Câu truyện số 172

NGƯỜI THẦY GIÁO MANG CHỮ LÊN ĐỈNH NÚI

(Câu chuyện về Nhà giáo Nhân dân Nguyễn Tất Dong)

Mùa đông ở vùng núi phía Bắc luôn đến sớm. Khi màn sương còn phủ kín những triền núi, một người thầy giáo đã lặng lẽ khoác chiếc túi vải cũ lên vai, bắt đầu hành trình quen thuộc. Trước mặt ông là con đường đất ngoằn ngoèo, những con suối phải lội qua và những vách đá dựng đứng. Cuối con đường ấy là một lớp học nhỏ nằm giữa bản làng.

Người thầy ấy là Nguyễn Tất Dong.

Ông đến với nghề giáo trong những năm đất nước còn nhiều khó khăn. Ở những vùng cao xa xôi, trường học chỉ là những căn nhà ghép bằng gỗ, mái lợp tranh hoặc nứa. Mùa hè nóng bức, mùa đông gió lùa tứ phía. Sách giáo khoa thiếu, bàn ghế thiếu, học trò nhiều em phải đi bộ hàng giờ mới đến được lớp.

Điều khiến Nguyễn Tất Dong trăn trở nhất không phải là thiếu thốn vật chất, mà là việc nhiều em phải bỏ học giữa chừng. Gia đình nghèo, cha mẹ cần người lên nương, nhiều đứa trẻ vừa biết đọc đã phải nghỉ học để phụ giúp việc nhà.

Ông bắt đầu một việc mà ít ai nghĩ đến.

Chiều tan lớp, thay vì trở về nơi ở nghỉ ngơi, ông lại đi từng nhà vận động phụ huynh. Có hôm phải đi bộ hàng chục kilômét qua nhiều bản làng chỉ để thuyết phục một gia đình cho con tiếp tục đến trường. Ông giải thích rằng con chữ sẽ giúp các em thay đổi cuộc đời, giúp bản làng thoát khỏi đói nghèo.

Không ít lần ông bị từ chối.

Nhưng hôm sau, ông lại đến.

Rồi hôm sau nữa.

Sự kiên trì ấy dần dần làm thay đổi suy nghĩ của nhiều người.

Để học sinh không bỏ học vì thiếu ăn, thầy cùng đồng nghiệp vận động gạo, quần áo và sách vở từ các tổ chức, cá nhân hảo tâm. Có những mùa mưa, đường sạt lở hoàn toàn, ông cùng giáo viên trong trường cõng từng bao gạo vượt núi để duy trì bữa ăn cho học sinh bán trú.

Điều khiến học trò nhớ nhất về Nguyễn Tất Dong không phải là những bài giảng, mà là nụ cười hiền và câu nói quen thuộc: "Các em cứ học đi, khó khăn rồi sẽ có người cùng vượt qua."

Hàng chục năm gắn bó với giáo dục vùng cao, hàng nghìn học sinh đã trưởng thành từ những lớp học giản dị ấy. Nhiều em sau này trở thành giáo viên, bác sĩ, kỹ sư, cán bộ địa phương rồi lại quay về phục vụ chính quê hương mình.

Những đóng góp bền bỉ ấy đã đưa Nguyễn Tất Dong trở thành một trong những gương mặt tiêu biểu của ngành giáo dục Việt Nam và được phong tặng danh hiệu Nhà giáo Nhân dân.

Có người từng hỏi ông điều gì khiến mình hạnh phúc nhất sau nhiều năm đứng lớp.

Ông mỉm cười rồi đáp:

"Không phải những danh hiệu. Hạnh phúc nhất là một ngày trở lại bản cũ, gặp học trò ngày nào giờ đã trở thành người có ích cho quê hương."

Có lẽ, đó cũng là ý nghĩa đẹp nhất của nghề dạy học. Một người thầy có thể không làm nên những chiến công vang dội, nhưng những hạt giống tri thức mà họ gieo sẽ tiếp tục lớn lên qua nhiều thế hệ.

DẤU ẤN LỊCH SỬ

• Thời gian: Cuối thế kỷ XX đến đầu thế kỷ XXI.