Chiếc ba lô không trở về

CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA

Chiếc ba lô không trở về

Ngày ấy, chiến tranh vẫn còn phủ bóng lên những miền quê Việt Nam.

Trong một ngôi nhà nhỏ bên dòng sông, chàng trai trẻ Võ Văn Lâm vừa tròn đôi mươi. Trước ngày lên đường nhập ngũ, Lâm ngồi bên mẹ dưới hiên nhà. Mẹ không khóc. Bà chỉ lặng lẽ khâu lại chiếc áo, rồi đặt vào ba lô của con một chiếc khăn tay màu nâu.

Mẹ nói:

– Con đi làm nhiệm vụ của mình. Mẹ chỉ mong con bình an trở về.

Lâm nắm tay mẹ:

– Con nhất định sẽ trở về, mẹ nhé!

Chiếc ba lô màu xanh theo Lâm đi qua những tháng ngày gian khổ.

Anh cùng đồng đội hành quân qua những cánh rừng, những con đường đầy bom đạn. Có những đêm mưa rừng lạnh buốt, cả đơn vị chỉ có vài nắm cơm chia nhau. Có những ngày tiếng bom vang lên không ngớt, nhưng những người lính trẻ vẫn động viên nhau:

– Còn đồng đội bên cạnh là còn hy vọng!

Trong ba lô của Lâm luôn có chiếc khăn tay mẹ gửi.

Mỗi khi nhớ nhà, anh lại lấy chiếc khăn ra, nhìn thật lâu rồi cất vào ngực áo.

Một đêm nọ, đơn vị nhận nhiệm vụ đưa lương thực và thuốc men đến một vùng dân cư đang gặp khó khăn.

Trên đường đi, họ gặp một cây cầu nhỏ bị bom phá hỏng.

Bên kia cầu là một nhóm người dân đang chờ thuốc.

Một chiến sĩ trẻ lo lắng:

– Nếu không qua được cầu, bà con sẽ không có thuốc.

Lâm nhìn dòng nước chảy xiết rồi nói:

– Chúng ta tìm cách.

Cả đội cùng nhau dựng một cây cầu tạm bằng những thân cây còn sót lại.

Khi người dân lần lượt qua được, một bà mẹ ôm đứa con nhỏ chạy đến cảm ơn.

Đứa bé nhìn chiếc ba lô của Lâm rồi hỏi:

– Chú bộ đội ơi, trong ba lô của chú có gì vậy?

Lâm cười:

– Có thuốc cho em này, có lương thực cho mọi người, và có một thứ rất quý.

– Thứ gì ạ?

Lâm lấy chiếc khăn tay màu nâu ra.

– Là lời nhắc rằng ở quê nhà luôn có người chờ chúng ta trở về.

Đứa bé ngây thơ nói:

– Vậy chú phải trở về nhé!

Lâm mỉm cười:

– Ừ, chú sẽ cố gắng.

Nhưng chiến tranh không phải lúc nào cũng cho con người những lời hứa trọn vẹn.

Một trận chiến khốc liệt xảy ra.

Sau trận đánh, đồng đội của Lâm tìm thấy chiếc ba lô của anh bên một gốc cây.

Chiếc ba lô đã rách.

Bên trong vẫn còn một ít thuốc, vài trang giấy và chiếc khăn tay màu nâu.

Lâm bị thương nặng và được đưa đến một trạm quân y ở xa.

Nhiều ngày sau, anh tỉnh lại.

Điều đầu tiên anh hỏi là:

– Đơn vị của tôi đâu?

Người đồng đội ngồi bên cạnh nắm lấy tay anh:

– Mọi người vẫn đang chờ cậu.

Lâm nhìn chiếc khăn tay đặt trên bàn.

Anh khẽ mỉm cười.

– Vậy là mình vẫn còn cơ hội trở về.

Nhiều năm sau, chiến tranh kết thúc.

