CÂY XƯƠNG RỒNG TRÊN ĐÁ

Dưới chân núi Thẳm Lé thuộc thôn 9 Nông trường Nghĩa Lộ, trước đây lau sậy và cỏ tranh bao phủ nay đã mọc lên một trang trại hơn 6 héc ta bạt ngàn của cam trồng xen canh với nhãn, đậu, ngô, đỗ lạc, rau xanh và hàng trăm con gà thả đồi ríu rít bới sâu, chạy nhảy dưới tán cây. Trên phía đồi cao là hơn 4 ha rừng trồng quế, mỡ và cây tạp chống sói mòn.

Đã ở vào tuổi 73 nhưng Cựu chiến binh Đoàn Thế Yêm vẫn nhanh nhẹn, nước da săn chắc, bước chân thoăn thoắt chạy ra cổng đón khách. Ngôi nhà xây rộng rãi treo khá nhiều giấy khen, bằng khen. Phía sau là chuồng trại nuôi trâu bò, lợn, gà. Tiếng chim hót ríu ran, tiếng ong bay tìm mật cùng hương hoa nhãn tỏa lan khiến lòng tôi ấm áp lạ thường… Nói chuyện cùng những người đã từng trải qua chiến tranh thật không gì hứng thú hơn khi hồi ức ùa về, nhất là hồi ức về những ngày vượt Trường Sơn đi đánh Mỹ và những cuộc giao tranh ác liệt với quân thù. Lời kể của anh như đưa tôi về không khí của mùa xuân năm 1971 và những ngày rực lửa trên tuyến đầu đánh giặc.

Ngày 14 tháng 4 năm 1971 chàng trai Đoàn Thế Yêm tạm biệt quê hương lên đường nhập ngũ. Xóm làng vui như trẩy hội vì nhà nào có thanh niên tuổi mười tám, đôi mươi đều nô nức xung phong đi bộ đội. Đoàn Thế Yêm được biên chế vào sư đoàn 305 đặc công. Lính đặc công luyện tập vất vả nhưng nhờ đó mà người chiến sĩ trở nên lanh lợi hơn, xử lý tình huống nhạy bén hơn. Sau thời gian huấn luyện cấp tốc, đơn vị được lệnh hành quân vào chiến trường miền Nam. Đường vào Nam lúc đó chỉ có đi xuyên rừng, trèo đèo, lội suối… Ngày thứ nhất, ngày thứ hai cả trung đoàn rầm rập tiến, mỗi anh lính lưng đeo ba lô, vai khoác lương thực, vai vác súng, ai cũng hồ hởi lắm. Nhưng càng tiến vào trong đường đi càng gian nan mà đôi chân chưa quen đường dài đã bắt đầu đau mỏi, nỗi nhớ nhà lại càng da diết hơn. Bởi vậy cứ sau một chặng đường hành quân, trung đoàn lại đánh giá tình hình, biểu dương tinh thần chiến sĩ và tiếp tục phát động thi đua vì miền Nam ruột thịt. Bộ đội hành quân luôn trong tâm thế "Đi không dấu, nấu không khói…" để tránh địch phát hiện mục tiêu, có những bữa cơm trên đỉnh Trường Sơn phải chạy trú ẩn tới bốn, năm lần vì báo động máy bay địch xuất hiện, nhiều lúc phải thực hiện chiến thuật ngày nghỉ, đêm đi. Tưởng chừng khó có thể vượt qua chặng đường trước mặt vì máy bay địch gầm rú bắn phá liên tục. Nhưng đến mỗi cung đường khí thế hừng hực của những chàng trai, cô gái thanh niên xung phong và bộ đội của các binh chủng đã xua tan mệt mỏi, xua tan mọi lo âu. Vừa hành quân các anh vừa hỗ trợ lực lượng thanh niên xung phong bẩy đá, kê cầu, dọn cây đổ chắn lối để mở đường cho bộ binh và xe cơ giới vượt qua. Suốt 7 ngày liền hành quân, mưa rừng, nắng lửa cùng mưa bom, bão đạn Trường Sơn đã làm cho một số chiến sĩ lên cơn sốt rét, có những chiến sĩ bị thương, họ phải nghỉ lại trạm quân y tiền phương. Hành quân vào đến Khe Sanh, đang háo hức được tham gia đánh trận theo kế hoạch thì đơn vị lại nhận lệnh quay ra Quảng Trị hiệp đồng cùng bộ đội chủ lực trong chiến dịch giải phóng Quảng Trị và bảo vệ thành cổ.

