chị Võ Thị Sáu

Tôi đã từng nghĩ chiến tranh là điều gì đó rất xa – xa như những trang sách Lịch sử đã ngả màu, xa như những thước phim đen trắng chỉ còn vang vọng tiếng súng trong ký ức. Cho đến một buổi chiều, khi đứng lặng trước tượng đài chị Võ Thị Sáu, giữa không gian trang nghiêm và lộng gió, tôi bỗng thấy lòng mình chùng xuống. Ánh mắt tượng đá nhìn thẳng về phía biển, kiên định và bình thản. Tôi tự hỏi: “Nếu mình sống trong thời hoa lửa ấy, mình có đủ can đảm như chị không?”

Chị ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ – cái tuổi mà hôm nay chúng tôi còn đang bận tâm với điểm số, với những dự định tương lai, với những nỗi buồn vu vơ của tuổi mới lớn. Ở cái tuổi ấy, chị đã chọn đứng về phía Tổ quốc. Không phải bằng lời nói hô hào, mà bằng hành động. Chị tham gia hoạt động cách mạng, ném lựu đạn vào kẻ thù, chấp nhận mọi hiểm nguy đang chực chờ phía trước.

Tôi tưởng tượng về những ngày tháng ấy – khi đất nước chìm trong khói lửa, khi tiếng súng vang lên thay cho tiếng cười. Có lẽ chị cũng từng sợ. Có lẽ chị cũng từng nhớ nhà, từng khao khát một cuộc sống bình thường như bao cô gái khác. Nhưng trên tất cả, chị chọn đặt tình yêu quê hương lên trên nỗi sợ hãi của bản thân. Lòng yêu nước, hóa ra, không phải là điều gì to tát. Đó là khi con người ta dám hy sinh điều riêng tư để giữ lấy điều chung lớn lao.

Người ta kể rằng trước khi ra pháp trường ở Côn Đảo, chị vẫn ung dung hát. Tôi nhắm mắt lại và cố hình dung: giữa biển trời mênh mông, sóng vỗ không ngừng vào vách đá, một cô gái nhỏ bé bước đi hiên ngang. Không khóc lóc, không run sợ. Chị cất tiếng hát như thể đang bước vào một ngày bình thường, như thể phía trước không phải là cái chết mà là một bình minh mới. Phải chăng trong khoảnh khắc ấy, chị tin rằng sự hy sinh của mình sẽ góp phần thắp lên ánh sáng cho tương lai?

Có những cái chết làm người ta xót xa. Nhưng cũng có những cái chết hóa thành bất tử. Chị ngã xuống khi tuổi đời còn xanh, nhưng hình ảnh của chị thì sống mãi. Giữa biển khơi mặn mòi gió cát, “đóa hoa đỏ” ấy vẫn nở rực rỡ trong lòng bao thế hệ.

Thời của chị là thời của “hoa lửa” – nơi mỗi con người là một đóa hoa nở giữa bom đạn. Có những đóa hoa rực rỡ như chị, được lịch sử gọi tên. Nhưng cũng có những đóa hoa thầm lặng: những bà mẹ tiễn con ra trận mà giấu nước mắt vào trong, những người vợ trẻ chờ chồng suốt những năm dài không tin tức, những thương binh mang trên mình vết thương chiến tranh cả đời, những thanh niên xung phong mở đường giữa mưa bom bão đạn. Họ không cần huân chương lấp lánh. Chính sự hy sinh âm thầm của họ đã làm nên dáng hình đất nước hôm nay.

Có lần tôi nghe một bác cựu chiến binh kể chuyện chiến trường. Giọng bác trầm lại khi nhắc đến đồng đội đã nằm xuống. “Ngày ấy tụi bác không nghĩ nhiều đâu con,” bác nói, “chỉ biết nếu mình lùi lại thì quê hương sẽ mất.” Câu nói giản dị ấy làm tôi nghẹn ngào. Hóa ra, những anh hùng cũng chỉ là những con người bình thường – nhưng trong thời khắc quyết định, họ đã chọn điều phi thường.

Là sinh viên của thế hệ hôm nay, chúng tôi không còn phải đối diện với tiếng bom rơi hay những cuộc chia ly trong khói lửa. Chúng tôi được sống trong hòa bình, được học tập, được theo đuổi ước mơ. Nhưng đôi khi, giữa nhịp sống hối hả, chúng tôi quên mất rằng sự bình yên ấy không tự nhiên mà có. Nó được đánh đổi bằng máu, bằng nước mắt, bằng tuổi xuân của biết bao người đi trước.

“Thời hoa lửa” vì thế không chỉ là một giai đoạn lịch sử. Đó là một ngọn lửa – ngọn lửa của lý tưởng, của niềm tin và của tinh thần trách nhiệm. Ngọn lửa ấy không tắt đi khi chiến tranh kết thúc. Nó được truyền lại cho thế hệ hôm nay, theo một cách khác.

Nếu ngày xưa các anh, các chị cầm súng bảo vệ Tổ quốc, thì hôm nay chúng tôi cầm bút, cầm tri thức để xây dựng đất nước. Mặt trận của chúng tôi là giảng đường, là phòng thí nghiệm, là những dự án cộng đồng, là khát vọng đưa Việt Nam vươn xa. Sự hy sinh hôm nay có thể không phải là máu và nước mắt, nhưng là sự kiên trì, là nỗ lực không ngừng, là sống tử tế và có trách nhiệm.

Bởi vì, nhờ có những “đóa hoa đỏ” đã nở giữa trùng khơi năm ấy, hôm nay chúng tôi mới có một bầu trời bình yên để mơ ước. Và trong bầu trời ấy, ngọn lửa của “thời hoa lửa” vẫn âm thầm cháy – trong trái tim của mỗi người trẻ Việt Nam.