Chi đoàn TH&THCS Bình Yên

‘‘ĐỊNH BIÊN – BẢN HÙNG CA NƠI THỦ ĐÔ GIÓ NGÀN’’

PHẦN I. TIẾNG GỌI TỪ ĐẠI NGÀN

“ Có những vừng đất không chỉ được ghi dấu trên bản đồ địa lý mà còn được khắc sâu trong trung khảm của mỗi người Việt Nam bằng những trang sử vàng chói lọi. Định Biên – một xã nhỏ nằm giữa núi rừng Định Hóa ( cũ ), tỉnh Thái Nguyên – chính là một vùng đất như thế”.

Giữa màu xanh bạt ngàn của núi rừng Việt Bắc, nơi những dãy núi nối tiếp nhau như bức tường thành che chở cho cách mạng, có một vùng đất đã lặng lẽ đi cùng dân tộc qua những năm tháng gian lao nhất. Đó là Định Biên – mảnh đất thuộc vùng An toàn khu ( ATK ) Định Hóa, là nơi từng được Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh lựa chọn làm căn cứ địa kháng chiến trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Ngày nay, khi đặt chân đến Định Biên, điều đầu tiên khiến mỗi người cảm nhận được không chỉ là vẻ đẹp bình yên của núi rừng mà còn là sự thiêng liêng của một vùng đất lịch sử. Những con đường uốn lượn quanh sườn núi, những mái đình cổ kính, những cánh rừng già và những con suối trong veo vẫn âm thầm kể lại những câu chuyện của hơn tám mươi năm trước – câu chuyện về lòng yêu nước, về ý chí quật cường và khát vọng độc lập của dân tộc Việt Nam.

Định Biên không phải là vùng đất rộng lớn hay phồn hoa. Nhưng chính nơi đây đã chứng kiến những quyết định mang tầm vóc lịch sử, góp phần làm thay đổi vận mệnh đất nước. Mỗi tấc đất, mỗi gốc cây nơi đây đều in dấu chân của các đồng chí lãnh đạo cách mạng, của những cán bộ, chiến sĩ ngày đêm vượt qua muôn vàn gian khó để giữ vững ngọn lửa kháng chiến.

Lịch sử đã chọn Định Hóa là “ Thủ đô gió ngàn”, còn Định Biên là một trong những địa điểm quan trọng góp phần làm nên vị thế ấy. Trong những năm tháng kháng chiến, nơi đây không chỉ là vùng căn cứ an toàn mà còn là nơi đặt nhiều cơ quan đầu não của quân đội, nơi diễn ra những sự kiện có ý nghĩa đặc biệt đối với sự nghiệp giải phóng dân tộc.

Đặc biệt, nhắc đến Định Biên là nhắc đến ba “địa điểm đỏ” tiêu biểu: Đình Làng Quặng, Khuôn Muồng – Đồng Đau và Thẩm Tẳng. Ba địa danh ấy không chỉ là những di tích lịch sử được nhà nước xếp hạng mà còn là biểu tượng tinh thần đoàn kết quan dân, của ý chí quyết chiến quyết thắng và của niềm tin son sắt vào tương lai độc lập của dân tộc.

Tại Đình Làng Quặng, ngày15 tháng 5 năm 1945 đã diễn ra lễ hợp nhất Việt Nam Tuyên truyền giải phóng quân và Cứu quốc quân thành Việt Nam giải phóng quân – lực lượng tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam. Đây là một dấu mốc lịch sử vô cùng quan trọng, mở đầu cho quá trình xây dựng lực lượng vũ trang thống nhất dưới sự lãnh đạo của Đảng.

Không xa Đình Làng Quặng là Khuôn Muồng – Đồng Đau, nơi Bộ Tổng Tham mưu từng đặt cơ quan làm việc giữa núi rừng Việt Bắc. Chính là nơi đây, nhiều kế hoạch tác chiến, nhiều quyết sách quan trọng đã được xây dựng và truyền đi khắp các chiến trường. Cũng tại Định Biên, khu di tích Thẩm Tẳng từng là nơi làm việc của Tổng cục Chính trị, góp phần xây dựng bản lĩnh chính trị, củng cố sức mạnh tinh thần của Quân đội nhân dân Việt Nam trong những năm tháng kháng chiến đầy cam go. Điều làm nên giá trị đặc biệt của Định Biên không chỉ là những di tích còn lưu giữ đến ngày hôm nay mà còn là tinh thần bất khuất của người dân nơi đây. Đồng bào các dân tộc Tay, Nùng, Dao, Sán Chay,... đã dành chọn niềm tin cho cách mạng, sẵn sàng nhường nhà làm nơi ở, chia từng bát gạo, từng bó củi, từng tấm chăn cho cán bộ, chiến sĩ. Chính tình quan dân keo sơn ấy đã góp phần tạo nên sức mạnh để cách mạng Việt Nam đi đến thắng lợi.

