Chiếc Bật Lửa Không Dùng Để Châm Thuốc

Ông Phan Văn Khôi kể rằng trong tổ công binh của mình có anh Nguyễn Hữu Nam, quê ở Hà Nam. Anh là người ít nói nhưng luôn chu đáo với mọi người. Trước ngày nhập ngũ, người anh trai tặng anh một chiếc bật lửa bằng đồng nhỏ, trên nắp khắc dòng chữ: "Giữ lửa – Giữ niềm tin." Anh Nam rất quý món quà ấy. Trong đơn vị, nhiều người nghĩ anh giữ bật lửa để châm thuốc, nhưng thực ra anh không hút thuốc lá. Mỗi lần trời mưa kéo dài, củi ẩm khó bén lửa, anh lại cẩn thận lấy chiếc bật lửa ra nhóm bếp Hoàng Cầm. Những đêm rét giữa đại ngàn, anh dùng nó để châm ngọn đèn dầu nhỏ trong hầm quân y hoặc đốt vài cành củi giúp hong khô quần áo cho đồng đội. Anh thường nói: "Ngọn lửa này phải dành cho việc có ích." Cuối năm 1974, sau nhiều ngày hành quân liên tục, đơn vị dừng chân trong một khu rừng ngập nước. Một chiến sĩ trẻ bị sốt rét nặng, người lạnh run. Anh Nam cùng ông Khôi vội nhóm một bếp lửa nhỏ để nấu nước nóng. Chính chiếc bật lửa ấy đã làm bùng lên ngọn lửa đầu tiên sau nhiều lần que diêm bị ướt. Người chiến sĩ trẻ dần hồi tỉnh. Anh nắm tay Nam và nói: "Có lửa rồi... ấm quá anh." Anh Nam chỉ cười hiền. Đầu tháng 3 năm 1975, đơn vị nhận nhiệm vụ mở đường cho đoàn xe vận tải. Trong lúc phá dỡ cây đổ chắn đường sau một trận bom, một thân cây lớn bất ngờ lăn xuống. Anh Nam lao đến đẩy một đồng đội ra khỏi hướng nguy hiểm. Người đồng đội chỉ bị xây xát nhẹ. Còn anh Nam bị thương nặng và hy sinh. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, ông Khôi thu dọn ba lô của bạn. Chiếc bật lửa vẫn nằm trong túi áo, trên nắp còn nguyên dòng chữ: "Giữ lửa – Giữ niềm tin." Ông mang nó về quê và nhiều lần tìm gặp gia đình anh Nam. Người anh trai nhìn chiếc bật lửa rất lâu rồi nói: "Ngày tặng nó, tôi chỉ mong em có một vật để dùng khi cần. Không ngờ nó đã giúp em thắp sáng cho biết bao người." Gia đình quyết định gửi lại chiếc bật lửa cho ông Khôi. Họ bảo: "Các anh đã cùng nó đi qua chiến tranh. Xin hãy để nó tiếp tục kể câu chuyện của Nam." Đến nay, chiếc bật lửa vẫn nằm trong chiếc hộp gỗ nhỏ trên bàn làm việc của ông. Dù đã cạn nhiên liệu từ rất lâu, ông chưa từng thay mới. Ông muốn giữ nguyên từng vết xước, từng dấu vết thời gian như ngày người đồng đội còn mang theo. Mỗi khi nói chuyện với học sinh, ông đều giơ chiếc bật lửa lên và kể: "Một vật nhỏ bé chỉ thật sự có giá trị khi nó được dùng để mang lại hơi ấm cho người khác." Ông kết thúc câu chuyện bằng lời nhắn: "Trong thời hoa lửa, có những người không chỉ giữ lửa cho bếp, mà còn giữ lửa cho niềm tin, cho tình đồng đội và cho hy vọng về ngày đất nước thanh bình. Chính những ngọn lửa bình dị ấy đã giúp cả một thế hệ đi qua những năm tháng gian lao."