Chiếc Bi Đông Truyền Tay

Tháng 4 năm 1972, nắng miền Đông Nam Bộ như đổ lửa. Những cánh rừng thưa không đủ che bớt cái nóng hầm hập. Đất dưới chân nứt nẻ, lá khô giòn đến mức chỉ cần một bước chân mạnh cũng phát ra tiếng động.

Đại đội trinh sát vừa hoàn thành một chặng hành quân dài hơn ba mươi cây số.

Điều khiến mọi người lo lắng nhất lúc ấy không phải địch phục kích.

Mà là nước.

Mỗi người chỉ còn lại vài ngụm trong chiếc bi đông mang theo.

Người phụ trách tìm nguồn nước của đơn vị là chiến sĩ Trần Quốc Nghĩa, hai mươi lăm tuổi, quê ở Đồng Tháp.

Trước khi nhập ngũ, Nghĩa lớn lên giữa vùng sông nước. Anh có thể nhìn màu lá cây để đoán nơi có mạch nước ngầm, nghe tiếng chim rừng để biết gần đó có dòng suối hay không.

Vì vậy, mỗi lần hành quân vào vùng khô hạn, đơn vị đều giao cho anh đi trước dò đường.

Một buổi trưa, sau nhiều giờ băng rừng, cả tổ đã gần cạn nước.

Một chiến sĩ trẻ khàn giọng nói:

"Chắc phải tiết kiệm từng ngụm thôi."

Nghĩa không trả lời.

Anh cúi xuống quan sát nền đất.

Một hàng kiến nhỏ đang nối nhau đi về phía bụi trúc.

Xa hơn một chút là những bụi cỏ vẫn còn xanh dù trời nắng gắt.

Anh mỉm cười.

"Có nước."

Mọi người bán tín bán nghi.

Nghĩa lấy con dao găm đào xuống lớp đất mềm.

Chỉ một lúc sau, nước bắt đầu rỉ lên từ lòng đất.

Cả tổ nhanh chóng dùng ca nhôm hứng từng ít một.

Nước không nhiều nhưng đủ để mọi người vượt qua cơn khát.

Một đồng đội vỗ vai anh.

"Sao cậu biết chỗ này?"

Nghĩa cười:

"Rừng luôn để lại dấu hiệu. Chỉ cần mình chịu quan sát."

Từ hôm ấy, mỗi khi có tân binh về đơn vị, Nghĩa đều dạy họ cách nhận biết nguồn nước.

Anh chỉ từng loại cây.

Từng vết chân thú.

Từng tiếng chim gọi vào buổi chiều.

Anh nói:

"Biết tìm nước cũng là biết giữ mạng sống."

Một đêm đầu tháng năm, đơn vị nhận nhiệm vụ đưa thương binh vượt qua một cánh rừng khô.

Đường đi xa hơn dự kiến.

Nước mang theo không đủ.

Đến nửa đêm, chiếc bi đông cuối cùng chỉ còn lại một ít.

Người thương binh sốt cao, môi đã khô nứt.

Không ai bảo ai.

Từng người lần lượt đưa chiếc bi đông của mình.

Mỗi người chỉ còn một ngụm.

Họ đổ tất cả vào chung một chiếc ca rồi dành cho người bị thương.

Nghĩa là người cuối cùng.

Anh mở nắp bi đông.

Bên trong chỉ còn vài giọt nước.

Anh nghiêng thật chậm để từng giọt cuối cùng rơi xuống.

Người thương binh tỉnh lại sau khi uống.

Anh nhìn mọi người rồi nghẹn ngào:

"Còn các anh?"

Một chiến sĩ cười xòa.

"Mai lại tìm được nước thôi."

Không ai nói rằng chính họ cũng đang rất khát.

Sáng hôm sau, Nghĩa lại là người đi đầu.

Chỉ hơn một giờ sau, anh tìm thấy một con suối nhỏ nằm khuất dưới những tảng đá.

Tiếng reo vui vang lên khắp cánh rừng.

Ai cũng uống no.

Rồi từng người lại cẩn thận đổ đầy bi đông.

Trong buổi sinh hoạt tuần ấy, chính trị viên kể về Anh hùng La Văn Cầu, người đã nén đau, tiếp tục chiến đấu dù bị thương rất nặng.

Ông nói:

"Sức mạnh của người lính không chỉ nằm ở ý chí, mà còn ở tinh thần luôn nghĩ đến đồng đội trước bản thân."

Nghĩa lặng im nhìn chiếc bi đông đã trầy xước.

Anh chợt hiểu rằng, giá trị của nó không nằm ở lượng nước chứa bên trong.

Mà ở những lần nó được truyền từ tay người này sang tay người khác bằng cả sự tin tưởng.

Ngày đất nước thống nhất, Nghĩa trở về quê làm cán bộ thủy lợi.

Ông dành nhiều năm đi khảo sát để đưa nước sạch về những vùng còn khó khăn.

Có người hỏi:

"Sao bác cứ gắn bó với nước mãi vậy?"

Ông mỉm cười.

"Bởi bác từng hiểu cảm giác một ngụm nước quý đến thế nào."

Nhiều năm sau, trong chiếc tủ gỗ cũ của gia đình vẫn còn một chiếc bi đông nhôm đã móp méo.

Lớp sơn xanh gần như bong hết.

Dây đeo cũng đã sờn.

Đứa cháu nội cầm lên rồi hỏi:

"Ông ơi, chiếc này cũ quá rồi."

Nghĩa nhẹ nhàng nhận lại.

Ông lau đi lớp bụi mỏng rồi khẽ nói:

"Nó đã từng đi cùng ông qua những ngày mà một ngụm nước có thể tiếp thêm sức mạnh cho cả một chặng đường."

Buổi chiều, ánh nắng chiếu lấp lánh trên mặt kênh trước nhà.

Dòng nước chảy hiền hòa, trong vắt.

Nghĩa nhìn dòng nước rất lâu.

Ông thầm biết ơn những tháng năm gian khó đã dạy mình giá trị của sự sẻ chia.

Cũng như chiếc bi đông năm ấy, mỗi người Việt Nam trong thời hoa lửa đã sẵn sàng nhường cho nhau điều quý giá nhất mình có, để cùng đi đến ngày đất nước trọn vẹn hòa bình.