Chiếc búa dùng lắp đạn tên lửa

Nhằm hạn chế những tổn thất và cứu nguy cho thất bại ở chiến trường miền Nam, sau khi dựng lên sự kiện “Vịnh Bắc Bộ” ngày 5/8/1964, đế quốc Mỹ mở cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc bằng không quân và hải quân lần thứ nhất hòng ngăn chặn sự chi viện của hậu phương lớn miền Bắc đối với tiền tuyến lớn miền Nam. Trước tình hình đó, Quân chủng Phòng không - Không quân đã tập trung nghiên cứu, đánh giá kỹ tình hình địch, ta, địa hình, thời tiết, nhất là âm mưu, thủ đoạn hoạt động của không quân Mỹ, cùng với việc tập trung nâng cao chất lượng huấn luyện, Quân chủng đã tích cực chuẩn bị mọi mặt, bảo đảm cho Bộ đội Tên lửa ra quân đánh thắng ngay từ trận đầu. Ngày 7/1/1965, Bộ Quốc phòng đã ra Quyết định số 03/QĐ-QP, thành lập Trung đoàn Tên lửa 236, Trung đoàn Tên lửa đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam. Sau khi thành lập, Trung đoàn đã nhanh chóng ổn định tổ chức biên chế, vừa huấn luyện, vừa chiến đấu, xây dựng lực lượng. Ngày 20/7/1965, Trung đoàn 236 được lệnh hành quân chiếm lĩnh trận địa tại Chùa Ghề và Vô Khuy (khu vực Suối Hai, Trung Hà, Sơn Tây). Chỉ trong thời gian ngắn, hệ thống công sự, trận địa cho tên lửa, ra-đa, pháo cao xạ, súng máy phòng không, sở chỉ huy các cấp, đường cơ động…, đã nhanh chóng được hoàn tất đúng thời gian quy định, bảo đảm bí mật, an toàn. Để bảo vệ và hiệp đồng chiến đấu tiêu diệt máy bay địch, Quân chủng đã tổ chức bố trí đội hình chiến đấu phòng không thành 3 cụm: Cụm phía Bắc bao gồm Tiểu đoàn Tên lửa 63, Trung đoàn Pháo phòng không 234 và 2 đại đội súng máy tự hành của Quân chủng; cụm phía Nam, gồm Tiểu đoàn tên lửa 64, Trung đoàn Pháo phòng không 250 cùng một số đơn vị súng máy tự hành của cấp trên; cụm Trung tâm chỉ huy bao gồm: 2 Sở Chỉ huy tiền phương, Sở Chỉ huy Trung đoàn Tên lửa 236 và lực lượng bảo vệ gồm 5 đại đội pháo 100mm, 10 khẩu 14,5mm loại 4 nòng; ngoài ra, ta còn bố trí 1 trung đội súng máy 14,5mm trên điểm cao 600 (núi Ba Vì) để đón đánh máy bay địch bay thấp. Lực lượng ra-đa được bố trí có trọng tâm, trọng điểm bảo đảm phối hợp, hiệp đồng chặt chẽ với các đơn vị ra-đa của Sư đoàn 361 đang quản lý vùng trời phía Tây Hà Nội.
