CÂU HỎI TRONG ĐỀ THI NGỮ VĂN ĐÃ ĐƯỢC NGƯỜI LIỆT SĨ QUÊ BẮC NINH TRẢ LỜI TỪ GẦN 60 NĂM TRƯỚC
“Vùng trời quê hương nào cũng là bầu trời Tổ quốc” - câu nói ấy không chỉ là một mệnh đề mang âm hưởng thiêng liêng, mà còn là sự vang vọng sâu xa từ những số phận cụ thể, những con người từng sống và ngã xuống vì một khát vọng chung: giữ gìn từng khoảng trời, mảnh đất của Tổ quốc Việt Nam.
Trong đề thi tốt nghiệp THPT năm 2025 môn Ngữ văn, truyện ngắn "Những vùng trời khác nhau" của Nguyễn Minh Châu được trích dẫn như một cách nhắn nhủ nhẹ nhàng nhưng đầy xúc động về tình yêu nước, thứ bắt đầu không phải từ những điều lớn lao, mà từ ký ức về một con ngõ nhỏ, một viên gạch vỉa hè, một cái máy bơm giữa đồng làng. Trong truyện, Lê và Sơn, hai chàng trai từ hai vùng đất khác nhau đã trao gửi cho nhau không chỉ niềm tin chiến đấu, mà còn cả một phần quê hương. Người ở lại trông nom, bảo vệ đất cho người đi, người ra đi lại bảo vệ vùng trời của bạn mình. Những “vùng trời khác nhau” ấy bỗng chốc hóa thành một bầu trời chung, thiêng liêng và thống nhất - bầu trời của Tổ quốc.Và cũng chính nơi vùng trời khốc liệt ấy, vùng trời xứ Nghệ năm 1966, một người con quê hương Bắc Ninh đã ngã xuống. Liệt sĩ Nguyễn Đức Chí, khẩu đội trưởng khẩu đội pháo cao xạ 37mm (loại pháo mà chính Sơn và Lê trong truyện ngắn của Nguyễn Minh Châu vận hành) là hiện thân sống động của lý tưởng “vùng trời nào quê hương nào cũng là bầu trời Tổ quốc”.Trong buổi sáng ngày 01 tháng 6 năm 1966, khi cầu Hoàng Mai bị máy bay Mỹ đánh phá dữ dội, đồng chí Nguyễn Đức Chí đã đứng lên, phất cao lá cờ chỉ huy giữa làn bom đạn, dẫn đầu khẩu đội chiến đấu. Anh bị thương nặng ở bụng, máu ra không ngớt. Trong nỗ lực cứu chữa, anh được người anh họ là chiến sĩ radar Nguyễn Đức Thiện cõng ra bờ sông để đưa lên thuyền. Nhưng chiến tranh không đợi ai. Khi ông Thiện buộc phải quay về vị trí chiến đấu, thì khẩu đội trưởng Nguyễn Đức Chí đã trút hơi thở cuối cùng trên bến sông quê hương xứ Nghệ.Tối hôm đó, giữa ánh đuốc leo lét dưới chân núi, ông Thiện cùng đồng đội lặng lẽ chôn cất anh em mình. Mãi đến năm 1972, ông mới có thể đưa hài cốt em về lại quê nhà. Hơn ba trăm cây số từ quê nhà tới Nghệ An không ngăn được trái tim một người lính Bắc Ninh nguyện giữ trời cho quê người, cũng như không gì ngăn nổi lý tưởng thiêng liêng của bao người lính: quê hương của bạn cũng là của tôi, vùng trời nào cũng là Tổ quốc thiêng liêng mà chúng ta gìn giữ.Truyện ngắn của Nguyễn Minh Châu là hư cấu, nhưng trong lòng nhân dân, những nhân vật ấy vẫn sống, như câu chuyện về liệt sĩ Nguyễn Đức Chí. Khi văn chương và đời sống cùng gặp nhau nơi một chân lý giản dị mà vững chãi: “Vùng trời quê hương nào cũng là bầu trời Tổ quốc”.
