Chiếc cối nuôi bộ đội

Tiêu biểu là Chiếc cối xay của gia đình ông Ma Khánh Nguyên, thôn Đồng Đau, xã Định Biên, huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên đã sử dụng xay gạo, xay bột làm công tác hậu cần, đảm bảo lương thực cho đồng chí Vũ Xuân Chiêm, Phó Cục trưởng Cục Chính trị, Tổng cục Cung cấp và các đồng chí cán bộ cơ quan Cục Chính trị, Tổng cục Cung cấp trong những ngày đầu thành lập, năm 1951. Nuôi dưỡng cán bộ cách mạng Trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, gia đình ông Ma Khánh Nguyên, là một địa chỉ đỏ hoạt động cách mạng của địa phương, tham gia phong trào dân quân du kích xã với nhiệm vụ đưa đón, giúp đỡ cán bộ về hoạt động tại địa phương. Khi đó Định Hóa được xác định là trung tâm của “Thủ đô kháng chiến” nơi ra đời những quyết sách lớn, quan trọng với vận mệnh đất nước. Bản thân ông lúc đó đang làm Phó Chủ tịch Hội đồng Lâm thời huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên. Ông cùng các đồng chí cán bộ của trung tâm huyện làm tốt công tác vận động quần chúng nhân dân tham gia hoạt động ủng hộ kháng chiến, chỉ đạo các địa phương, các đội du kích tích trữ lương thực, thuốc men, đạn dược, tổ chức luyện tập, chuẩn bị sẵn sàng đón cán bộ cách mạng và bộ đội về hoạt động bí mật, chuẩn bị cho kháng chiến. Ngày 01 tháng 9 năm 1951, Bộ Quốc phòng - Tổng Tư lệnh ra Quyết định thành lập Cục Chính trị - Tổng cục Cung cấp, đáp ứng yêu cầu tất yếu khách quan, đồng thời thể hiện rõ vai trò công tác đảng, công tác chính trị trong nhiệm vụ bảo đảm hậu cần phục vụ Quân đội. Trong những ngày đầu thành lập gặp rất nhiều khó khăn, gian khổ, chưa có cơ sở vật chất, nơi làm việc. Thủ trưởng Cục Chính trị và cán bộ cơ quan Cục được địa phương bố trí ăn, nghỉ tại các gia đình ở cơ sở cách mạng. Gia đình ông Ma Khánh Nguyên là nơi đón đồng chí Vũ Xuân Chiêm, khi đó đang là Phó Cục trưởng Cục Chính trị và một số đồng chí cơ quan Cục Chính trị đến ở và làm việc tại gia đình. Chiếc cối xay kỷ vật Câu chuyện về chiếc cối xay được bà Nông Thị Thanh (con dâu ông Ma Khánh Nguyên) từng kể lại với đoàn sưu tầm của Bảo tàng Hậu cần Quân đội. Trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, đặc biệt là sau chiến dịch Biên Giới năm 1950, để đảm bảo lương thực, bộ đội tự tăng gia sản xuất, trồng sắn, ngô, tự cấp, tự túc. Cũng như bao gia đình nông dân khác ở chiến khu Việt Bắc, gia đình ông Ma Khánh Nguyên gặp nhiều khó khăn, bữa ăn chỉ có khoai, sắn, ngô, măng rừng chấm muối. Nhưng khi có bộ đội về cư trú tại địa phương, gia đình luôn hết lòng phục vụ, sẵn sàng nhường cơm sẻ áo, bảo đảm bí mật cho các đồng chí cán bộ hoạt động cách mạng. Với bản tính cần cù, chịu thương chịu khó, hàng ngày gia đình ông thường dùng chiếc cối này xay gạo, sắn, củ mài thành bột để làm ra các loại bánh thơm ngon, bảo đảm bữa ăn cho bộ đội.
Chiếc cối xay của gia đình ông Ma Khánh Nguyên. Chiếc cối xay được làm bằng đá tự nhiên, màu trắng đục, được làm thủ công gồm 2 phần: Phần thớt trên có đường kính 23cm, dày 12cm, hình tròn có tai cối dùng để cắm tay quay. Phần dưới có miệng loe ra tạo thành rãnh để bột chảy xuống, đường kính 31cm, dày 5cm. Gia đình ông đã dùng để xay bột, chăm lo hậu cần cho đồng chí trong cơ quan Cục Chính trị, Tổng cục Cung cấp trong những ngày đầu thành lập, sau này còn phục vụ nhiều đoàn cán bộ về hoạt động tại địa phương. Trải qua nhiều năm tháng chiếc cối đã bị vỡ không còn nguyên trạng, những gia đình vẫn cất giữ làm kỉ niệm. Năm 2021, gia đình đã trao lại cho Bảo tàng Hậu cần Quân đội phục vụ công tác trưng bày, giáo dục truyền thống về ngành Hậu cần Quân đội. Chiếc cối xay - là vật dụng quen thuộc, gần gũi và mộc mạc của người dân vùng căn cứ địa cách mạng, đã được sử dụng để nuôi dưỡng nhiều lớp cán bộ cách mạng, du kích về hoạt động bí mật tại địa phương; góp phần tích cực vào phòng trào “toàn dân làm công tác hậu cần”, phục vụ cách mạng, phục vụ kháng chiến, góp phần làm nên chiến thắng của quân và dân ta trong kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược. Phát huy truyền thống yêu nước, cách mạng của gia đình, thế hệ con cháu ông Ma Khánh Nguyên là gia đình anh Ma Khánh Sơn (cháu nội ông Ma Khánh Nguyên) đã hiến đất xây dựng công trình Bia di tích Cục Chính trị, Tổng cục Hậu cần, diện tích trên 600m2 - nơi ghi dấu nơi thành lập Cục Chính trị, Tổng cục Cung cấp (nay là Tổng cục Hậu cần). Đây là công trình di tích, lịch sử văn hóa có ý nghĩa giáo dục truyền thống cho cán bộ Cục Chính trị, Tổng cục Hậu cần và nhân dân địa phương để ghi nhớ thế hệ đi trước đã từng ở và làm việc trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp./.Nguyễn Thị Thuận - Bảo tàng Hậu cần