CCB Nguyễn Văn Thiện

Ông Thiện sinh tại Tiền Hải, Thái Bình nhập ngũ năm 1965, khi mới 17 tuổi. Ông mang theo một cuốn nhật ký để ghi lại những gì trải qua trên đường hành quân vào chiến trường Đông Nam Bộ. "Tôi muốn sau này con cháu mình biết được ông cha chúng từng đối mặt với những gian khổ như thế nào", ông kể.

Cứ sau một hai ngày hành quân hoặc một trận đánh, hay khi cảm xúc dâng trào nhất, ông ngồi xuống và ghi vài dòng vào nhật ký. Nó mô tả những nguy hiểm, nhọc nhằn, hy sinh mà bộ đội Việt Nam gặp phải trên hành trình đó, nhưng cũng thể hiện quyết tâm chiến đấu của ông Thiện và đồng đội.

Tháng 3/1967, quân Mỹ tiến hành trận càn ác liệt quy mô lớn mang tên Junction City vào căn cứ tiểu đoàn phòng không 56 (hay còn gọi là d529) của ông Thiện ở Tây Ninh. Cũng trong trận càn đó, ông Thiện mất cuốn nhật ký.

"Khi trận càn qua đi, tôi trở lại căn cứ và phát hiện đồ đạc trong balo bị lục tung. Cuốn nhật ký biến mất. Tôi khi đó tin chắc nó đã rơi vào tay quân Mỹ và sẽ không bao giờ có thể tìm lại", ông kể.

Sau khi đất nước thống nhất, ông ra Bắc, quay lại cuộc sống thời bình. Ký ức về cuốn nhật ký cũng lùi dần cùng những hoài niệm chiến tranh.

Đầu năm 2022, ông bất ngờ nhận được điện thoại từ nhóm nghiên cứu Trường Harvard Kennedy ở Mỹ hỏi về cuốn nhật ký chiến trường bị mất. Ông có chút hoài nghi, vì cuốn nhật ký năm xưa không có bất kỳ thông tin nào về họ tên, quê quán hay đơn vị, ngoài bút danh "Lương Thiện" được ông viết ở những trang đầu.

Song trong những lần liên hệ sau đó và được nhóm nghiên cứu gửi ảnh chụp một số đoạn trong cuốn nhật ký, cựu chiến binh này mới dần tin câu chuyện cuốn nhật ký của ông đang được lưu trữ cách Việt Nam nửa vòng Trái Đất.