CHÍ SĨ YÊU NƯỚC NGUYỄN BÁ LOAN VÀ PHONG TRÀO DUY TÂN Ở QUẢNG NGÃI
Chí sĩ yêu nước Nguyễn Bá Loan, con Tổng đốc Sơn Hưng Tuyên Nguyễn Bá Nghi, nên tục gọi là Ấm Loan. Quê ông ở làng Lạc Phố, nay thuộc xã Đức Nhuận, huyện Mộ Đức, tỉnh Quảng Ngãi.
Từ năm 1906-1908, ông cùng Lê Khiết (tức Bố Khiết), Nguyễn Thụy (tức Cử Thụy hay Sụy) là ba nhân vật được xem như lãnh tụ phong trào Duy Tân ở Quảng Ngãi. Ông cùng các đồng chí hoạt động hướng về ba mục đích bài trừ những tệ nạn xã hội, mở mang dân trí, giành lại chủ quyền dân tộc để mưu cầu hạnh phúc cho nhân dân.
Năm 1908 phong trào Duy tân phát khởi bằng cuộc biểu tình kháng thuế chống sưu, ông là một trong những người lãnh đạo phong trào ở Quảng Ngãi. Thực dân Pháp và tay sai tiến hành đàng áp trắng, ông bị bắt giam tại nhà lao tỉnh Quảng Ngãi. Công sứ Pháp là Daudet và Tuần phủ Ưng Định khuyên ông quy hàng sẽ được chính quyền phong kiến tay sai và thực dân Pháp trọng đãi, ông phản bác những lời cám dỗ, kiên quyết không khuất phục thực dân và tay sai.
Sau hơn hai tuần giam cầm, tra tấn, sáng ngày 24/3/1908, thực dân Pháp xử chém ông và một số nhà lãnh đạo phong trào tại bờ xe nước phía đông tỉnh. Thi thể của ông được các cộng sự thân tín còn lại như Lê Viết Hòa, Nguyễn Công Phương chuyển về mai táng ở trại canh nông Tình Phú, nay là thôn Tình Phú Nam, xã Phước Giang, tỉnh Quảng Ngãi.



