“Cây bút chì trong hầm báo vụ”

Những năm 1965–1967, miền Bắc bước vào giai đoạn chiến tranh phá hoại bằng không quân. Các trạm thông tin liên lạc phải hoạt động liên tục trong điều kiện bom rơi và mất điện thường xuyên.

Ông Đoàn Văn Phúc khi ấy là chiến sĩ báo vụ, làm việc trong một hầm nhỏ đào sâu dưới đất, chỉ vừa đủ cho hai người ngồi trực máy. Công việc của ông là nhận và chuyển các tín hiệu điện báo từ các đơn vị dọc tuyến.

Hệ thống máy móc lúc đó rất dễ nhiễu. Mỗi khi máy bay xuất hiện, tín hiệu thường bị đứt quãng hoặc biến dạng.

Đêm hôm đó, một đợt không kích lớn diễn ra gần khu vực trạm. Điện lưới bị cắt, máy phát dự phòng hoạt động yếu khiến tín hiệu liên tục gián đoạn.

Trong lúc đó, một bản điện quan trọng từ tuyến tiền phương gửi về bị nhiễu nặng, chỉ còn lại các ký hiệu rời rạc.

Ông Phúc phải dùng bút chì để ghi lại từng đoạn tín hiệu chập chờn lên giấy, rồi ghép lại thủ công để khôi phục nội dung.

Có lúc ông phải nghe đi nghe lại một đoạn tín hiệu hơn chục lần chỉ để xác nhận một ký hiệu duy nhất.

Bà Nguyễn Thị Kim Ngân kể rằng mẹ mình từng nói:

“Trong chiến tranh, chỉ cần sai một ký hiệu là có thể ảnh hưởng đến cả một đơn vị.”

Sau nhiều giờ xử lý, bản điện quan trọng cuối cùng cũng được khôi phục và chuyển đi kịp thời trước khi tuyến đường bị đánh phá nặng hơn.

Cây bút chì mà ông Phúc dùng hôm đó đã mòn gần hết sau một đêm trực liên tục. Ông vẫn giữ nó trong hộp kỷ vật suốt nhiều năm sau chiến tranh.

Khi nhìn lại, ông nói:

“Có những thứ rất nhỏ, nhưng lại giữ cho thông tin không bị đứt đoạn giữa chiến tranh.”