Câu truyện số 208

NGƯỜI NGOẠI GIAO MANG THEO KHÁT VỌNG HÒA BÌNH

(Câu chuyện về Bộ trưởng Ngoại giao Xuân Thủy)

Năm 1968, giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ đang diễn ra ác liệt, tại thủ đô Paris của nước Pháp bắt đầu diễn ra một cuộc đấu trí kéo dài nhiều năm.

Ở đó không có tiếng bom.

Không có chiến hào.

Không có xe tăng hay pháo binh.

Nhưng từng lời nói, từng văn bản và từng cuộc họp đều có thể ảnh hưởng đến vận mệnh của đất nước.

Người được Đảng và Nhà nước giao trọng trách dẫn đầu đoàn đàm phán của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa là Xuân Thủy.

Ông tên thật là Nguyễn Trọng Nhâm, sinh năm 1912 tại huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định. Từ khi còn trẻ, ông đã tham gia hoạt động cách mạng, nhiều lần bị thực dân Pháp bắt giam nhưng vẫn giữ vững ý chí.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Xuân Thủy đảm nhiệm nhiều công tác quan trọng về báo chí, tuyên truyền và đối ngoại. Với vốn hiểu biết sâu rộng cùng khả năng lập luận sắc bén, ông được tín nhiệm giao giữ cương vị Bộ trưởng Bộ Ngoại giao.

Tháng 5 năm 1968, Hội nghị Paris chính thức khai mạc.

Đối diện đoàn Việt Nam là các nhà ngoại giao và chuyên gia hàng đầu của Hoa Kỳ cùng chính quyền Sài Gòn.

Cuộc đàm phán diễn ra vô cùng căng thẳng.

Có những phiên họp kéo dài nhiều giờ.

Có những vấn đề phải tranh luận suốt nhiều tháng.

Có lúc tưởng như mọi cánh cửa đều khép lại.

Nhưng Xuân Thủy luôn giữ thái độ bình tĩnh.

Ông lắng nghe, phân tích và kiên trì bảo vệ lập trường của Việt Nam: tôn trọng độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ.

Ngoài bàn đàm phán, ông còn gặp gỡ nhiều nhà báo, học giả và bạn bè quốc tế.

Bằng sự chân thành và lý lẽ thuyết phục, ông giúp nhiều người hiểu rõ hơn về cuộc đấu tranh chính nghĩa của nhân dân Việt Nam.

Không ít phóng viên nước ngoài sau khi tiếp xúc với Xuân Thủy đã thay đổi cách nhìn về cuộc chiến.

Họ nhận ra rằng phía sau những con số và bản tin chiến sự là khát vọng hòa bình của cả một dân tộc.

Cuộc đàm phán tại Paris kéo dài gần năm năm.

Đó là một trong những hội nghị ngoại giao lâu nhất trong thế kỷ XX.

Mỗi kết quả đạt được đều là thành quả của sự kiên trì, bản lĩnh và trí tuệ của cả tập thể đoàn đàm phán, trong đó Xuân Thủy là người giữ vai trò đặc biệt quan trọng.

Hiệp định Paris được ký kết ngày 27 tháng 1 năm 1973.

Hiệp định mở ra bước ngoặt quan trọng, tạo điều kiện để nhân dân Việt Nam tiếp tục tiến tới giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.

Sau này, khi nhắc về những năm tháng ở Paris, nhiều đồng nghiệp nhớ đến Xuân Thủy như một nhà ngoại giao điềm đạm, sắc sảo và giàu bản lĩnh.

Ông hiểu rằng có những chiến thắng được làm nên bằng súng đạn.

Nhưng cũng có những chiến thắng được giành bằng trí tuệ, sự kiên nhẫn và niềm tin vào chính nghĩa.

Cuộc đời của Xuân Thủy là minh chứng rằng, trên hành trình bảo vệ Tổ quốc, bàn đàm phán cũng là một mặt trận.

Và trên mặt trận ấy, mỗi lời nói đúng lúc, mỗi lập luận vững vàng đều góp phần viết nên lịch sử.

DẤU ẤN LỊCH SỬ

• Thời gian: 1968–1973.