Chiếc búa của Tiểu đoàn 65, Trung đoàn 236 hiện được trưng bày tại Bảo tàng Phòng không – Không quân. Ảnh BTPKKQ. Các trận địa súng máy phòng không của bộ đội địa phương, dân quân, tự vệ các địa phương Bất Bạt, Quảng Oai, Tùng Thiện… cũng được tổ chức triển khai trên tất cả các hướng để tham gia bảo vệ tên lửa, hiệp đồng chiến đấu và vây bắt giặc lái. Như vậy, tại khu vực Suối Hai, ta đã xây dựng được thế trận phòng không nhân dân ba thứ quân rộng khắp, bố trí chặt chẽ, hiểm hóc, với hỏa lực tập trung nhiều tầng, nhiều lớp sẵn sàng đón lõng không quân địch. Trong thời gian này tại trận địa Miếu Môn, dưới sự chỉ huy của Tiểu đoàn trưởng Nguyễn Lung và Chính trị viên Đào Tiến, được sự giúp đỡ của chuyên gia Liên Xô, Tiểu đoàn Kỹ thuật 65, Trung đoàn 236 đã tập trung lắp ráp, hiệu chỉnh, tiếp 12 quả đạn tên lửa đảm bảo cho hai Tiểu đoàn Tên lửa 63, 64 chủ lực ra quân đánh thắng. Đến ngày 22/7/1965, lực lượng của Trung đoàn 236 đã sẵn sàng chiến đấu, các cơ quan tham mưu, chính trị, kỹ thuật, hậu cần cũng tập trung cho trận đánh đầu. Lúc 15h ngày 24/7/1965, từ hướng Tây Hà Nội xuất hiện nhiều tốp máy bay địch trong đội hình bay đường dài hướng vào khu vực ta bố trí trận địa. Được lệnh của Sở Chỉ huy tiền phương Quân chủng, khi địch bay vào phạm vi hỏa lực, Trung đoàn 236 đã chỉ huy hai Tiểu đoàn Tên lửa 63 và 64 bất ngờ khai hỏa. Mỗi tiểu đoàn phóng hai tên lửa nhằm mục tiêu tốp máy bay F-4C ở độ cao trên 7.000m. Kết quả ta ngăn chặn được đợt tấn công của máy bay địch, trong đó bắn rơi 1 chiếc tại chỗ, bắt sống 1 phi công Mỹ. Ngày 24/7/1965 là ngày ra quân đánh thắng trận đầu và trở thành ngày truyền thống vẻ vang của Bộ đội Tên lửa phòng không anh hùng.
Cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn 65, Trung đoàn 236 lắp ráp đạn tên lửa chuẩn bị cho trận đánh ngày 24/7/1965. Ảnh tư liệu Trong đợt chiến đấu trên, cán bộ, chiến sĩ của Trung đoàn 236 làm việc liên tục khẩn trương và căng thẳng với cường độ rất cao. Ban ngày làm nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu và tranh thủ huấn luyện, buổi tối tổ chức rút kinh nghiệm có hôm đến tận đêm khuya. Tiểu đoàn Kỹ thuật 65 thi đua lắp ráp đạn liên tục ngày đêm để đảm bảo đạn cho các đơn vị hỏa lực chiến đấu, tuy không trực tiếp tham gia trận đánh nhưng Tiểu đoàn 65 đã đóng góp nhiều công sức vào trận đánh ngày 24/7/1965. Chiến thắng trận đầu của Trung đoàn 236 là cơ sở cho chiến thắng của các trận đánh tiếp theo, không chỉ riêng đơn vị mà còn là cơ sở cho các Trung đoàn Tên lửa bạn rút kinh nghiệm trong xây dựng và ra quân chiến đấu đánh thắng ngay từ trận đầu. Chiến công đầu của Trung đoàn rút ra bài học về sự sáng tạo của chỉ huy các cấp, phù hợp với chiến trường Việt Nam và đã cổ vũ mạnh mẽ tinh thần của bộ đội Tên lửa trong việc tiếp tục nâng cao trình độ, nắm vững khoa học kỹ thuật, làm chủ vũ khí, khí tài. Chiếc búa của Tiểu đoàn Kỹ thuật 65, Trung đoàn 236 đã sử dụng lắp ráp đạn tên lửa là hiện vật tiêu biểu được trưng bày trang trọng tại phần trưng bày “Bộ đội tên lửa ra quân đánh thắng trận đầu” của Bảo tàng Phòng không - Không quân, góp phần tuyên truyền, giáo dục cho các thế hệ cán bộ chiến sĩ trong, ngoài Quân chủng và nhân dân trong nước, bạn bè quốc tế khi đến tham quan Bảo tàng Phòng không - Không quân./.