Dòng sông Thạch Hãn hiền hòa là thế, nên thơ là thế nhưng khói lửa chiến tranh đã khiến nó phải oằn mình gánh chịu những trận pháo kích, những cơn mưa đạn mỗi khi địch phát hiện bộ đội ta vượt sông hoặc chúng cứ nã đạn mỗi khi nghi ngờ quân giải phóng tấn công. Đêm đầu tiên chiến sĩ Đoàn Thế Yêm cùng tiểu đội đặc công bí mật vượt sông làm nhiệm vụ phối hợp giữ đất lấn chiếm. Giữa ta và địch giằng co giành giật từng tấc đất, một tiểu đội của ta phải đương đầu với cả một trung đội địch. Cuộc chiến đấu không hề cân sức nhưng với chiến thuật "Luồn sâu, đánh nhanh, rút gọn" ta đã giành được phần lớn đất đai và giao lại cho lực lượng bộ binh chấn giữ. Lúc vượt sông quay trở về cũng không kém nguy nan, nhiều đồng đội của anh đã mãi nằm lạị giữa lòng sông Thạch Hãn… Được tham gia chiến dịch giải phóng Quảng Trị và may mắn được cùng đồng đội tiếp tục chiến đấu quả là hạnh phúc lớn, nhưng do yêu cầu cấp thiết của chiến dịch, anh lại được điều sang binh chủng không quân huấn luyện nhảy dù đồng thời chỉ huy máy bay hạ cánh, cất cánh bằng Ra - đi - ô đối không và máy bộ đàm. Trung đoàn phòng không 919 như những cánh chim "Sáng bay trời Bắc, tối liệng trời Nam" hay như các anh thường nói "Sáng cơm Bắc, chiều đã cơm Nam" liên tục bay dọc tuyến đường Trường Sơn thị sát trận địa, chở quân, chở vũ khí đạn dược cho chiến trường Miền Nam rồi lại thu dung hàng hóa và cấp cứu thương binh nặng ra Miền Bắc. Thật tự hào khi binh chủng phòng không không quân đã góp công lớn cho chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng! Sau đó anh lại tham gia khóa huấn luyện sĩ quan không quân và được điều chuyển về Sư đoàn 370 đóng quân tại Đà Nẵng rồi lên sân bay PlayCu phối hợp với Quân đoàn II bước vào chiến dịch biên giới Tây Nam. Tại cuộc chiến này, mặc dù đã hoàn thành sứ mệnh lịch sử nhưng anh vẫn hậm hực về chuyện khi máy bay hạ cánh xuống sân bay Sit Tung Cheng bên Cam Pu Chia thì không may bị một tàn quân Pôn Pốt bắn 1 phát đạn vào bắp chân và 2 phát vào bả vai thành ra "dính" thương binh hạng 2/4. Qua 2 chiến dịch lớn, anh đã được Nhà nước tặng thưởng Huy chương kháng chiến hạng II. Đến tháng 9 năm 1986 anh ra quân trở về xây dựng Nông trường chè Nghĩa Lộ.

Người lính ấy trở về với những đồi chè xanh, nơi mà lớp cha anh sau chiến thắng Điện Biên phủ đã đặt chân đến đây làm lễ hạ sao và trở thành công nhân khai phá rừng hoang, xây dựng nên một nông trường chè một thời vang bóng, chè nơi đây đã từng xuất khẩu sang các nước châu Âu. Nhưng bám mãi vào chè như vậy sao? Phải làm giầu hơn thế nữa chứ! Nhìn những vạt đồi cỏ tranh còn hoang hóa và một số nương chè cằn cỗi do độ dốc của đất quá cao, cựu chiến binh Đoàn Thế Yêm lại trăn trở suy nghĩ và anh đã quyết định xin nông trường cho khai hóa mở mang diện tích canh tác. Nhưng anh không làm chè mà đã đi học hỏi kinh nghiệm tận viện khoa học kỹ thuật nông nghiệp để trồng thử nghiệm giống cam mới. Sau khi nhờ các chuyên gia phân tích mẫu đất, mua giống cam trồng thử nghiệm thấy cây sinh trưởng tốt, anh đã mạnh dạn vỡ đất, cải tạo vườn tạp và trồng tới trên 6 héc ta cam năng suất cao.

Tôi theo anh ra tham quan đồi cam, hàng nối hàng, cây xum xuê và cây nào cây nấy sai trĩu quả, những quả cam mọng căng hứa hẹn một cuộc sống đủ đầy… Anh cho biết những năm gần đây đã được thu hoạch hơn 20 tấn/vụ, chất lượng và giá thành cao hơn nhiều so với các giống cam khác. Năm nào cũng vậy, khi chưa vào vụ đã được các cơ quan, doanh nghiệp đến đặt hàng, gia đình anh chưa phải đem ra chợ bán như những gia đình khác. Không cho đất nghỉ, khi cam chưa khép tán anh đã trồng xen các loại rau màu để tăng thêm thu nhập. Nơi đất dốc anh trồng cây cỏ voi, trồng ngô để phục vụ chăn nuôi trâu bò, lợn gà. Nhìn đàn trâu bò trong gióng chuồng con nào con nấy béo tròn vì được chăm sóc tốt. Tôi thích thú ngắm nhìn đàn gà hàng trăm con các lứa to, nhỏ gối nhau, anh nói thường thì các nhà hàng và một số gia đình trên phố đều đặt mua theo lứa, cho nên nguồn thu từ gia súc, gia cầm cũng vui lắm!

