CHẶT TAY PHÁ ĐỒN

* Tiểu sử, quá trình công tác

La Văn Cầu tên thật là Sầm Phúc Hướng, ông là người dân tộc Tày, quê ở xã Phong Nặm, huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng (nay là xã Đình Phong, tỉnh Cao Bằng).

Năm 1948, ông gia nhập Đại đội 671, một đơn vị địa phương Cao Bằng của quân đội Việt Minh (khi đó gọi là Quân đội Quốc gia Việt Nam, từ năm 1950 gọi là Quân đội nhân dân Việt Nam). La Văn Cầu được kết nạp Đảng Cộng sản Đông Dương vào năm 1950.

Trong chiến tranh Đông Dương, từ năm 1948 đến năm 1952, La Văn Cầu đã tham gia chiến đấu 29 trận. Trận phục kích trên đường Bông Lau-Lũng Phầy ở Cao Bằng năm 1949, ông đã xung phong và một mình bắn chết lính Pháp trên xe tăng rồi nhảy lên xe đối phương dùng súng trên xe diệt thêm 10 lính Pháp nữa.^[4]

Trong Trận Đông Khê thuộc Chiến dịch biên giới năm 1950, La Văn Cầu là chỉ huy tổ bộc phá hàng rào để đơn vị phía sau tiến công đồn. Ông Cầu bị trúng đạn dập nát một phần cánh tay phải. La Văn Cầu đã nghiến răng chịu đau để nhờ đồng đội dùng lưỡi lê chặt đứt cánh tay bị thương và tiếp tục chiến đấu. Ông dùng tay trái ôm bọc phá đánh mở đường, tạo thời cơ cho các lực lượng khác tiếp đánh chiếm đồn quân đối phương.

Trong thời gian dưỡng thương, La Văn Cầu tập trung học văn hóa và chính trị. Ông tiếp tục ở lại trong quân đội với công việc là cán bộ tuyên huấn, chuyên trách công tác thanh niên.

Năm 1983, ông Cầu được chuyển về Hà Nội do điều kiện gia đình rồi công tác tại Tổng cục Chính trị. Một thời gian sau, ông chuyển về Bảo tàng Quân đội làm công tác cán bộ. Ngày 1 tháng 8 năm 1996, La Văn Cầu nghỉ hưu theo chế độ.

Sau khi về hưu, ông La Văn Cầu tham gia hoạt động Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Ông đảm nhiệm chức vụ Ủy viên trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

2. Trận đánh Đông Khê và Hành động Anh hùng (1950)

Đây là sự kiện làm nên tên tuổi của La Văn Cầu, diễn ra trong Chiến dịch Biên giới Thu Đông 1950, Ông được giao trọng trách là tổ trưởng tổ bộc phá, có nhiệm vụ đánh vào lô cốt của địch tại đồn Đông Khê để mở đường cho đơn vị tiến lên. Trong lúc tiến công, ông bị trúng đạn, cánh tay phải bị gãy nát và treo lủng lẳng. Để không làm cản trở đồng đội và tiếp tục thực hiện nhiệm vụ, ông đã yêu cầu đồng đội dùng lưỡi lê chặt đứt cánh tay bị thương của mình. Dù chỉ còn một tay và đau đớn cùng cực, ông vẫn ôm bộc phá bằng tay còn lại, lao lên đánh tan lô cốt địch, tạo bước ngoặt quan trọng giúp đơn vị tiêu diệt hoàn toàn cứ điểm Đông Khê.

3. Sau trận đánh và Sự ghi nhận

- Anh hùng Quân đội: Với chiến công đặc biệt xuất sắc, tại Đại hội Chiến sĩ thi đua toàn quốc lần thứ nhất (1952), ông là một trong 7 người đầu tiên được Chính phủ và Chủ tịch Hồ Chí Minh phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.

- Công tác đào tạo: Sau khi bị thương, ông không thể trực tiếp cầm súng ngoài mặt trận nên được chuyển sang công tác huấn luyện và đào tạo sĩ quan. Ông tốt nghiệp Tổng học viện Quân sự (nay là Học viện Quốc phòng).

Ý nghĩa biểu tượng

Hình ảnh La Văn Cầu chặt tay để tiếp tục chiến đấu đã trở thành một huyền thoại, tượng trưng cho lòng yêu nước nồng nàn, sẵn sàng hy sinh xương máu cho độc lập dân tộc, khả năng vượt qua nỗi đau thể xác để hoàn thành nghĩa vụ, tinh thần của ông đã trở thành động lực to lớn, cổ vũ hàng triệu thanh niên Việt Nam lên đường nhập ngũ trong các giai đoạn kháng chiến sau này.