Chiến tranhđã lùi xa, nhưng những địa chỉ đỏ ở Định Biên vẫn còn đó những trang sử sống động giữa đại ngàn. Mỗi đoàn khách khi đến tham quan không chỉ được chiêm ngưỡng cảnh sắc thiên nhiên mà còn được lắng nghe những câu chuyện về một thời “quyết rử cho Tổ quốc quyết sinh”, để hiểu rằng hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng biết bao máu xương của các thế hệ cha anh.

Có lẽ, chính vì vậy mà mỗi lần trở về Định Biên, người ta không chỉ đến để ngắm nhìn một vùng quê bình yên, mà còn để tìm về cội nguồn lịch sử, để thêm tự hào về truyền thống cách mạng và nhắc nhở bản thân phải sống xứng đáng với những hi sinh lớn lao của những người đi trước.

PHẦN II. ĐÌNH LÀNG QUẶNG – NƠI LỊCH SỬ SANG TRANG

“Cónhững mái đình không chỉ lưu giữ hồn quê mà còn lưu giữ cả vận mệnh của dân tộc”.

Giữa màu xanh trầm mặc của núi rừng Định Biên, Đình Làng Quặng hiện lên bình dị như bao ngôi làng khác của vùng trung du Bắc Bộ. Mái đình rêu phong, những hàng cây cổ thụ tỏa bóng mát quanh năm, khoảng sân rộng lặng lẽ đón bước chân du khách. Nếu chỉ nhìn bằng mắt thường, thật khó để hình dung rằng chính nơi đây đã chứng kiến một trong những sự kiện quan trọng bậc nhất của lịch sử cách mạng Việt Nam.

Thời gian đã phủ lên mái đình một lớp rêu phong, nhưng ký ức về ngày 15 tháng 5 năm 1945 vẫn còn nguyên giá trị. Trong bối cảnh Chiến tranh thế giới thứ hai bước vào giai đoạn cuối, phát xít Nhật suy yếu, thời cơ giành chính quyền của dân tộc Việt Nam đang đến gần. Đảng và lãnh tụ Hồ Chí Minh nhận thấy cần nhanh chóng xây dựng một lực lượng vũ trang thống nhất, đủ sức lãnh đạo toàn dân tiến tới Tổng khởi nghĩa.

Chính tại Đình Làng Quặng, dưới sự chủ trì của đồng chí Võ Nguyên Giáp, lễ hợp nhất Việt Nam Tuyên truyền giải phóng quân và Cứu quốc quân đã được tổ chức trang trọng. Từ đây, Việt Nam Giải phóng quân chính thức ra đời – lực lượng tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam ngày nay.

Đó không đơn thuần là sự hợp nhất của hai đơn vị quan sự, mà là sự hội tụ của ý chí độc lập dân tộc, của lòng yêu nước và khát vọng tự do của hàng triệu người Việt Nam. Quyết định ấy đã tạo nên sức mạnh thống nhất, chuẩn bị lực lượng cho cuộc Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945, mở ra kỷ nguyên mới cho dân tộc. Có lẽ, những bức tường gỗ, những cột đình và những khoảng sân nhỏ năm ấy đã chứng kiến ánh mắt kiên định của những chiến sĩ trẻ. Họ đến từ nhiều vùng quê khác nhau, mang theo một niềm tin chung: giành lại độc lập cho Tổ quốc. Trong điều kiện vô cùng thiếu thốn, họ không có quân phục chỉnh tề, không có vũ khí hiện đại, nhưng lại sở hữu thứ sức mạnh lớn lao hơn tất cả - đó là lòng yêu nước vào niềm tin và thắng lại của cách mạng.

