Câu truyện số 192

MÙI HƯƠNG CỦA NHỮNG BỮA CƠM CHIỀU

Mùa hè năm 1968.

Ở một làng quê nhỏ nằm bên dòng sông, mỗi buổi chiều đều có một mùi hương rất đặc biệt.

Đó là mùi khói bếp.

Mùi cơm mới.

Mùi cá kho, rau luộc và những món ăn giản dị của quê nhà.

Nhưng với những người đang làm nhiệm vụ trên những tuyến đường gần đó, mùi hương ấy còn mang một ý nghĩa khác.

Nó nhắc họ rằng phía sau mình luôn có một hậu phương đang chờ đợi.

Trong làng có bà Năm, người thường được mọi người gọi vui là "người giữ bếp".

Nhà bà không rộng.

Ruộng cũng chẳng nhiều.

Nhưng ngày nào bà cũng dành một phần gạo trong chum để nấu thêm những suất cơm gửi cho những người đi làm nhiệm vụ.

Ban đầu, chỉ có vài phần.

Rồi dần dần, nhiều gia đình trong làng cùng góp sức.

Nhà góp gạo.

Nhà góp rau.

Nhà có con cá vừa đánh bắt được cũng mang sang.

Không ai phân công.

Không ai ghi chép.

Mọi người chỉ nghĩ đơn giản:

"Ai đang vất vả ngoài kia thì mình giúp được gì, giúp điều đó."

Một buổi chiều, khi bà Năm đang chia cơm vào từng chiếc hộp nhỏ, một cậu thanh niên trong đội vận chuyển ghé qua.

Cậu nói:

• Bác đừng để phần cho chúng cháu nữa.

Dạo này nhà nào cũng khó khăn.

Bà Năm vừa gói cơm vừa đáp:

• Khó khăn thì càng phải thương nhau hơn.

Nếu đợi đủ đầy mới giúp thì lúc nào mới giúp được?

Câu nói ấy được nhiều người trong làng nhớ mãi.

Những ngày máy bay đánh phá ác liệt, việc nấu cơm không còn đơn giản.

Bếp phải đặt sâu trong vườn.

Khói phải được che chắn.

Có hôm đang nấu thì nghe tiếng máy bay.

Mọi người vội vàng đưa nồi cơm xuống hầm.

Chờ yên tiếng bom lại tiếp tục.

Có lần, một trận bom làm cháy mất gian bếp.

Sáng hôm sau, cả làng kéo đến dựng lại.

Người mang tre.

Người mang lá.

Người góp vài viên gạch.

Chỉ sau một ngày, căn bếp nhỏ lại có khói bay lên.

Một cô gái trẻ hỏi bà Năm:

• Bác không sợ sao?

Bà nhìn những chiếc hộp cơm đang xếp ngay ngắn.

Rồi nói:

• Sợ chứ.

Ai cũng sợ.

Nhưng nếu ai cũng chỉ nghĩ đến nỗi sợ của mình thì lấy ai nghĩ đến những người đang ở phía trước?

Năm tháng trôi qua.

Những bữa cơm chiều vẫn đều đặn.

Có những người nhận cơm rồi đi.

Không kịp hỏi tên người nấu.

Có những người sau này trở về tìm lại ngôi làng cũ.

Họ chỉ nhớ một điều:

Giữa những ngày chiến tranh thiếu thốn nhất, họ từng được ăn một bữa cơm nóng.

Một bữa cơm có rau, có cá, có mùi khói bếp.

Và có cả tình cảm của những người chưa từng quen biết.

Sau hòa bình, bà Năm đã già.

Căn bếp nhỏ ngày nào không còn nữa.

Nhưng mỗi khi nhắc về những năm tháng ấy, người dân trong làng vẫn nói:

Có những chiến công được ghi trên bia đá.

Có những hy sinh nằm lại trong ký ức.

Và cũng có những đóng góp lặng thầm chỉ được nhớ bằng một mùi hương.

Mùi hương của những bữa cơm chiều.

DẤU ẤN LỊCH SỬ

• Thời gian: Những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước.