầu làm Chủ tịch UBND xã Chiềng Sàng – một trọng trách lớn đối với một người còn rất trẻ.

Không chỉ dừng lại ở đó, ông tiếp tục đảm nhiệm vai trò Trưởng ban Bình dân học vụ của huyện, góp phần xóa nạn mù chữ, nâng cao dân trí trong hoàn cảnh vô cùng khó khăn. Đến năm 1947, ông chuyển sang công tác tại Ban quân nhu Trung đoàn 148 Sơn La, trực tiếp phục vụ kháng chiến.

Nhưng chiến tranh không chỉ là những công việc hậu cần hay tổ chức. Ngày 20 tháng 4 năm 1947, đơn vị của ông bị địch bất ngờ tập kích. Chỉ ba ngày sau, vào 23 tháng 4 năm 1947, ông bị thực dân Pháp bắt và giam tại nhà tù Sơn La – nơi nổi tiếng khắc nghiệt. Suốt 11 tháng trong tù, ông phải chịu đựng nhiều gian khổ, nhưng ý chí không hề lung lay.

Tháng 3 năm 1948, ông được thả về nhưng bị quản thúc tại địa phương. Không chấp nhận sống trong vòng kiểm soát của địch, chỉ vài tháng sau, vào tháng 6 năm 1948, ông lại tiếp tục tham gia hoạt động cách mạng.

Cuộc đời ông là chuỗi những lần bị bắt và những cuộc vượt ngục đầy gan dạ. Ông bị địch bắt tổng cộng ba lần. Có lần, khi bị áp giải từ Yên Châu lên Sơn La, đến khu vực Cò Nòi (Mai Sơn), ông đã dũng cảm trốn thoát ngay trên đường đi. Một lần khác, ông bị bắt bên đất Lào, nhưng vẫn tìm được cơ hội vượt ngục tại Mường Vằn, Xiêng Khoảng, rồi trở về Việt Nam tiếp tục hoạt động.

Những lần vượt ngục ấy không chỉ thể hiện sự mưu trí, gan dạ mà còn là minh chứng cho lòng kiên trung, không bao giờ khuất phục trước kẻ thù. Sau mỗi lần thoát hiểm, ông lại trở về với phong trào cách mạng, tiếp tục hoạt động tại quê hương Chiềng Sàng cho đến ngày Sơn La được giải phóng.

Ghi nhận những đóng góp to lớn ấy, ông đã được Nhà nước trao tặng Huân chương Kháng chiến chống Pháp hạng Ba (năm 1961) và Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất (năm 1987).

Cuộc đời ông Hoàng Sáy là biểu tượng của một người cán bộ cách mạng kiên cường, bất khuất. Ba lần bị bắt, hai lần vượt ngục – đó không chỉ là những sự kiện, mà là những dấu ấn của một ý chí không thể bẻ gãy. Ông chính là hình ảnh tiêu biểu của người dân Tây Bắc trong kháng chiến: giản dị nhưng anh dũng, âm thầm nhưng vĩ đại.