Chiếc Đài Bán Dẫn Trong Hầm Đá

Ông Nguyễn Minh Châu kể rằng mùa thu năm 1972, đơn vị của ông đóng quân trong một hệ thống hầm đá ở sườn núi. Công việc của những người lính thông tin là bảo đảm liên lạc ngày đêm, nên thời gian nghỉ ngơi rất ít. Trong đơn vị có anh Đinh Văn Lộc, quê ở Thanh Hóa. Trước khi lên đường nhập ngũ, cha anh đã tặng một chiếc đài bán dẫn nhỏ chạy bằng pin. Anh nâng niu nó như một báu vật, luôn bọc trong túi vải chống ẩm. Pin rất hiếm, nên anh chỉ bật đài vào những dịp đặc biệt. Có khi là tối giao thừa. Có khi là sau nhiều ngày đơn vị hoàn thành một nhiệm vụ khó khăn. Mỗi lần chiếc đài cất lên tiếng nhạc hay bản tin, cả hầm đá như bừng sáng. Ông Châu nhớ nhất một buổi tối trời mưa. Ngoài cửa hầm, nước chảy thành dòng. Bên trong, anh Lộc bật chiếc đài thật nhỏ. Tiếng hát vang lên giữa núi rừng khiến ai cũng lặng đi. Không ai nói với ai, nhưng mỗi người đều nghĩ đến mái nhà của mình. Anh Lộc mỉm cười: "Tiếng hát này nhắc mình rằng ngoài kia cuộc sống vẫn tiếp diễn. Mình phải hoàn thành nhiệm vụ để sớm được trở về." Đầu năm 1973, trong một lần đi sửa đường dây liên lạc sau trận pháo kích, anh Lộc cùng tổ công tác gặp một khu vực sạt lở. Để đồng đội đi trước, anh ở lại thu gom thiết bị thông tin còn sử dụng được. Một khối đất đá lớn bất ngờ đổ xuống. Anh đã không kịp chạy ra. Sau khi hoàn thành việc tìm kiếm, ông Châu trở lại hầm. Chiếc đài bán dẫn vẫn nằm trong ba lô của anh Lộc. Ông xin phép đơn vị giữ lại chiếc đài như một kỷ vật. Nhiều năm sau ngày đất nước thống nhất, chiếc đài không còn hoạt động vì pin và linh kiện đã hỏng. Thế nhưng ông chưa bao giờ mang đi sửa. Ông nói: "Tôi muốn giữ nguyên nó như ngày người bạn của tôi đã để lại." Năm 2019, trong một buổi họp lớp truyền thống của đơn vị, một người đồng đội mang theo cây đàn ghi-ta. Mọi người cùng hát lại bài hát mà năm xưa họ từng nghe từ chiếc đài trong căn hầm đá. Ông Châu đặt chiếc đài giữa vòng tròn đồng đội. Không ai bảo ai, tất cả đều dành một phút mặc niệm cho những người đã không trở về. Sau buổi gặp, ông trao chiếc đài cho người cháu nội đang học đại học. Cậu hỏi: "Ông ơi, đài hỏng rồi, giữ làm gì nữa?" Ông mỉm cười: "Nó không còn phát được âm thanh, nhưng vẫn kể được một câu chuyện. Chỉ cần còn người lắng nghe, ký ức ấy sẽ không bao giờ mất." Giờ đây, chiếc đài bán dẫn được đặt trên giá sách trong ngôi nhà nhỏ của ông Nguyễn Minh Châu. Mỗi lần nhìn thấy nó, ông lại nhớ đến những đêm mưa trong căn hầm đá, nơi tiếng hát từ chiếc đài đã mang theo niềm tin, sự lạc quan và sức mạnh tinh thần cho những người lính trẻ giữa thời hoa lửa. "Bom đạn có thể làm im lặng một chiếc đài, nhưng không thể làm tắt niềm hy vọng trong trái tim những người biết sống vì đồng đội và vì ngày mai hòa bình."