Câu truyện số 174

NGƯỜI GIỮ BÍ MẬT CỦA NHỮNG CON SỐ

(Câu chuyện về Thiếu tướng, Giáo sư Đặng Vũ Hiệp – người đặt nền móng cho công tác mật mã quân sự Việt Nam)

Đầu năm 1947, giữa núi rừng Việt Bắc, một bức điện khẩn được chuyển tới Bộ Tổng Chỉ huy. Người liên lạc mang theo mảnh giấy nhỏ được gấp cẩn thận, bên trên chỉ toàn những dãy số và ký hiệu lạ. Với người ngoài, đó chỉ là những con số vô nghĩa. Nhưng với những người làm công tác mật mã, mỗi con số đều là một mệnh lệnh, một kế hoạch tác chiến, thậm chí có thể quyết định thành bại của cả một chiến dịch.

Trong những người đặt nền móng cho ngành Cơ yếu Việt Nam có Đặng Vũ Hiệp – người sau này trở thành Thiếu tướng và là một trong những chuyên gia đầu ngành về công tác mật mã quân sự.

Những ngày đầu kháng chiến, điều kiện làm việc vô cùng thiếu thốn. Không có máy mã hóa hiện đại, không có thiết bị truyền tin tối tân. Mọi bản điện đều được mã hóa bằng những phương pháp thủ công, đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối. Chỉ cần sai một ký tự, cả bức điện có thể trở nên vô nghĩa hoặc bị đối phương khai thác.

Đặng Vũ Hiệp cùng đồng đội miệt mài nghiên cứu các phương pháp mã hóa phù hợp với điều kiện chiến tranh. Ban ngày, họ làm việc trong những căn lán nhỏ giữa rừng. Ban đêm, dưới ánh đèn dầu leo lét, từng bảng mã được kiểm tra lại nhiều lần trước khi đưa vào sử dụng.

Áp lực lớn nhất không phải là khối lượng công việc, mà là sự im lặng.

Những người làm cơ yếu gần như không được phép kể về công việc của mình. Họ không xuất hiện trên báo chí, không trực tiếp cầm súng ngoài chiến trường, nhưng mỗi bản điện được bảo vệ an toàn là thêm một lần kế hoạch tác chiến được giữ bí mật.

Trong Chiến dịch Biên giới năm 1950 rồi đến Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954, hệ thống thông tin liên lạc và mật mã đã góp phần quan trọng giúp các mệnh lệnh được truyền đi nhanh chóng, chính xác và không bị quân Pháp giải mã. Phía sau những chiến thắng ấy là sự đóng góp thầm lặng của những cán bộ cơ yếu như Đặng Vũ Hiệp.

Sau hòa bình, ông tiếp tục tham gia xây dựng ngành Cơ yếu Việt Nam, đào tạo nhiều thế hệ cán bộ và nghiên cứu các phương pháp bảo vệ thông tin trong điều kiện mới. Dù giữ nhiều cương vị quan trọng, ông vẫn luôn nhấn mạnh rằng thành công của ngành cơ yếu là thành công của cả một tập thể những con người làm việc trong lặng lẽ.

Ngày nay, khi công nghệ thông tin phát triển mạnh mẽ, công tác bảo mật đã bước sang một giai đoạn hoàn toàn khác. Nhưng những nguyên tắc đầu tiên về giữ bí mật, bảo vệ thông tin và tuyệt đối chính xác mà thế hệ của Đặng Vũ Hiệp xây dựng vẫn còn nguyên giá trị.

Lịch sử thường ghi nhớ những trận đánh lớn, những vị tướng tài hay những người anh hùng nơi tuyến lửa. Ít ai biết rằng, phía sau mỗi chiến thắng còn có những con người dành cả cuộc đời để bảo vệ những dòng mật mã. Không có tiếng súng, không có ánh hào quang, nhưng chính họ đã góp phần giữ an toàn cho những quyết định làm thay đổi vận mệnh của đất nước.

DẤU ẤN LỊCH SỬ

• Thời gian: Từ những năm đầu kháng chiến chống thực dân Pháp đến sau năm 1975.