câu truyện số 220

HỘP CƠM TRONG HẦM ĐẤT

Mùa hè năm 1972.

Ở một vùng quê miền Trung, chiến tranh đã khiến cuộc sống của người dân đảo lộn.

Ban ngày, nhiều gia đình xuống hầm tránh bom.

Ban đêm, họ lại ra đồng, sửa đường, dựng lại những gì bị phá hỏng.

Trong làng có một bà mẹ tên Thảo.

Chồng bà đi xa làm nhiệm vụ.

Hai người con trai lần lượt lên đường.

Ở nhà chỉ còn bà và cô con gái nhỏ.

Mỗi ngày, bà vẫn dậy từ rất sớm.

Nấu cơm.

Gói từng phần vào những chiếc hộp nhôm cũ.

Rồi mang ra đầu làng.

Người trong làng quen với hình ảnh ấy.

Có người hỏi:

• Nhà mình cũng khó khăn, sao bác còn chia cơm cho người khác?

Bà chỉ cười:

• Ai cũng nghĩ phần mình thiếu thì lấy đâu ra phần cho người đang cần?

Ban đầu, bà chỉ nấu thêm một hộp.

Rồi hai hộp.

Sau đó, những người hàng xóm thấy vậy cũng góp gạo, góp rau.

Người có nắm gạo.

Người có quả bí.

Người có ít cá khô.

Dần dần, căn bếp nhỏ của bà trở thành nơi chuẩn bị những bữa cơm cho những người đang làm nhiệm vụ trong làng.

Những ngày máy bay đánh phá dữ dội, mọi người phải chuyển bếp xuống gần hầm đất.

Khói không được bay cao.

Lửa phải che kín.

Có hôm đang nấu thì còi báo động vang lên.

Bà vội tắt bếp.

Đưa nồi cơm xuống hầm.

Chờ tiếng bom qua đi lại tiếp tục.

Một buổi tối, một chiến sĩ trẻ ghé qua nhận cơm.

Anh còn rất trẻ.

Đôi vai áo bạc màu.

Nhìn hộp cơm nhỏ, anh ngập ngừng:

• Bác để dành cho gia đình ăn đi ạ.

Bà Thảo đặt hộp cơm vào tay anh.

• Các chú ngoài kia giữ làng.

Thì người trong làng phải giữ bếp.

Ai cũng có phần việc của mình.

Người chiến sĩ cúi đầu cảm ơn.

Anh giữ hộp cơm ấy rất cẩn thận.

Nhiều năm sau, khi trở lại ngôi làng cũ, anh vẫn nhớ căn bếp dưới hầm đất năm xưa.

Anh không nhớ đã ăn bao nhiêu bữa cơm như thế.

Nhưng anh nhớ mãi cảm giác khi mở chiếc hộp nhôm nhỏ.

Bên trong chỉ có cơm trắng, rau và chút thức ăn giản dị.

Nhưng với người đi qua những ngày gian khó, đó là một bữa cơm đầy tình nghĩa.

Sau hòa bình, bà Thảo đã già.

Căn hầm năm xưa không còn.

Chiếc hộp nhôm cũng đã cũ.

Nhưng những người trong làng vẫn kể cho con cháu nghe về căn bếp nhỏ dưới lòng đất.

Nơi một người mẹ đã âm thầm giữ lửa giữa những năm tháng chiến tranh.

Bởi trong cuộc chiến bảo vệ quê hương, không phải ai cũng cầm súng.

Có người giữ đường.

Có người giữ liên lạc.

Có người giữ những bữa cơm nóng.

Nhưng tất cả đều chung một mong muốn:

Để những người đang ở phía trước có thêm sức mạnh bước tiếp.

DẤU ẤN LỊCH SỬ

• Thời gian: Kháng chiến chống Mỹ cứu nước.