Chiếc Áo Trắng Không Còn Trắng

Nguyễn Thị Mai vốn là một y tá trẻ, mới rời trường chưa lâu thì chiến tranh lan đến. Ngày lên đường, cô mang theo vài bộ quần áo, trong đó có một chiếc áo trắng – bộ đồ làm việc quen thuộc. “Để mặc khi băng bó cho dễ nhìn,” cô nói. Nhưng chỉ sau vài ngày ở chiến trường, chiếc áo không còn trắng nữa. Nó dính bùn, dính máu, loang lổ những vết không thể giặt sạch. Một người bạn nhìn thấy, nói:
“Áo cậu… không nhận ra nữa rồi.” Mai chỉ cười:
“Còn dùng được là được.” Công việc của cô là sơ cứu thương binh ngay tại chỗ, trước khi chuyển về tuyến sau. Không có đủ dụng cụ, không có đủ ánh sáng, nhiều khi chỉ dựa vào kinh nghiệm và sự nhanh nhạy. Một đêm, sau một trận đánh lớn, thương binh được đưa về liên tục. Mai gần như không nghỉ. Cô chạy từ người này sang người khác, băng bó, cầm máu, trấn an. “Cố lên, sẽ ổn thôi…” – cô nói, dù đôi khi chính cô cũng không chắc. Chiếc áo trắng của cô dần thấm thêm nhiều vết đỏ. Nhưng trong mắt những người bị thương, chiếc áo ấy lại là thứ khiến họ yên tâm. “Có y tá… là còn hy vọng,” một người nói. Mai nghe thấy, nhưng không nói gì. Cô chỉ tiếp tục công việc. Có lúc, mệt quá, cô ngồi xuống, tựa lưng vào một gốc cây, nhìn xuống chiếc áo của mình. “Không còn trắng nữa…” – cô nghĩ. Nhưng rồi cô đứng dậy, tiếp tục. Một lần, một người lính nắm tay cô, nói yếu ớt:
“Chị… đừng đi…” Mai siết nhẹ tay anh:
“Tôi ở đây.” Câu nói đơn giản, nhưng là tất cả những gì cô có thể cho lúc đó. Chiến tranh qua đi, Nguyễn Thị Mai trở về. Chiếc áo trắng vẫn được cô giữ lại, dù đã cũ, sờn, và không thể mặc được nữa. Người ta hỏi:
“Sao không bỏ đi?” Cô lắc đầu:
“Vì nó đã từng là nơi mình làm điều có ích nhất.” Với cô, chiếc áo không còn là màu trắng của vải, mà là màu của ký ức – của những ngày mà mỗi giọt mồ hôi, mỗi vết bẩn đều gắn với một mạng sống. Trong thời hoa lửa, có những thứ không còn nguyên vẹn, nhưng chính vì thế mà trở nên ý nghĩa hơn bao giờ hết.