Giữa núi rừng Việt Bắc, tiếng suối vẫn róc rách chảy, gió vẫn vi vu qua những tán lá cây già. Khó ai có thể tưởng tượng rằng cách đây hơn tám mươi năm, cũng chính nơi đây diễn ra những cuộc họp khẩn trương, những quyết định có ý nghĩa sống còn đối với vận mệnh đất nước. Mối bước đi của lực lượng Việt Nam giải phóng quân đều mang theo kỳ vọng của cả dân tộc đang khát khao thoát khỏi ách nô lệ. Lễ hợp nhất tại Đình Làng Quặng không chỉ tạo ra một lực lượng quân sự thống nhất mà còn khẳng định tầm nhìn chiến lược của Đảng trong việc chuẩn bị cho cuộc Tổng khởi nghĩa. Chỉ ba tháng sau, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Min, cách mạng tháng Tám năm 1945 đã thành công, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa – Nhà nước công nông đầu tiên ở Đông Nam Á.

Mỗi lần đứng trước Đình Làng Quặng hôm nay, lòng người không khỏi bồi hồi Tiếng cười của học sinh trong những chuyến tham quan về nguồn hòa cùng tiếng gió núi như một lời nhắc nhở: lịch sử không chỉ nằm trong sách vở mà hiện hữu trên từng tấc đất quê hương.

Đình Làng Quặng vì thế không chỉ là di tích. Đó là biểu tượng của tinh thần đoàn kết, của khát vọng độc lập và của sức mạnh dân tộc khi biết đồng lòng vì mục tiêu chung. Những giá trị ấy vẫn còn nguyên ý nghĩa trong thời đại hôm nay, khi đất nước bước vào hành trình xây dựng và phát triển.

Là con người của quê hương Thái Nguyên, mỗi lần trở về Định Biên, tôi luôn cảm nhận được một niềm tự hào rất riêng. Đứng trước mái đình cổ kính, nghe kể về sự kiện lịch sử năm 1945, tôi càng thấm thía rằng hòa bình hôm nay không phải là điều tự nhiên có được. Đó là thành quả của biết bao thế hệ cha anh đã hy sinh, cống hiến bằng cả tuổi xuân và máu xương. Có người từng nói: “Di tích chỉ thực sự sống khi có người kể lại câu chuyện của nó.” Với Đình Làng Quặng, câu chuyện ấy sẽ còn được kể mãi cho các thế hệ mai sau – để mỗi người Việt Nam thêm yêu Tổ quốc, thêm tự hào về truyền thống vẻ vang của Quân đội nhân dân Việt Nam và càng ý thức hơn về trách nhiệm gìn giữ những giá trị lịch sử thiêng liêng.

PHẦN III. KHUÔN MUỒNG – ĐỒNG ĐAU:

NƠI NHỮNG QUYẾT SÁCH LÀM NÊN CHIẾN THẮNG

“Giữa đại ngàn Việt Bắc, có những căn lán đơn sơ đã trở thành ‘bộ não’ của cuộc kháng chiến. Không tiếng còi xe, không những tòa nhà kiên cố, nhưng từ nơi ấy đã ra đời những mệnh lệnh góp phần làm thay đổi vận mệnh dân tộc.”

Rời Đình Làng Quặng, men theo những con đường quanh co uốn lượn dưới tán rừng xanh, chúng tôi đến với Khuôn Muồng – Đồng Đau, một trong những địa điểm lịch sử tiêu biểu của xã Định Biên. Nếu Đình Làng Quặng là nơi đánh dấu bước ngoặt trong việc xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng thì Khuôn Muồng – Đồng Đau lại là nơi lưu giữ dấu ấn của trí tuệ quân sự Việt Nam trong những năm tháng kháng chiến chống thực dân Pháp

Ngày nay, giữa không gian yên bình của núi rừng, những căn nhà sàn phục dựng, những tấm bia di tích và những lối mòn xuyên rừng gợi nhắc về một thời kỳ gian khổ nhưng đầy hào hùng. Khó có thể hình dung rằng hơn bảy mươi năm trước, nơi đây từng là địa điểm làm việc của Bộ Tổng Tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam – cơ quan đầu não về chỉ huy quân sự của đất nước.

