Chân dung Trần Thị Lý - nữ anh hùng thời đại Hồ Chí Minh
Anh hùng Trần Thị Lý (tức Trần Thị Nhâm, bí danh Bích Ngọc) sinh năm 1933, dân tộc Kinh, quê ở xã Điện Quang, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Khi được tuyên dương Anh hùng, đồng chí nguyên là đảng viên, cán bộ giao liên của tỉnh. Năm 12 tuổi, Trần Thị Lý tham gia Thiếu nhi cứu quốc của xã. Năm 1946, đồng chí được điều về làm cán bộ văn phòng thanh niên cứu quốc huyện Điện Bàn và là Thường vụ Ban Chấp hành Thanh niên cứu quốc huyện
Việt Nam là một đất nước của những người yêu chuộng hòa bình, nhưng luôn phải đương đầu với các cuộc xâm lược của kẻ thù đến từ nhiều phía. Một nghìn năm sống dưới ách Bắc thuộc, tiếp đến lại liên tục chống các cuộc xâm lăng của các triều đại phong kiến phương Bắc, sau đó là chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ và tay sai, một đất nước như thế tất sản sinh ra những người phụ nữ anh hùng - anh hùng trong chống giặc ngoại xâm, trong dựng xây đất nước. Trong những anh hùng thời đại Hồ Chí Minh, lịch sử ghi nhận chân dung tiêu biểu của các nữ anh hùng kiên trinh bất khuất, ở đó còn lưu tên người nữ anh hùng Trần Thị Lý…
Bác sĩ đang chăm sóc vết thương cho chị Trần Thị Lý, năm 1958. Sự kiên trinh bất khuất của người con gái xứ Quảng đã giúp chị trải qua bao tra tấn ở nhà tù Mỹ-Diệm, trở về từ cõi chết. Tại Bệnh viện Việt Xô, năm 1958, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã vào thăm chị và vô cùng xúc động khi thấy chị trong cơn mê sảng. Các đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước, các đồng chí miền Nam tập kết ra Bắc đều tới thăm chị Lý. Không chỉ vậy, các bạn bè quốc tế Liên Xô, Ba Lan, Mông Cổ, Hunggari, Pháp…và đồng bào ta ở nước ngoài đều khâm phục sự chịu đựng thần kỳ và gửi tấm lòng chia sẻ nỗi đau thương của chị.
Chị Trần Thị Lý viết lời đề tặng vào bức vẽ chân dung của chị, năm 1958. Trong những năm tháng chị điều trị tại Bệnh viện Việt Xô, nhà thơ Tố Hữu đã viết tặng chị bài thơ “Người con gái Việt Nam” để tôn vinh sự kiên trinh, bất khuất của chị:“Em là ai? Cô gái hay nàng tiênEm có tuổi hay không có tuổi Mái tóc em đây, là mây hay là suốiĐôi mắt em nhìn hay chớp lửa đêm giông Thịt da em hay là sắt là đồng ?”... “Tỉnh lại em ơi, qua rồi cơn ác mộng Em đã sống lại rồi em đã sống !Điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa nung Không giết được em, người con gái anh hùng !”... “ Từ cõi chết, em trở về, chói lọi Như buổi em đi, ngọn cờ đỏ gọi Em trở về, người con gái quang vinh Cả nước ôm em, khúc ruột của mình.”(Trích “Người con gái Việt Nam”)
Chị Trần Thị Lý trên giường bệnh với bó hoa của thi sĩ Liên Xô An- tô Côn-sky. Cuộc đời hoạt động cách mạng của chị Trần Thị Lý gắn liền với chặng đường đấu tranh anh dũng chống đế quốc Mỹ của đồng bào miền Nam và của nhân dân cả nước ta. Được rèn luyện, thử thách trong các giai đoạn đấu tranh cách mạng, lúc bí mật, lúc công khai, suốt trong những năm tháng sống trong tù đày, tra tấn, chị luôn nêu cao phẩm chất sáng ngời của một cán bộ cách mạng kiên trung, vững vàng trong mọi tình huống. Chị là một biểu tượng cho tinh hoa của người con gái Việt Nam “Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang”, cho ý chí kiên cường của dân tộc ta “Thà hy sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước, không chịu làm nô lệ”. Năm 1992, những vết thương hiểm nghèo của chị tái phát và chị đã qua đời tại bệnh viện C- Đà Nẵng. Ngày 2 tháng 2 năm 1992, với những cống hiến của mình, chị Trần Thị Lý được Nhà nước tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.
