Câu truyện số 150

LÁ THƯ CUỐI CÙNG CỦA LIỆT SĨ ĐẶNG THÙY TRÂM

Ngày 22 tháng 6 năm 1970, tại một khu rừng thuộc tỉnh Quảng Ngãi, bác sĩ Đặng Thùy Trâm hy sinh khi đang trên đường công tác. Chị mới 27 tuổi. Trong ba lô của chị, ngoài những dụng cụ y tế còn có hai cuốn nhật ký ghi lại gần ba năm làm bác sĩ nơi chiến trường.

Sau trận càn, một sĩ quan Mỹ tên Frederic Whitehurst được giao nhiệm vụ tiêu hủy những tài liệu thu được. Khi cầm hai cuốn sổ trên tay, ông định ném vào lửa thì một người phiên dịch Việt Nam đã nói: "Đừng đốt. Trong đó có lửa." Câu nói ấy khiến ông đổi ý và giữ lại hai cuốn nhật ký suốt hơn ba mươi năm.

Trong những trang viết, Đặng Thùy Trâm không chỉ ghi chép công việc cứu chữa thương binh mà còn viết về nỗi nhớ gia đình, đồng đội và niềm tin mãnh liệt vào ngày đất nước thống nhất. Có những đêm chị thức trắng để mổ cấp cứu dưới ánh đèn dầu. Có những lần bệnh xá bị bom cày xới, chị cùng đồng đội phải di chuyển thương binh xuyên rừng trong mưa.

Sau khi chiến tranh kết thúc, Frederic Whitehurst nhiều lần tìm cách trao trả cuốn nhật ký cho gia đình tác giả. Năm 2005, điều đó cuối cùng cũng thành hiện thực. Hai cuốn nhật ký trở về Việt Nam sau hơn ba thập kỷ lưu lạc và nhanh chóng được xuất bản với tên gọi "Nhật ký Đặng Thùy Trâm".

Cuốn sách đã tạo nên một hiện tượng xuất bản. Hàng triệu độc giả xúc động khi đọc những dòng chữ mộc mạc nhưng đầy nghị lực của nữ bác sĩ trẻ. Không phải những chiến công trên chiến trường, mà chính tình yêu con người, lòng nhân ái và niềm tin vào lý tưởng đã khiến cuốn nhật ký chạm đến trái tim của nhiều thế hệ.

Ngày nay, câu chuyện về Đặng Thùy Trâm không chỉ là câu chuyện của một nữ bác sĩ quân y. Đó còn là câu chuyện về sự kỳ diệu của lòng nhân ái. Một người lính ở phía bên kia chiến tuyến đã không đốt cuốn nhật ký, để rồi nhiều năm sau chính ông góp phần đưa những trang viết ấy trở về với quê hương. Điều đó cho thấy, ngay cả trong chiến tranh khốc liệt, sự tôn trọng con người và những giá trị nhân văn vẫn có thể vượt qua hận thù.

Hai cuốn nhật ký ấy giờ đây không chỉ là kỷ vật của một liệt sĩ, mà đã trở thành một phần ký ức của dân tộc Việt Nam về những năm tháng chiến tranh đầy gian khổ nhưng cũng vô cùng cao đẹp.