Trong điều kiện chiến tranh vô cùng khắc nghiệt, việc lựa chọn Khuôn Muồng – Đồng Đau làm nơi đặt cơ quan Bộ Tổng Tham mưu không phải là ngẫu nhiên. Địa hình kín đáo, rừng núi hiểm trở, nhân dân giàu truyền thống yêu nước và hết lòng bảo vệ cách mạng đã tạo nên một “lá chắn” vững chắc, giúp các cơ quan đầu não hoạt động bí mật nhưng hiệu quả. Những căn lán nhỏ được dựng bằng tre, nứa và lá cọ. Bàn làm việc chỉ là vài tấm gỗ ghép lại, ghế ngồi là những thân cây được đẽo sơ. Ánh sáng ban đêm đến từ những ngọn đèn dầu leo lét. Không điện, không máy tính, không hệ thống thông tin hiện đại, nhưng chính từ nơi đây, những cán bộ tham mưu đã ngày đêm nghiên cứu bản đồ, phân tích tình hình chiến trường, xây dựng kế hoạch tác chiến và tham mưu cho Bộ Tổng Tư lệnh những quyết sách mang ý nghĩa chiến lược.

Mỗi bản đồ trải trên mặt bàn mộc, mỗi báo cáo từ các chiến trường gửi về đều được nghiên cứu cẩn trọng. Tiếng bút chì sột soạt trên giấy, tiếng bước chân vội vã của các chiến sĩ giao liên, tiếng máy điện đài đều đặn vang lên giữa núi rừng… tất cả đã tạo nên nhịp sống khẩn trương của một cơ quan chỉ huy trong thời chiến.

Có những đêm mưa rừng xối xả, gió lạnh thổi qua từng vách lán, nhưng ánh đèn trong phòng làm việc của các cán bộ tham mưu vẫn sáng đến tận khuya. Họ hiểu rằng, phía sau mỗi quyết định là sinh mạng của biết bao chiến sĩ ngoài mặt trận và là niềm hy vọng của cả dân tộc đang hướng về độc lập, tự do.

Không chỉ đối mặt với áp lực công việc, những người làm công tác tham mưu còn phải vượt qua vô vàn khó khăn của cuộc sống nơi chiến khu. Thiếu thốn lương thực, thuốc men, điều kiện sinh hoạt gian khổ, nguy cơ bị địch phát hiện luôn thường trực. Thế nhưng, tất cả đều được vượt qua bằng ý chí sắt đá và lòng trung thành tuyệt đối với Tổ quốc. Đồng hành cùng các cán bộ, chiến sĩ là tình cảm son sắt của nhân dân Định Biên.

Đồng bào các dân tộc Tày, Nùng, Dao… âm thầm tiếp tế lương thực, dẫn đường, bảo vệ bí mật căn cứ. Có những gia đình sẵn sàng nhường ngôi nhà sàn của mình cho cán bộ làm việc, chấp nhận chuyển sang ở tạm trong những căn lán nhỏ. Có những cụ già thức trắng đêm canh gác, những em nhỏ trở thành “tai mắt” của cách mạng, kịp thời báo tin khi phát hiện dấu hiệu bất thường. Chính sự gắn bó máu thịt giữa quân và dân đã tạo nên sức mạnh để chiến khu luôn được giữ vững.

Đến hôm nay, khi đứng giữa Khuôn Muồng – Đồng Đau, lắng nghe tiếng chim rừng hòa cùng tiếng suối róc rách, tôi càng cảm nhận sâu sắc giá trị của hòa bình. Những con đường bê tông đã thay cho lối mòn năm xưa, những mái nhà kiên cố đã mọc lên trên vùng đất từng chìm trong khói lửa. Nhưng mỗi tán cây, mỗi phiến đá nơi đây dường như vẫn lưu giữ ký ức về một thời “ăn lán, ngủ rừng”, về những con người đã cống hiến cả tuổi thanh xuân cho độc lập dân tộc. Di tích Khuôn Muồng – Đồng Đau hôm nay không chỉ là nơi để tham quan, tìm hiểu lịch sử mà còn là “lớp học không có bục giảng” về lòng yêu nước. Mỗi đoàn học sinh, đoàn viên, chiến sĩ khi đến đây đều có cơ hội tận mắt chứng kiến nơi những quyết sách lớn được hình thành trong điều kiện vô cùng thiếu thốn. Từ đó, càng thêm trân trọng trí tuệ, bản lĩnh và tinh thần vượt khó của các thế hệ cha anh.

