“Chỉ đường” cho vợ vào “đón” mình về
nhân vật Bà Đặng Thị Xơ và liệt sĩ Lê Văn Huỳnh
Với lá thư đặc biệt dài 10 trang được ông Lê Văn Huỳnh viết gửi về gia đình, mà sau này trở thành một minh chứng lịch sử cho một giai đoạn chiến tranh ác liệt nhưng cũng đầy oai hùng của dân tộc, bà Xơ không khỏi bồi hồi khi nhắc đến. Lá thư đặc biệt ấy được ông Lê Văn Huỳnh viết vào ngày 11/9/1972 khi ông đang làm nhiệm vụ chở lương thực và đưa bộ đội qua sông Thạch Hãn vào Nam chiến đấu. Trong thư có đoạn viết: “Hôm nay con ngồi đây biên vài dòng chữ cuối cùng, phòng khi đã “đi nghiên cứu bí mật trong lòng đất” thì gia đình khỏi thấy đó là điều đột ngột…”. Bức thư này được ông Huỳnh viết trước ngày hy sinh 4 tháng (hy sinh ngày 2/1/1973, đúng kỷ niệm tròn một năm ngày cưới).
Tết Nguyên đán năm 1973, giấy báo tử của liệt sĩ Huỳnh được gửi về địa phương. Vì lo lắng cho em, chị dâu bà đã xin chính quyền sở tại hoãn báo tử 3 tháng. Đến tháng 5/1973, giấy báo tử chính thức được gửi về gia đình cùng toàn bộ quân tư trang của liệt sĩ Huỳnh. Trong bức thư đặc biệt ấy, ông Huỳnh tâm tình với mẹ rằng: “Mẹ kính mến! Con đi mẹ ở lại trăm tuổi bạc đầu, coi như con lúc nào cũng nằm bên mẹ, mẹ đừng buồn cho linh hồn con được thoải mái bay đi... Thôi mẹ nhé đừng buồn, coi như con đã sống trọn đời cho Tổ quốc mai sau...”.
Với vợ, ông Huỳnh dặn dò: “Em sẽ đọc bức thư này cho mọi người trong gia đình nghe trong buổi lễ truy điệu anh. Cho anh gửi lời chúc sức khỏe những người thân thuộc trên quê hương trong buổi lễ truy điệu lịch sử này. Thôi nhé em đừng buồn, khi được sống trong hòa bình hãy nhớ tới anh. Nếu thương anh thực sự thì khi hòa bình có điều kiện vào Nam lấy hài cốt anh về…”.
Đáng chú ý, trong đoạn cuối thư, liệt sĩ Huỳnh đã “chỉ đường” cho vợ vào “đón” ông về: “Đi tàu vào thị xã Quảng Trị, qua sông Thạch Hãn là nơi anh đã hy sinh khi đưa hàng qua sông vào ngày 2/1/1973. Từ thị xã qua cầu, ngược trở lại, hỏi thăm thôn Nhan Biều. Em cứ đi đến đó, tính xuôi theo dòng nước thì ở cuối làng. Đến đó sẽ tìm thấy tấm bia ghi tên anh đục trên mảnh tôn. Mộ anh ở đó…”.
Sau này khi vào tìm chồng nhưng không được, có nhà ngoại cảm nói hài cốt của liệt sĩ Huỳnh đã được quy tập vào những ngôi mộ vô danh, bà dặn lòng và nói với anh trai chồng: “Thôi anh ạ, em không đón anh Huỳnh về nữa đâu, để anh ở trong đó với đồng đội”. Về chi tiết tấm tôn đục tên dự định làm bia mộ, theo lời bà Xơ: Qua lời đồng đội của ông Huỳnh, trước chiến trường khốc liệt, các anh dường như đã đoán được sự hy sinh của mình nên đã chuẩn bị trước, bỏ miếng tôn đó vào trong ba lô, chỉ bỏ trống không đục thông tin ngày hy sinh.
Ông Huỳnh hy sinh, thấy con dâu còn quá trẻ, mẹ ông Huỳnh đã thực lòng khuyên con đi bước nữa. Nhớ đến lời này của mẹ chồng, bà Xơ ầng ậng nước mắt: “Con xin mẹ để con tự tính” - bà Xơ thuật lại lời nói của mình năm xưa và cho biết, sau đó mẹ chồng bà cũng không hối thúc thêm gì. Đau buồn vì chồng hy sinh, năm 1976 bà Xơ xin mẹ chồng để về bên nhà mình, lúc này mẹ chồng cũng xúc động nói: “Tao đã mất một đứa rồi, giờ lại mất cả 2 đứa à”. Trong câu chuyện với phóng viên, mỗi lần nhắc đến chồng, nhắc đến gia đình, bà Xơ đều nghẹn ngào, mắt nhòe ướt.
Về chuyện vào Nam “đón chồng”, bà Xơ kể, trước khi chưa đón được hài cốt của liệt sĩ Lê Văn Huỳnh về quê, trong giấc ngủ bà thường mơ thấy ông về. Các giấc mơ cứ chập chờn, chập chờn, càng thôi thúc bà quyết tâm phải đưa ông về bằng được. Trong lần vào chiến trường xưa tìm hài cốt chồng, bà Xơ cùng đoàn đã tìm thấy vị trí dự đoán ông nằm, lúc này là một vườn sắn của người dân. Đào cả ngày không tìm thấy hài cốt ông Huỳnh, bà Xơ nghẹn lòng và thêm lo lắng bởi mình đã làm phiền đến người chủ mảnh vườn.
“Sáng hôm sau, tôi nhờ người dùng những đoạn sắt dài để thuốn. Tôi cũng cầu nguyện ông Huỳnh linh thiêng phù hộ cho mọi người sớm tìm thấy ông. Sau đó, chúng tôi đã tìm được hài cốt ông Huỳnh. Các đồng đội ngày đó chôn 3 đồng chí hy sinh theo hình tam giác, trên đỉnh tam giác là đồng chí chính trị viên, chồng tôi và một đồng chí khác nằm phía dưới, chồng tôi nằm bên tay phải” - bà Xơ nhớ lại.
Ngày đưa hài cốt chồng về quê, bà Xơ cũng cầu nguyện chồng, mong ông linh thiêng phù hộ cho đoàn đi được thuận lợi. Cuối cùng, bà đã đưa được chồng về quê nhà sau 29 năm xa cách.
