CHÂU VĂN HUY – NGƯỜI GIỮ MẠCH THÔNG TIN CỦA THỦ ĐÔ
Châu Văn Huy (1924–2026) sinh ngày 01/01/1924 tại Thừa Thiên Huế, trong một gia đình có truyền thống hiếu học. Từ khi còn trẻ, ông đã học nghề cơ khí, kỹ thuật và sớm tham gia hoạt động cách mạng, trở thành cán bộ tiền khởi nghĩa. Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, ông công tác trong ngành Bưu điện, bắt đầu từ Nhà máy Bưu điện Huế với công việc sửa chữa điện báo, điện thoại.
Trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, Châu Văn Huy làm nhiệm vụ bảo đảm thông tin liên lạc trên nhiều địa bàn như Thừa Thiên – Quảng Trị, sau đó tại các chiến trường và tuyến thông tin ở Lào. Tư liệu ngành Bưu điện ghi nhận ông là một người thợ kỹ thuật luôn tìm cách khắc phục tình trạng thiếu thiết bị, linh kiện và vật tư bằng những sáng kiến tự chế, sửa chữa và cải tiến máy móc.
Một dấu ấn đặc biệt của ông là việc chế tạo máy điện thoại bằng gỗ mít trong thời kỳ kháng chiến. Chiếc máy được làm trong điều kiện phương tiện vô cùng thiếu thốn và sau đó được dùng làm quà của Bưu điện Liên khu IV gửi tặng Chủ tịch Hồ Chí Minh. Câu chuyện này được chính Châu Văn Huy kể lại trong những năm cuối đời và được ngành Bưu điện lưu giữ như một kỷ niệm đặc biệt về giai đoạn sơ khai của kỹ thuật viễn thông Việt Nam.
Sau năm 1954, Châu Văn Huy về công tác tại Bưu điện Hà Nội, tham gia tiếp quản và khôi phục hệ thống thông tin của Thủ đô. Ngày 01/5/1960, Đài Điện thoại tự động Hà Nội với 3.000 số chính thức được đưa vào sử dụng, trở thành tổng đài tự động đầu tiên của Hà Nội và miền Bắc. Châu Văn Huy là một trong những cán bộ kỹ thuật gắn bó với quá trình vận hành, cải tiến và mở rộng hệ thống này.
Một trong những sáng kiến nổi bật nhất của ông xuất phát từ vấn đề cáp điện thoại ngầm bị ẩm, ăn mòn và chập mạch, làm gián đoạn hàng trăm đường dây điện thoại. Châu Văn Huy nghiên cứu và áp dụng thành công phương pháp bơm hơi khô vào cáp, đồng thời tìm ra giải pháp làm kín hệ thống để duy trì áp suất. Báo Nhân Dân ngày 04/5/1962 đã giới thiệu ông như một cán bộ kỹ thuật không chịu khuất phục trước khó khăn; các tài liệu về Đại hội Thi đua năm 1962 cũng xem đây là một thành tích kỹ thuật tiêu biểu.
Trong quá trình công tác tại Bưu điện Hà Nội, ông còn tham gia nhiều sáng kiến cải tiến tổng đài, sửa chữa thiết bị và nâng cao khả năng khai thác mạng điện thoại. Nguồn của ngành Bưu điện và TTXVN cho biết Châu Văn Huy có hàng trăm sáng kiến, cải tiến kỹ thuật, 10 năm liền là Chiến sĩ thi đua và được tôn vinh là “Kiện tướng sáng kiến ngành Bưu điện”.
Từ ngày 4 đến 6/5/1962, Châu Văn Huy tham dự Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốc lần thứ III tại Hà Nội. Đại hội tuyên dương 45 Anh hùng Lao động, trong đó Châu Văn Huy được nêu là một điển hình từ người thợ trở thành cán bộ kỹ thuật giỏi, có thành tích nổi bật trong nghiên cứu và bảo vệ hệ thống cáp điện thoại. Ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động năm 1962.
Sau này, Châu Văn Huy tiếp tục công tác và giữ chức Phó Giám đốc Bưu điện Hà Nội. Ông còn được bầu làm đại biểu Quốc hội khóa III và khóa IV. Những đóng góp lâu dài của ông gắn với quá trình xây dựng, vận hành và hiện đại hóa mạng thông tin của Thủ đô trong những thập niên đầu sau hòa bình.
Anh hùng Lao động Châu Văn Huy từ trần ngày 03/7/2026. Lễ tang được tổ chức ngày 10/7/2026 tại Nhà tang lễ Quốc gia ở Hà Nội. Thông báo của gia đình và Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam xác nhận ông là Cán bộ Tiền khởi nghĩa, Anh hùng Lao động, đại biểu Quốc hội khóa III và IV, nguyên Phó Giám đốc Bưu điện Hà Nội.
Cuộc đời Châu Văn Huy là câu chuyện tiêu biểu của lớp người thợ – cán bộ kỹ thuật trưởng thành trong kháng chiến. Từ những chiếc máy điện thoại tự chế trong điều kiện thiếu thốn đến mạng điện thoại tự động của Hà Nội, ông đã dành phần lớn cuộc đời cho việc giữ cho “mạch máu thông tin” của đất nước luôn thông suốt.