Rời Khuôn Muồng, trong lòng mỗi người đều mang theo một niềm xúc động khó tả. Không phải bởi những công trình đồ sộ hay hiện vật quý giá, mà bởi giá trị tinh thần lớn lao của vùng đất này. Chính nơi đây đã góp phần viết nên những trang sử vẻ vang của Quân đội nhân dân Việt Nam, để từ những căn lán nhỏ giữa đại ngàn, những quyết định lớn đã được ban ra, đưa dân tộc đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác. Bước chân ra khỏi khu di tích, tôi ngoái nhìn những tán cây già đang đung đưa trong gió. Dường như đại ngàn vẫn đang thì thầm kể chuyện. Câu chuyện về những con người bình dị đã làm nên lịch sử. Câu chuyện về một thời hoa lửa mà Định Biên mãi mãi là một phần không thể tách rời.

PHẦN IV. THẨM TẲNG – NƠI GIỮ VỮNG NGỌN LỬA NIỀM TIN

“Muốn làm nên một đội quân mạnh không chỉ cần vũ khí, mà còn cần một lý tưởng đủ lớn để mỗi người lính sẵn sàng hy sinh vì Tổ quốc.” Nếu Khuôn Muồng – Đồng Đau là nơi hoạch định những kế hoạch quân sự, thì Thẩm Tẳng lại là nơi gìn giữ sức mạnh tinh thần của Quân đội nhân dân Việt Nam. Giữa núi rừng Định Biên, nơi đây từng là địa điểm làm việc của Tổng cục Chính trị, cơ quan phụ trách công tác chính trị, tư tưởng của quân đội trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp.

Ngày nay, con đường dẫn vào Thẩm Tẳng đã được mở rộng. Hai bên đường là những nương chè xanh mướt, những cánh rừng keo nối tiếp nhau, xen lẫn tiếng chim rừng ríu rít. Khung cảnh bình yên ấy khiến khó ai có thể hình dung rằng nơi đây từng là trung tâm của những quyết sách về xây dựng bản lĩnh, ý chí chiến đấu và tinh thần đoàn kết của toàn quân.

Trong kháng chiến, vũ khí của quân đội ta còn rất thô sơ, quân số còn hạn chế, điều kiện sinh hoạt vô cùng thiếu thốn. Nhưng quân đội Việt Nam lại có một sức mạnh mà kẻ thù không thể đo đếm được: đó là niềm tin vào Đảng, vào Bác Hồ và vào chính nghĩa của dân tộc.

Sức mạnh ấy không tự nhiên mà có. Nó được vun đắp từng ngày từ công tác giáo dục chính trị, từ những buổi sinh hoạt dưới ánh đèn dầu, từ những lời động viên của cấp trên, từ những bài học về lòng yêu nước và tinh thần “quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”. Chính tại Thẩm Tẳng, những nội dung ấy được nghiên cứu, triển khai và lan tỏa đến từng đơn vị. Giữa núi rừng ATK, các cán bộ Tổng cục Chính trị làm việc trong những căn lán đơn sơ dựng bằng tre, nứa và lá cọ. Không có bàn ghế sang trọng, không có máy móc hiện đại. Mọi tài liệu đều được gìn giữ cẩn thận, mọi công việc đều tiến hành trong điều kiện bí mật tuyệt đối. Dẫu vậy, từ nơi đây đã hình thành nhiều chủ trương quan trọng về xây dựng quân đội vững mạnh cả về tổ chức, kỷ luật và bản lĩnh chính trị.

Có lẽ, điều làm tôi xúc động nhất khi tìm hiểu về Thẩm Tẳng không phải là những hiện vật còn lưu giữ, mà là hình ảnh những con người bình dị đã dành trọn tuổi trẻ cho Tổ quốc. Họ là những cán bộ chính trị ngày đêm bám sát đơn vị, động viên chiến sĩ trước mỗi trận đánh, chia sẻ từng khó khăn trong cuộc sống nơi chiến khu. Có người chưa một lần trở về quê hương. Có người mãi mãi nằm lại nơi chiến trường. Nhưng tất cả đều chung một niềm tin: đất nước nhất định sẽ độc lập.

Bên cạnh những người lính là hình ảnh những người dân Định Biên chất phác, giàu lòng yêu nước. Đồng bào các dân tộc Tày, Nùng, Dao… không chỉ góp gạo, góp ngô, góp rau rừng mà còn góp cả lòng tin son sắt đối với cách mạng. Có những bà mẹ lặng lẽ vá áo cho bộ đội trong ánh lửa bập bùng. Có những em nhỏ làm giao liên, vượt suối, băng rừng đưa từng bức thư, từng mệnh lệnh đến đúng nơi quy định. Những việc làm tưởng như bình dị ấy đã góp phần tạo nên sức mạnh to lớn của hậu phương Việt Bắc.