Do nguồn thu nhập từ cây cam rất ổn định nên ông đang thực hiện triết ghép cây giống F1 để tiếp tục mở rộng diện tích và liên kết với nhiều trang trại để phát triển giống cam này, góp phần cùng làm giàu cho quê hương. Với quyết tâm vượt khó, với tinh thần lao động cần cù, làm giàu chính đáng từ bàn tay và khối óc của người lính không cam chịu đói nghèo, không trông chờ vào chính sách xã hội, thương binh Đoàn Thế Yêm đã nhiều năm được bình chọn là chiến sĩ lao động gỏi của huyện Văn Chấn và được tặng rất nhiều bằng khen, giấy khen của các cấp chính quyền cũng như cấp hội Cựu chiến binh. Nhân kỷ niệm 70 năm và kỷ niệm 75 năm "Ngày thương binh, liệt sĩ" ông đã được nhận Bằng khen của Bộ Lao động - Thương binh & xã hội, được Thủ tướng Chính phủ khen thưởng.

Không chỉ là tấm gương Cựu chiến binh, Thương binh lao động sản xuất giỏi, anh còn tích cực tham gia các hoạt động xã hội, đặc biệt là hoạt động nghĩa tình đồng đội, nghĩa tình Trường Sơn, tham gia giúp đỡ những hoàn cảnh khó khăn, đóng góp xây dựng nhà nghĩa tình đồng đội.

Là hội viên Hội người cao tuổi, người cựu chiến binh ấy vẫn phát huy phẩm chất anh bộ đội Cụ Hồ và truyền thống của "Bước chân trên dải Trường Sơn", vẫn "hành quân không mỏi" đến từng nhà, từng ngõ tuyên truyền vận động phong trào, xem ai còn khó khăn thì giúp đỡ vô điều kiện.

Giữa trang trại trên đồi xanh lộng gió, anh hồ hởi say mê nói về những kỷ niệm không quên khi vui, khi buồn trong cuộc chiến đấu mới xây dựng kinh tế ở thời kỳ hội nhập này. Tôi nói, bây giờ tuổi đã cao anh phải rút về nghỉ ngơi để bảo toàn sức khỏe chứ! Anh cười rất vui. Có chứ, mình đã rút dần để từng bước trao lại sự nghiệp cho con cháu. Cậu con trai trưởng đi học ngành y về có quyết định làm ở tram xá một xã vùng cao, làm thầy thuốc cũng có ích đấy nhưng xa nhà, lương lại thấp vì vậy mình rút cậu ấy về làm kinh tế vừa năng động vừa là trách nhiệm "thừa kế" cơ nghiệp này. Cậu ấy lấy vợ muộn, mình đi bộ đội về cũng lấy vợ muộn nên cháu đích tôn của mình năm nay mới học lớp 1 thôi, Không sao! Miễn là lớp cha trước, lớp con sau cứ cịu thương chịu khó, không quản ngại khó khăn, dám nghĩ, dám làm cũng như ngày xưa mình dám đương đầu với mưa bom bão đạn ấy. Ngày xưa còn sống, còn chiến đấu! Ngày nay còn khỏe, còn lao động, vừa lao động chân tay, vừa lao động trí óc, kiểu gì cũng sẽ giành thắng lợi!

Trước mắt tôi, giữa màu xanh trù phú của núi rừng Tây bắc, giữa tiếng reo vui của nhịp sống mới vẫn hiển hiện một dáng hình người chiến sĩ Trường Sơn năm xưa. Chiến tranh đã lùi xa nhưng với những người lính từng góp phần làm nên huyền thoại Trường Sơn thì những ngày tháng ấy không thể phai mờ trong ký ức. Và trường Sơn vẫn vẹn nguyên, vẫn khắc khoải, vẫn nóng bỏng trong trái tim đầy nhiệt huyết của các cựu chiến binh, để mãi đến mai sau mỗi khi nhắc đến hình ảnh người chiến sĩ trường Sơn chúng ta lại thêm một lần có quyền kiêu hãnh và tự hào! Với cựu chiến binh Đào Thế Yêm còn là biểu tượng anh hùng của những thương binh kiểu mẫu trong nhịp sống hối hả hôm nay. Anh cùng đồng đội luôn khắc sâu lời dạy của Bác tiếp tục phát huy truyền thống và khả năng của mình để ra sức lao động, học tập và cống hiến, góp phần giảm bớt gánh nặng cho xã hội, phấn đấu vươn lên xứng đáng là những công dân gương mẫu trong giai đoạn cách mạng mới.

Nghĩ về những người đã từng chịu nhiều mất mát đau thương và đang nỗ lực vươn mình làm chủ cuộc sống, tôi liên tưởng đến hình ảnh cây xương rồng gai góc luôn tồn tại với sức sống dẻo dai cả trong môi trường khắc nghiệt nhất. Mặc cho nắng gió, mặc cho đất cằn sỏi đá, xương rồng vẫn nở hoa, những bông hoa nhỏ bé nhưng cũng đủ góp cho đời sắc đỏ tình yêu. Sức vươn dậy của những cựu chiến binh, thương binh tựa như sức sống của những cây xương rồng trên đá!