Võ Văn Lâm trở về quê.

Mái tóc người thanh niên ngày nào đã bạc đi nhiều. Một bên chân của anh mang dấu tích của chiến tranh nên việc đi lại không còn dễ dàng.

Mẹ anh đã già.

Ngày nhìn thấy con bước qua cánh cổng, bà không nói gì. Chỉ chạy thật nhanh đến ôm lấy anh.

Lâm lấy chiếc khăn tay màu nâu đã cũ từ trong chiếc ba lô cũ.

Anh đặt nó vào tay mẹ:

– Con giữ lời rồi, mẹ ạ. Con đã trở về.

Mẹ nhìn chiếc khăn, nước mắt lặng lẽ rơi.

Sau ngày đất nước hòa bình, Lâm không chọn cuộc sống yên lặng.

Anh mở một lớp nhỏ trong làng, dạy những đứa trẻ đọc chữ và kể cho các em nghe về những người đồng đội đã không thể trở về.

Một hôm, một cậu bé hỏi:

– Chú Lâm ơi, các chú bộ đội ngày xưa chiến đấu để làm gì?

Lâm nhìn ra sân.

Những đứa trẻ đang chơi đùa dưới bóng cây.

Anh chậm rãi nói:

– Để một ngày các cháu được sống trong hòa bình. Được đến trường. Được vui chơi. Được lớn lên mà không phải nghe tiếng bom đạn.

Cậu bé im lặng.

Rồi em hỏi:

– Vậy chúng cháu phải làm gì để nhớ đến các chú?

Lâm mỉm cười:

– Hãy học thật tốt, sống tử tế và biết yêu thương mọi người. Đó chính là cách đẹp nhất để nhớ về những người đã hy sinh.

Nhiều năm trôi qua.

Ngôi trường nhỏ ngày ấy đã trở thành một ngôi trường khang trang.

Trong ngày hội truyền thống của trường, các em học sinh đứng quanh ông Lâm, nay đã trở thành một cựu chiến binh tóc bạc.

Một bé gái nhìn chiếc ba lô cũ treo trên tường và hỏi:

– Ông ơi, sao ông vẫn giữ chiếc ba lô này?

Ông Lâm đưa tay chạm nhẹ lên quai ba lô.

– Vì nó đã cùng ông đi qua những năm tháng tuổi trẻ.

– Còn chiếc khăn này thì sao ạ?

Ông lấy chiếc khăn màu nâu đã bạc màu ra.

– Nó nhắc ông nhớ rằng, phía sau mỗi người lính luôn có một gia đình chờ đợi. Và phía trước mỗi người lính là một đất nước cần được bảo vệ.

Bọn trẻ đứng im lặng.

Ngoài sân, lá cờ Tổ quốc tung bay trong nắng.

Ông Lâm nhìn những gương mặt trẻ thơ trước mắt, đôi mắt ánh lên niềm vui.

Ông biết rằng những năm tháng chiến tranh đã lùi xa.

Nhưng những câu chuyện về lòng dũng cảm, tình đồng đội, tình mẫu tử và khát vọng hòa bình vẫn cần được kể lại.

Bởi chiếc ba lô năm xưa có thể đã cũ.

Chiếc khăn tay có thể đã bạc màu.

Nhưng ký ức về một thế hệ đã đi qua “thời hoa lửa” để đổi lấy hòa bình sẽ không bao giờ cũ.

Thông điệp

“Câu chuyện thời hoa lửa” qua nhân vật Võ Văn Lâm nhắc nhở thế hệ hôm nay hãy biết trân trọng hòa bình, ghi nhớ sự hy sinh của cha anh và sống có trách nhiệm với quê hương. Những điều lớn lao đôi khi bắt đầu từ những tình cảm rất giản dị: một lời hứa với mẹ, tình đồng đội, tình yêu quê hương và mong ước trẻ em được lớn lên trong hòa bình.