CHIẾC BA LÔ HƯƠNG BƯỞI VÀ CHUYẾN TÀU ĐÊM

Ga Hàng Cỏ những ngày cuối năm 1970 không có ánh đèn neon rực rỡ, chỉ có những ngọn đèn bão vặn nhỏ treo lầm lụi dưới hiên nhà ga để tránh máy bay địch trinh sát. Sân ga chật ních người: những người lính trẻ măng khoác ba lô xanh lá, những người mẹ già tóc bạc, những cô gái tiễn người yêu mắt đỏ hoe nhưng không ai dám khóc thành tiếng, sợ làm chùn bước chân người ra trận.

Trong một góc tối bên cạnh toa tàu chở hàng, Kiên ngồi lặng lẽ trên chiếc hòm đạn gỗ, hai tay ôm chặt chiếc ba lô con cóc sờn vải. Kiên mười chín tuổi, là học sinh giỏi toán của trường Chu Văn An, vừa có giấy gọi nhập ngũ tuần trước. Ngồi bên cạnh anh là Mai, cô bạn học cùng lớp, người đã cùng anh đi qua những mùa hoa sấu, hoa xoan của Hà Nội tuổi học trò. Mai mặc chiếc áo sơ mi trắng, mái tóc buộc hai bên gọn gàng, đôi mắt trong veo nhìn Kiên đầy lưu luyến.

— Kiên này, vào trong đó ác liệt lắm, nhớ giữ gìn sức khỏe nhé. Có thời gian thì viết thư về cho tớ. — Mai nói nhỏ, giọng run run. Kiên mỉm cười, cố tỏ ra cứng cỏi của một người đàn ông ra trận: — Cậu yên tâm, tớ học toán giỏi thế này, biết tính toán tọa độ bom rơi mà né, không sao đâu. Cậu ở lại hậu phương nhớ học thay phần tớ nhé, hòa bình tớ về bắt đền cậu đấy.

Mai không nói gì, cô cúi đầu, mở chiếc làn mây nhỏ mang theo, lấy ra một chiếc khăn tay màu trắng được thêu vụng về hình một nhánh hoa bưởi nhỏ ở góc. Nhưng điều đặc biệt nhất là từ trong chiếc làn, Mai lấy ra một gói nhỏ bọc bằng lá chuối khô, bên trong là những bông hoa bưởi trắng muốt, tinh khôi vừa hái trong vườn nhà vào ban chiều. Mai mở khóa ba lô của Kiên, đặt gói hoa bưởi vào giữa những lớp áo trấn thủ, rồi cài chặt lại: — Mẹ tớ bảo hương bưởi giữ được lâu lắm. Khi nào nhớ Hà Nội, nhớ con đường Cổ Ngư, cậu cứ mở ba lô ra mà ngửi. Hương bưởi sẽ che chở cho cậu đi qua khói bom.

Tiếng còi tàu rúc lên một hồi dài, xé toạc không gian yên tĩnh của đêm Hà Nội. Tiếng bánh sắt va vào đường ray rầm rập, báo hiệu giờ xuất kích đã đến. Các chiến sĩ nhanh chóng ổn định đội ngũ lao lên các toa tàu. Kiên đeo ba lô lên vai, nhìn Mai một lần cuối, ánh mắt như muốn khắc sâu khuôn mặt cô vào tâm khảm. Anh không kịp nắm tay cô, chỉ kịp nhoài người ra cửa sổ toa tàu khi đoàn tàu bắt đầu chuyển bánh chậm rãi. — Mai ơi! Chờ tớ về nhé! — Kiên hét lớn qua gió đêm. Mai chạy theo đoàn tàu dọc theo sân ga, bóng áo trắng của cô nhòe đi trong màn sương mù và làn khói tàu tù mù, tay vẫy chiếc khăn thêu hoa bưởi cho đến khi ánh đèn đỏ của toa cuối cùng mất hút vào bóng tối hướng Nam.

Chiếc ba lô của Kiên theo anh đi qua suốt những chặng đường hành quân ròng rã dọc dãy Trường Sơn. Những bông hoa bưởi của Mai rồi cũng khô đi, nhưng điều kỳ diệu là mùi hương thanh khiết, dịu ngọt của chúng dường như đã thấm đẫm vào từng sợi vải của chiếc ba lô con cóc. Mỗi đêm nằm võng giữa rừng già Tây Nguyên, ngửi thấy mùi hương bưởi thoang thoảng từ đầu giường ba lô, Kiên lại thấy lòng mình bình yên lạ kỳ. Mùi hương ấy như một sợi dây vô hình kết nối anh với góc phố Hà Nội thân thương, giúp anh vượt qua cái đói, cái rét và những trận bom rải thảm của kẻ thù. Đồng đội trong tiểu đội ai cũng thích mượn chiếc ba lô của Kiên để gối đầu, họ bảo: "Ngửi mùi ba lô của thằng Kiên, tao thấy như được về nhà nằm cạnh mẹ".

Bốn năm sau, mùa xuân năm 1974, trong chiến dịch giải phóng một thị xã vùng ven, đơn vị của Kiên bị địch phản kích dữ dội. Kiên lúc này đã là một trung đội trưởng dày dạn sương gió. Anh bị thương nặng ở ngực sau khi cùng đồng đội đánh sập một lô cốt đầu cầu của địch. Khi người ta đưa anh vào trạm phẫu thuật tiền phương, chiếc ba lô con cóc vẫn được đeo chặt trên lưng anh, sém đen một bên vì mảnh đạn.

Trước khi trút hơi thở cuối cùng, Kiên thều thào gọi người chiến sĩ trẻ cứu thương lại gần. Anh dùng chút sức tàn cuối cùng mở khóa ba lô, lấy ra gói lá chuối khô đã mục nát, bên trong là chiếc khăn tay thêu hoa bưởi năm nào giờ đã nhuốm những vệt máu đỏ tươi: — Đồng chí… nếu có ngày về qua ga Hàng Cỏ… nhắn với cô gái tên Mai… là tôi giữ trọn lời thề… hương bưởi Hà Nội… chưa bao giờ tắt trong tim tôi…

Ngày chiến thắng 30 tháng 4 năm 1975, Hà Nội ngập trong cờ hoa và biểu ngữ. Mai đứng giữa dòng người đông đúc tại quảng trường ga Hàng Cỏ, mắt ngóng tìm một màu áo lính quen thuộc. Một người chiến sĩ trẻ bước đến trước mặt cô, trên tay cầm chiếc ba lô con cóc sờn rách và chiếc khăn tay thêu nhánh hoa bưởi ngày nào. Mai đón lấy kỷ vật, cô không khóc thành tiếng, chỉ có nước mắt tuôn rơi ướt đầm nét thêu xưa. Cô áp chiếc ba lô vào lòng, và giữa không khí náo nhiệt của ngày đại thắng, cô vẫn ngửi thấy mùi hương bưởi dịu dàng, tinh khôi từ ký ức tràn về, thơm ngát cả một khoảng trời hòa bình.