Mỗi lần đến Thẩm Tẳng, tôi thường dừng lại khá lâu trước khu nhà phục dựng. Không gian nơi đây tĩnh lặng đến lạ. Tiếng gió luồn qua tán cây, tiếng lá rừng xào xạc như lời kể của quá khứ vọng về. Trong khoảnh khắc ấy, tôi chợt nhận ra rằng: lịch sử không chỉ được viết bằng những trận đánh vang dội, mà còn được tạo nên từ những công việc âm thầm của biết bao con người. Là một giáo viên, tôi càng thấm thía ý nghĩa của việc giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ. Mỗi lần đưa học sinh đến các “địa chỉ đỏ”, tôi luôn mong các em không chỉ ghi nhớ ngày tháng hay sự kiện, mà còn cảm nhận được tinh thần yêu nước, lòng biết ơn và trách nhiệm đối với quê hương. Những bài học lịch sử sẽ trở nên sống động hơn khi các em được tận mắt nhìn thấy nơi cha ông từng sống, từng làm việc và từng cống hiến. Định Biên hôm nay đã khoác lên mình diện mạo mới. Những con đường bê tông nối dài đến từng xóm bản, trường học khang trang, đời sống nhân dân ngày càng được nâng cao. Nhưng giữa nhịp sống hiện đại ấy, những di tích như Thẩm Tẳng vẫn lặng lẽ tồn tại, nhắc nhở mỗi người rằng hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng biết bao mồ hôi, nước mắt và máu xương.

Đối với tôi, Thẩm Tẳng không chỉ là một di tích lịch sử. Đó còn là biểu tượng của ý chí, của niềm tin và của sức mạnh tinh thần Việt Nam. Mỗi lần rời nơi đây, tôi luôn mang theo một cảm giác biết ơn sâu sắc. Biết ơn những con người đã sống, chiến đấu và hy sinh để đất nước có được mùa xuân độc lập. Biết ơn quê hương Định Biên đã góp một phần quan trọng vào bản hùng ca bất diệt của dân tộc. Có lẽ, đó cũng là lý do vì sao, giữa bao đổi thay của thời gian, ngọn lửa truyền thống ở Thẩm Tẳng vẫn chưa bao giờ tắt. Nó được gìn giữ trong từng mái nhà, từng cánh rừng, từng câu chuyện của người dân và trong trái tim của mỗi người khi trở về với vùng đất thiêng này.

Rời Đình Làng Quặng, tôi ngoái nhìn mái đình rêu phong thấp thoáng dưới tán cây xanh. Thời gian có thể phủ lên những bức tường màu của năm tháng, nhưng không thể làm phai mờ những dấu ấn lịch sử đã được khắc sâu nơi đây. Ngôi đình vẫn lặng lẽ đứng giữa quê hương Định Biên như một chứng nhân của một thời hoa lửa, lưu giữ ký ức về những năm tháng gian lao mà hào hùng của dân tộc.

Hôm nay, tiếng súng đã lùi xa, nhường chỗ cho tiếng cười, tiếng trẻ thơ đến trường và nhịp sống bình yên trên mảnh đất cách mạng. Nhưng mỗi bước chân về với Đình làng Quặng đều nhắc nhở chúng ta rằng: hòa bình được đánh đổi bằng biết bao mồ hôi, nước mắt và máu xương của các thế hệ đi trước.

Bởi vậy, gìn giữ những di tích lịch sử không chỉ là bảo tồn một công trình kiến trúc, mà còn là gìn giữ hồn cốt quê hương, gìn giữ những giá trị thiêng liêng để ngọn lửa yêu nước mãi được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. “Một thời hoa lửa” đã trở thành lịch sử, nhưng những bài học về lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết và ý chí kiên cường vẫn còn nguyên giá trị. Để rồi mỗi người khi rời Đình làng Quặng sẽ mang theo trong tim niềm tự hào về quê hương, thêm trân trọng quá khứ và có trách nhiệm hơn với hiện tại, góp phần viết tiếp những trang sử đẹp trên chính mảnh đất đã từng làm nên lịch sử.