CHÀNG TRAI QUÊ LÚA BƯỚC VÀO BINH NGHIỆP

Thôn An Liêm – một vùng quê thuần nông nằm ven những cánh đồng lúa chiêm trũng của huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình ngày trước, nay đã trở thành một phần của xã Tiên Hưng, tỉnh Hưng Yên. Dù địa danh hành chính có đổi thay theo dòng chảy của lịch sử, nhưng với Nguyễn Xuân Liêm, quê hương vẫn nguyên vẹn trong ký ức: những con đường đất nhỏ chạy giữa hai bờ ruộng, những mái nhà rơm thấp thoáng sau hàng tre, tiếng trâu bò gọi nhau mỗi buổi chiều tà.

Chính từ miền quê ấy, một chàng trai nông dân bình dị đã bước vào con đường binh nghiệp, mang theo cả hồn cốt của quê lúa Bắc Bộ.

Những năm đầu thập niên 1960, miền Bắc bước vào giai đoạn vừa xây dựng xã hội mới, vừa chi viện cho chiến trường miền Nam. Không khí chiến tranh bao trùm lên từng làng quê. Tin tức từ tiền tuyến được truyền về qua loa phóng thanh xã, qua những buổi sinh hoạt chi bộ, qua những lá thư từ chiến trường gửi về trong niềm mong ngóng của gia đình.

Nguyễn Xuân Liêm khi ấy đang ở độ tuổi mười chín, đôi mươi – cái tuổi sung sức nhất của đời người. Ban ngày, ông theo cha mẹ ra đồng cấy hái, đắp bờ, be mương. Ban đêm, ông tham gia dân quân tự vệ, tập luyện quân sự, nghe cán bộ nói chuyện thời sự, nói về trách nhiệm của thanh niên đối với đất nước.

“Lúc đó, trong làng tôi, thanh niên mà chưa đi bộ đội thì cũng thấy áy náy,” ông Liêm nhớ lại. “Không phải vì ai ép, mà vì mình thấy nếu không đi thì có lỗi với quê hương, với đất nước.”

Năm 1965, Nguyễn Xuân Liêm chính thức nhập ngũ. Ngày rời quê, con đường làng An Liêm như dài hơn mọi khi. Mẹ ông đứng bên hiên nhà, không khóc, chỉ dặn con trai giữ gìn sức khỏe, chấp hành kỷ luật và “đi cho trọn nghĩa người lính”. Cha ông không nói nhiều, chỉ lặng lẽ châm điếu thuốc, ánh mắt nhìn theo bóng con khuất dần sau rặng tre đầu làng.

Từ khoảnh khắc ấy, chàng trai quê lúa đã bước sang một chặng đời khác – chặng đời của người lính.

Những ngày đầu trong quân ngũ, Nguyễn Xuân Liêm được biên chế vào Tiểu đoàn 53A, Tỉnh đội Thái Bình. Môi trường quân đội nghiêm ngặt và kỷ luật hơn rất nhiều so với cuộc sống làng quê. Từ giấc ngủ, bữa ăn đến từng bước hành quân đều theo mệnh lệnh. Những buổi huấn luyện kéo dài từ sáng sớm đến tối mịt, mồ hôi hòa với bụi đất, đôi vai trĩu nặng vì balô và súng đạn.

Có những đêm nằm trên võng giữa rừng, ông nhớ quê đến cồn cào. Nhớ bát cơm nóng mẹ nấu, nhớ mùi rơm rạ, nhớ những buổi chiều gió thổi mát từ cánh đồng thổi vào làng. Nhưng chính nỗi nhớ ấy lại trở thành động lực giúp ông vượt qua gian khổ.

“Ở đơn vị, anh em ai cũng có quê hương để nhớ,” ông Liêm kể. “Nhưng chúng tôi hiểu rằng, nếu không chịu được gian khổ hôm nay thì ngày mai chiến tranh sẽ còn kéo dài, người ở quê còn khổ hơn.”

Trong quá trình huấn luyện và chiến đấu, Nguyễn Xuân Liêm dần trưởng thành cả về thể lực lẫn bản lĩnh. Ông không còn là chàng trai vụng về của ngày đầu nhập ngũ, mà trở thành một chiến sĩ vững vàng, biết suy nghĩ, biết đặt nhiệm vụ tập thể lên trên lợi ích cá nhân.

Chiến tranh ngày càng ác liệt, yêu cầu đối với lực lượng vũ trang ngày càng cao. Đến tháng 5 năm 1972, trước yêu cầu của chiến trường, Nguyễn Xuân Liêm được điều động sang Binh chủng Tăng thiết giáp. Quyết định này vừa là vinh dự, vừa là thử thách lớn.

Từ người lính bộ binh quen đánh gần, đánh áp sát, ông phải làm quen với xe tăng – một loại vũ khí hiện đại, phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp tuyệt đối giữa các thành viên trong kíp xe. Những ngày đầu tiếp xúc với xe tăng, ông không giấu được sự bỡ ngỡ. Thân xe thép dày, động cơ ầm vang, không gian chật hẹp – tất cả đều khác xa với những gì ông từng trải qua.

Nhưng cũng chính trong quá trình huấn luyện ấy, ông nhận ra một điều sâu sắc: dù vũ khí có hiện đại đến đâu, yếu tố quyết định vẫn là con người. Người lính phải có bản lĩnh, phải bình tĩnh trước hiểm nguy và phải tin tưởng tuyệt đối vào đồng đội của mình.

Từ miền Bắc, Nguyễn Xuân Liêm cùng đồng đội hành quân vào chiến trường miền Đông Nam Bộ – nơi được xem là chiến trường ác liệt bậc nhất. Những cánh rừng rậm, những con đường bị bom cày nát, những trận đánh khốc liệt đã nhanh chóng tôi luyện ông thành một người lính xe tăng dạn dày trận mạc.

Trong mỗi trận đánh, hình ảnh quê hương An Liêm – Thăng Long (nay là Tiên Hưng, Hưng Yên) luôn hiện lên trong tâm trí ông. Đó là điểm tựa tinh thần giúp ông giữ vững ý chí, giúp ông hiểu rằng mỗi mét đất giành được hôm nay là để bảo vệ những cánh đồng lúa, những mái nhà nơi quê hương xa xôi.

Con đường binh nghiệp của Nguyễn Xuân Liêm từ đó gắn liền với những chiến công, nhưng đối với ông, điều đáng quý nhất không phải là danh hiệu hay huân chương, mà là việc đã sống trọn vẹn với lý tưởng của tuổi trẻ.

“Nếu được chọn lại, tôi vẫn sẽ đi bộ đội,” ông nói. “Vì đó là con đường đúng đắn nhất của một người thanh niên trong thời chiến.”

Từ chàng trai quê lúa bước vào binh nghiệp, Nguyễn Xuân Liêm đã trở thành biểu tượng của một thế hệ thanh niên Việt Nam sẵn sàng rời làng quê, rời cuộc sống yên bình để đi vào nơi gian khổ nhất, ác liệt nhất – chỉ với một mục tiêu giản dị mà lớn lao: đất nước được độc lập, nhân dân được sống trong hòa bình.